با پیروزی انقلاب اسلامی، نگاه به مسائل فرهنگی و هویتی کشور دگرگون شد. در واقع، بیگانهمحوری سابق طرد و نفی شد و برای تقویت بومیگرایی، اتکا به ظرفیتهای داخلی و شکوفایی زیربناهای فرهنگ و هویت ایرانی- اسلامی تلاش شد. این تغییر نگاه، از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون، دستاوردهای متعددی به همراه داشته است که در این ستون، دو محور بررسی و بازگویی میشود.
۱. پاسداشت حقوق زنان: یکی از دستاوردهای فرهنگی انقلاب، مشخص شدن جایگاه واقعی زن مسلمان در خانه و اجتماع بود. با توجه به خودباختگی فرهنگی و رواج ارزشهای غربی در عصر پهلوی، هویت اسلامی زن مسلمان ایرانی مورد تهدید واقع شده بود، در جامعه به تدریج فرهنگ برهنگی و بیعفتی رواج مییافت و از فعالیتهای اجتماعی و مفید زنان کاسته میشد. پس از انقلاب اسلامی جایگاه زن در جامعه اسلامی تبیین شد و همانگونه که زنان در جریان پیروزی انقلاب فعالیت داشتند، پس از انقلاب، به جایگاه واقعی که مسئولیت در برابر مصالح اجتماعی و سیاسی جامعه و حضور فعال در صحنههای مختلف بود، دست یافتند. در این زمینه توجه به چند آمار جالبتوجه است:
در حوزه آموزش و پرورش، نرخ باسوادی زنان در ۴۰ سال اخیر، ۵/۲ برابر شده است، یعنی از ۳۵درصد در سال ۱۳۵۵ به ۲/۸۴درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است. در همین زمینه باید به کاهش نرخ بازماندگی از تحصیل در میان دختران اشاره کرد؛ در سال ۱۳۵۵، این نرخ برای دختران، ۶/۳۸درصد بوده که در سال ۱۳۹۵ به ۳ درصد رسیده است.
نسبت زنان عضو هیئت علمی و دانشگاهها و مراکز آموزش عالی در سال تحصیلی ۵۹- ۱۳۵۸، ۱۴ درصد در سال ۶۶- ۱۳۶۵، ۱۵ درصد در سال ۷۶- ۱۳۷۵، ۱۶درصد و در سال ۸۶- ۸۵، ۲۰درصد بوده است. این در حالی است که تعداد زنان عضو هیئت علمی از سال تحصیلی ۷۶- ۱۳۷۵ تا سال تحصیلی ۹۶- ۱۳۹۵، از ۳ هزارو ۵۰۸ نفر به ۲۰ هزارو ۲۹۸ نفر رسیده، یعنی شش برابر افزایش داشته و به ۷/۲۴درصد رسیده است.
درصد مدیران، قانونگذاران و کارکنان عالی رتبه از کل شاغلان برای زنان از ۳/۳درصد در سال ۱۳۵۵، به ۳/۱۷درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است، یعنی حدود شش برابر افزایش داشته است. در همین راستا قابل ذکر است که میزان زنان شاغل دارای تحصیلات عالی ۲/۵درصد در سال ۱۳۵۵ به ۹/۴۶درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است. همچنین ضریب نفوذ بیمه تأمین اجتماعی در میان زنان شاغل، از ۵/۱۲درصد در سال ۱۳۵۵ به ۴/۷۷درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است.
در حوزه ورزشی نیز تعداد رشته ورزشی بانوان از هفت رشته از سال ۵۷ به ۳۸ رشته در سال ۱۳۹۷ توسعه یافته است. تعداد مربیان ورزشی رشد نجومی داشته و از ۹ نفر به ۳۵هزار مربی زن افزایش داشته، تعداد داور زن نیز از هفت نفر به ۱۶هزار نفر رسیده است. همچنین تعداد ورزشگاههای اختصاصی بانوان پس از انقلاب ۳۰برابر شده است و حضور زنان در مسابقات خارجی قبل از انقلاب تنها شش مورد بوده که بعد از انقلاب به ۱۲هزار نفر افزایش یافته است. فراتر از این، دستاوردهای معنوی زنان در حوزه ورزش است، به گونهای که امروز تمامی زنان ورزشکار کشورمان در میادین مختلف، با حفظ حجاب بومی خود حاضر میشوند و از این جهت، به الگویی برای جهانیان تبدیل شدهاند. جالب آنکه در سال ۲۰۰۹ تنها زنان ورزشکار کشورمان در مسابقات آسیایی با حجاب شرکت کردند که در سال ۲۰۱۱ ترکیه و پس از آن در سال ۲۰۱۷ سوریه، عراق، ترکیه، اندونزی و سایر کشورها با پوشش اسلامی در مسابقات حضور پیدا کردند.
۲. دستاوردها در حوزه رسانه (مطبوعات و کتاب): به برکت انقلاب اسلامی، وضعیت رسانهای کشور، با رشد چشمگیری مواجه شده است که در اینجا فقط به صورت موردی، به گوشهای از این دستاوردها اشاره میشود.
در فاصله سالهای ۹۷- ۱۳۹۴، در حوزه انتشار کتاب، تعداد ۱۳۱هزارو ۱۸۳ عنوان کتاب چاپ اول و تعداد ۹۱هزار و ۳۰۶ عنوان کتاب تجدید چاپی مجوز گرفته و منتشر شدهاند.
وجود بیش از ۹ هزارو۳۰۰ پایگاه خبری و ۴۲ خبرگزاری، به گونهای که همه ذائقههای سیاسی و فرهنگی خبرگزاری دارند.
افزایش تبدیل تعداد انگشتشمار روزنامه صددرصد تحت کنترل دولت در قبل از انقلاب، به ۳۴۱ روزنامه با سلائق مختلف در حال حاضر.
۳ هزارو ۵۰۰ عنوان تخصصی از نشریات. در همین زمینه قابل ذکر است تعداد عناوین نشریات علمی کشور به هزارو۲۷۲ نشریه رسیده است.
فعالیت هزارو۶۵۰ رسانه استانی و شهرستانی و ۴۷۳ رسانه منطقهای (محلی)
پیش از انقلاب اسلامی هیچ رسانه تأثیرگذار بینالمللی نداشتیم و امروز رسانههای نافذ منطقهای و بینالمللی را داریم مانند پرستیوی و خبرگزاری العالم.
فعالیت هزارو۵۰۸ رسانه با مدیرمسئولی بانوان، پس از انقلاب، یک جهش استثنایی و رشد نجومی از حضور زنان در حوزه رسانه است.
به طور خلاصه در حوزه فرهنگی میتوان گفت بررسی تنوع و حجم انتشارات در موضوعات مختلف، تقویت و توسعه حوزههای علمیه، مساجد، موقوفات، توسعه و افزایش شبکههای تلویزیونی و رادیویی جمهوری اسلامی در داخل کشور و آن سوی مرزها، احداث و توسعه فرهنگسراها و مراکز فرهنگی و هنری، برگزاری دهها و بلکه صدها نمایشگاه داخلی و بینالمللی کتاب، افزایش کمی و کیفی آثار نمایشی به ویژه در بخش فیلم و کسب موفقیتهای جهانی در این زمینه و مهمتر از همه، ارتقای بینش و آگاهیهای عمومی و اجتماعی در سطح جامعه، از مهمترین فعالیتهای قابل ذکر در کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی است.
