۱۴۰۱/۱/۱ رندترین تاریخ نخستین سال قرن پانزدهم شمسی فرصتی برای لاکچری بازها بود تا برای این روز برنامه خاص و حتی غیر طبیعی داشته باشند. همچنین فرصت مناسبی برای کسانی بود که با پهن کردن دام به دنبال ماهی گرفتن از این آب گل آلود باشند. یکی از کارهای غیر طبیعی در این روز تراشیدن تاریخ تولد برای فرزندان با انجام سزارینهای زودرس است تا آنها تاریخ تولد به اصطلاح رند داشته باشند. سودجویی عده ایی از پزشکان و تعدادی از بیمارستانها بویژه در بخش خصوصی هم موجب شد تا طبق گزارشها روز اول عید امسال آمار سزارینها در این بیمارستانها تا ده برابر روزهای عادی افزایش یابد. این در حالی است که انتظار میرفت وزارت بهداشت با پیش بینی افزایش درخواست سزارین در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۱ و با توجه به مخاطرات این اقدام تدابیر پیشگیرانهای رااتخاذ کند تا از آسیبهای جدی این عمل در آینده برای مادر و فرزند و جامعه جلوگیری شود. وقتی برای پرسش در این باره به سراغ دکتر سعید کریمی معاون درمان وزارت بهداشت میرویم تا چرایی عدم نظارت و تدابیر پیشگیرانه وزارت بهداشت درباره این تخلف برخی پزشکان و بیمارستانها را از وی جویا شویم، وی با استناد به بخشنامه ده روز قبل این معاونت میگوید:" در نامهای به معاونت درمان دانشگاههای علوم پزشکی کشور در تاریخ ۲۱ اسفندماه ضمن تاکید بر نظارت بر انجام سزارینهای غیر ضرور در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۱ هشدار داده شده بود در صورت تشخیص و تایید عدم التزام به اجرای استانداردها و افزایش معنادار آمار سزارینهای غیر ضروری در تاریخ یاد شده پزشکان متخلف جهت بررسی عملکرد و اعمال مقررات به سازمان نظام پزشکی معرفی و به بیمارستانهای متخلف نیز تذکر داده شود".
با وجود این اقدامات پیشگیرانه، اما گزارشها حکایت از آن دارد که برخی پزشکان به بیمارستانهای خصوصی با دریافت دستمزدهای نجومی این تخلف را مرتکب شده و انگار میدانستند هشدارها و تذکرات وزارت بهداشت چندان هم جدی نخواهد بود. در ادامه گفتگوی ما را با دکتر سعید کریمی معاون درمان وزارت بهداشت میخوانید.
● آقای دکتر کریمی! همانطور که در جریان هستید روز اول عید امسال هم مانند تاریخهای به اصطلاح رند سالهای گذشته با افزایش قابل ملاحظه سزارینها برای تولد نوزادان مواجه بودیم. آیا این گزارشها را تایید میکنید؟
همانطور که اشاره داشتید متاسفانه در سالهای اخیر شاهد افزایش معنادار سزارینهای غیر ضروری در تاریخهای مناسبتی و تقویمی در برخی بیمارستانهای کشورمان هستیم. تولدهای تقویمی به روش سزارین به رویهای نادرست در حوزه بهداشت و درمان تبدیل شده و با برنامهریزی از پیش تعیین شده و تبلیغات در فضای مجازی موجب تحریک خانوادهها برای دستکاری تاریخ تولد نوزادان و تولدهای زودهنگام یا دیرهنگام میشوند که این امر میتواند علاوه بر تحمیل هزینه اضافی به خانوادهها و بخش درمان، عوارض جسمانی و حتی خطرناک برای مادر و جنین داشته باشد.
● به طور مشخص سزارین و به خصوص سزارینهای پیش از موعد برای تاریخ تولدهای لاکچری چه عوارض و مخاطراتی را برای مادر و جنین در پی دارد؟
بر اساس شواهد علمی روز دنیا، تکمیل مدت طبیعی بارداری از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین خاطر هم به دنیا آوردن نوزادان قبل از کامل شدن دوره بارداری با سزارین، بر روی تکامل ارگانهای مختلف نوزاد تاثیر منفی خواهد داشت. همچنین این موضوع برخلاف سیاستهای وزارت بهداشت در حوزه ترویج زایمان طبیعی ایمن و حفظ سلامت مادر و نوزاد است.
● یعنی معتقد هستید اینگونه اقدامات برای داشتن تاریخ تولدهای خاص و لاکچری ممکن است برای نوزاد گران تمام شود؟!
