سندی در معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با همکاری اتاق بازرگانی و وزارت نیرو با عنوان ارتقای بهرهوری آب و محصولات کشاورزی در مدت ۱۰ سال در حال طراحی و تدوین است که بر اساس آن تولیدات گیاهی در سال پایه از ۱/۱ به ۲/۲ کیلوگرم بر مترمکعب میرسد ضمن اینکه مصرف آب کشاورزی نیز از ۶۹ میلیارد به ۶۱ میلیارد مترمکعب کاهش خواهد یافت.
علیمراد اکبری معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی معتقد است هدفگذاری افزایش تولید با مصرف بیش از حد آب منجر به ناپایداری کشور و نابودی آن میشود. در حال حاضر در ایران ظرفیت ارتقای بهرهوری از ۴۵/۱ به ۳ کیلوگرم بر متر مکعب وجود دارد و همزمان مصرف آب نیز باید کاهش یابد. وی در گفتوگوی اختصاصی با «جوان» از تدوین سند افزایش بهرهوری آب و محصولات کشاورزی خبر داد و گفت: «سندی در معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با همکاری اتاق بازرگانی و وزارت نیرو با عنوان ارتقای بهرهوری آب و محصولات کشاورزی در مدت ۱۰ سال در حال طراحی و تدوین است که بر اساس آن تولیدات گیاهی در سال پایه از ۱/۱ به ۲/۲ کیلوگرم بر مترمکعب میرسد ضمن اینکه مصرف آب کشاورزی نیز از ۶۹ میلیارد به ۶۱ میلیارد متر مکعب کاهش
خواهد یافت.»
وی افزود: «در حال حاضر شاخص بهرهوری محصولات زراعی آبی، باغبانی و دامی بسیار پایین است که در صورت نهایی شدن و تصویب این سند این شاخصها همراه با کاهش مصرف آب با رشد همراه خواهد شد. در این سند شاخص بهرهوری از ۴۵/۱ به ۰۳/۳ در پایان برنامه میرسد. محصولات زراعی آبی هم از ۴۸/۱ به ۱۱/۳ کیلوگرم بر مترمکعب، محصولات باغبانی آبی از ۶۸/۰ به ۲/۲/ کیلوگرم بر متر مکعب، محصولات دامی از ۷۳/۰ به ۳۶/۱ کیلوگرم بر مترمکعب خواهد رسید.»
دستورالعمل قانون حفاظت از خاک هنوز در دولت مانده
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در پاسخ به اینکه چرا استانها از سال ۹۸ تاکنون دستورالعمل قانون حفاظت از خاک را تدوین نکرهاند و در انتظار وزارتخانه هستند؟ گفت: «تصویب و ابلاغ این قانون با آغاز کرونا همراه شد و تدوین دستورالعمل آن با تأخیر مواجه شد. در زمان دولت قبل در کارگروهی متشکل از وزارت جهاد، سازمان محیط زیست، وزارت بهداشت، سازمان برنامه و وزارت نیرو دستورالعملها طراحی و نهایی شد، اما در هیئت دولت به تصویب نرسید. در دولت سیزدهم در هیئت دولت تصویب شود به استانها ابلاغ میکنیم تا کار را شروع کنند. البته به شرطی که ردیفهای بودجهای آن نیز اختصاص یابد.»
بهرهبرداری از ۱۹۰۰ پروژه کلان
اکبری در نشست خبری روز گذشته نیز با اشاره به بهرهبرداری از ۱۹۶۹ پروژه کلان و خرد در کشور گفت: «این پروژهها با اعتبار ۱۲۵۶ میلیارد تومان اجرایی شده است و برای ۱۳ هزار نفر اشتغالزایی ایجاد شد.»
وی با اشاره به اتفاقهای خوب در حوزه آب و خاک گفت: «در ۲۱ هزار هکتار از اراضی سیستمهای نوین آبیاری راهاندازی شده و در ۲ هزار و ۲۰۰ هکتار آن شبکههای فرعی آبیاری ایجاد شده است و ۱۸۲ کیلومتر از قنوات مرمت و بازسازی شدهاند و در مجموع با اجرای این پروژهها ۶۰ میلیون متر مکعب آب صرفهجویی شده است.»
این مقام مسئول با اشاره به پروژه بزرگ گلستان گفت: «در این استان عملیات زهکشی سطحی و زیرزمینی انجام شده است. نتیجه این عملیات این شد که قبل از عملیات اگر در هر هکتار زمین ۸۰۰ کیلوگرم محصول برداشت میشد بعد از عملیات زهکشی برداشت محصول به ۵/۲ تن رسیده است. البته در برخی مناطق دیگر برداشت محصول به ۵/۴ تن در هکتار رسیده است.»