بله قطعا؛ زایمان زودرس یا دیررس برای درج تاریخ تولد خاص باعث به خطر افتادن سلامت مادر و جنین میشود و این اقدام نه تنها باعث خاص بودن و تمایز نمیشود بلکه ممکن است داشتن تاریخ تولد ویژه در شناسنامه برای یک عمر سلامت آنان را به خطر بیندازد.
● آقای دکتر با توجه به اینکه در سالهای گذشته هم این اتفاق درباره افزایش سزارین در تاریخهای خاص برای داشتن تاریخ تولد لاکچری اتفاق میافتاد و قابل پیشبینی بود که در روز اول امسال هم با چنین پدیدهای مواجه باشیم، این انتقاد به وزارت بهداشت وارد است که چرا برای پیشگیری از این رویداد اقدامی انجام نشد؟
اتفاقاً از آنجایی که ما پیشبینی میکردیم در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۱ با افزایش آمار سزارین مواجه باشیم در تاریخ بیست و یکم اسفندماه سال گذشته طی بخشنامهای به معاونتهای درمان دانشگاههای علوم پزشکی در این رابطه هشدار دادیم و تاکید شد اقدامات پیشگیرانه و همه جانبه به منظور جلوگیری از افزایش عملهای سزارین در این تاریخ انجام شود و تاکید شد بدین منظور ضمن تشکیل کمیته علمی، عملکرد آماری سزارینهای بیمارستانها و پزشکان را در تاریخ فوق مورد بررسی قرار دهند. در این بخشنامه تاکید شد در صورت تشخیص و تایید عدم التزام به اجرای استانداردها و افزایش معنادار آمار سزارینهای غیرضروری و بدون اندیکاسیون در تاریخ یاد شده طبق مقررات اقدام نموده و گزارش جامع آن را همراه با مستندات مربوطه حداکثر ظرف مدت یکماه از زمان ابلاغ این نامه به معاونت درمان وزارتخانه ارسال کنند.
● ممکن است پزشک بگوید تشخیص من این بوده که باید بیمار سزارین شود. این بررسی عملکرد چگونه خواهد بود و چه معیارهایی دارد تا دقیق باشد؟
برای این منظور آمار کل سزارینها به تفکیک از بار اول و تکراری در روز ذکر شده نسبت به سایر ایام در نظر گرفته میشود. همچنین سزارینها یک اندیکاسیون و استانداردی دارد. بر این اساس سزارینهای بدون اندیکاسیون و خارج از استاندارد هم باید بررسی شود. سن جنین هنگام ختم بارداری هم در این زمینه بسیار مهم است علاوه بر اینها تعداد نوزادان بستری در آی سی یو حاصل سزارینهای انجام شده در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۱ مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا مشخص شود آیا واقعاً نوزاد در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۱ باید به دنیا میآمده یا برای لاکچری شدن تاریخ تولد نوزاد، پزشک و بیمارستان در این زمینه مداخله کرده و تاریخ تولد واقعی نوزاد را دستکاری کرده اند.
اگر مشخص شود پزشک و بیمارستان در این زمینه تخلف کردهاند چه برخوردی با آنها صورت میگیرد؟
با محرز شدن تخلف پزشک جهت بررسی عملکرد و اعمال مقررات طبق آیین نامه انتظامی به سازمان نظام پزشکی معرفی میشود درباره بیمارستانها هم با موضوع سزارینهای غیرضروری و بدون اندیکاسیون مطابق آیین نامه تذکر دریافت کرده و با آنها برخورد میشود. این مسئله در امتیاز بیمارستانها برای اعتبار سنجی اثرگذار خواهد بود.
● ما در کشورمان با آمار نسبتاً بالای سزارین مواجه هستیم استانداردهای جهانی در این رابطه چه میگوید و تا چه اندازه زایمان به روش سزارین واقعا نیاز است و چه میزان از آن جنبه علمی و پزشکی ندارد؟
طبق بیانیه سازمان جهانی بهداشت انجام سزارین به عنوان یک روش تولد برای نجات مادر و نوزاد در حد ١٠ تا ١۵ درصد منطقی است و بیش از این میزان نه تنها منفعتی برای مادر و نوزاد ندارد، بلکه برعکس مادر و نوزاد را در معرض مخاطرات قرار میدهد.
● با توجه به آمار بالای سزارین در کشور و مخاطرات این روش برای مادر و فرزند، وزارت بهداشت چه تدابیر و برنامهای برای کاهش آمار سزارین دارد؟
وزارت بهداشت و ماده ۵۰ قانون جوانی جمعیت و حمایت از خانواده مکلف به کاهش سالانه ۵ درصد میزان زایمان غیر طبیعی است و به همین منظور اعتبارسنجی بیمارستانها نیز منوط به این موضوع شده است.