تصویب ۳۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار آب و خاک در ۱۲ سفر استانی رئیسجمهور
اکبری با اشاره به سفرهای رئیسجمهور در ۱۲ استان گفت: «اعتبارهای لازم برای ۲۰ استان ابلاغ شده است. این استانها به ترتیب عبارتند از: اردبیل، ایلام، بوشهر، سمنان، فارس، کهگیلویه و بویراحمد، زنجان، خوزستان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، لرستان و یزد. منابع اعتباری در بحث آب و خاک این استانها ابلاغ شده است، ۳ هزار و ۵۳۴ میلیارد تومان برای اجرای مصوبات آب و خاک این استانها در نظر گرفته شده است. باید بگویم که این رقم کمنظیر است و در این سالها کمتر شاهد چنین مصوباتی بودیم.»
این مقام مسئول با اشاره به توسعه سامانههای نوین آبیاری تأمین آب و انتقال آب با لوله کانال، گفت: «اعتبارات ابلاغی پیشنهادی در لایحه بودجه ۱۴۰۱ تا به امروز در کمیسیون تلفیق بررسی شده است، اما هنوز در صحن نرفته و امکان دارد در صحن هر اتفاقی رخ بدهد.»
وی با اشاره به سه پروژه بزرگ در دولت سیزدهم گفت: «پروژه استانهای شمالی، گیلان، مازندران و گلستان جزو پروژههای مهم محسوب میشود که اگر بتوان آن را محقق کرد میزان تولید محصولات کشاوزری در این استانها چندبرابر خواهد شد. پروژههای این استانها شامل تجهیز و نوسازی شالیزارها، خشکزارها، زهکشی اراضی، مرمت و بازسازی آببندانها و زیرساختهای تولید برنج و کلزا در این استانها است.»
بسیاری از شالیزارها، کشت دوم برنج ندارند
وی با بیان اینکه استانهای گیلان و مازندران در فصل کشت برنج با کمبود آب مواجه هستند، گفت: «پیش از فصل کشت بارشها در این استانها بیش از حد است و منابع آب سبز خوبی داریم که باید آنها را مدیریت کنیم تا به خاک آسیب وارد نکند. در سال گذشته ماندابی آب در این اراضی خسارتهای زیادی را وارد کرد.»
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی گفت: «۹ تا ۱۰ میلیارد متر مکعب آب از این استانها به دریای خزر سرازیر میشود. ما باید منابع آب سبز در این سه استان را مدیریت کنیم و با اجرای این پروژه میتوان این مهم را عملیاتی کرد. در سفر اخیر رئیسجمهور ۷۰۰ میلیارد تومان به استان گیلان برای تجهیز و نوسازی اراضی ظرف پنج سال آینده تخصیص داده شده است.»
این مقام مسئول با بیان اینکه اگر منابع آب تأمین شود یک میلیون تن تولید برنج افزایش پیدا میکند خاطرنشان کرد: «متأسفانه نبود آب باعث شده بسیاری از شالیزارها کشت دوم برنج نداشته باشند، اما با اجرایی شدن این پروژهها میتوان امیدوار بود که علاوه بر کشت دوم، کشت سوم نیز حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تن کلزا کاشته شود.»
تأمین منابع مالی پروژههای آب و خاک از محل تهاتر نفت با چین
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی اظهار داشت: «چین یکی از گزینههای تهاتر نفت میتواند باشد که از محل این تهاتر میتوان تأمین منابع مالی پروژههای آب و خاک در کشور را محقق کرد.»
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این که آیا برنامههای پنجم و ششم توسعه در زمینه زهکشی محقق شده است؟ گفت: «۴ میلیون هکتار از اراضی کشور شور و قلیایی هستند که باید شوری آن از بین برود. کارشناسان زهکشی در ایران دانش خوبی دارند و در ۶۰۰ هزار هکتار عملیات زهکشی در کشور انجام شده است. بیشترین عملیات در استان خوزستان بوده است. محقق شدن و اجرای این پروژهها منوط به تأمین منابع و اعتبار است. اگر این اعتبار تأمین شود ما میتوانیم آن را محقق کنیم. ما در زهکشی مناطق خشکزار قوی هستیم و کارشناسان ما با قدرت دراین بخش ورود کردند. مشکل ما در زهکشی شالیزارها است که میتوانیم از تجربیات کشورهای ژاپن و کره در این زمینه استفاده کنیم.»
