بيترديد يكي از شرايط امر به معروف و نهي از منكر اثرگذاري آن است و در اين بين شرط تأثيرپذيري نيز اين است فردي كه مورد امر به معروف و نهي از منكر قرار ميگيرد در بادي امر متوجه باشد كارش ناهنجار و ناپسند است. اما فردي كه به گناه خو گرفته است و كمكم با تغيير گرايشاتش معروف و منكر نزد او جابهجا شده است هنگامي كه مورد امر به معروف يا نهي از منكر واقع ميشود متعجب و حيران يا گاه عصباني ميشود مگر من چه كار كردم كه به من تذكر داده ميشود. اما سؤال اصلي و اساسي اينجاست كه چه اتفاقي در جامعه افتاده كه قبح بسياري از گناهان ريخته شده و مرز گناه و ثواب از بين رفته است.
بحث خود را با یک مثال شروع میکنیم. موضوع ماهواره یکی از فراگیرترین مثالها در این زمینه است. همه میدانیم به هر دلیلی استفاده از ماهواره بین مردم افزایش یافته است و خانوادههای بسیاری در طول شبانهروز برنامههای ماهواره را میبینند.
پیشتر از این ماهواره داشتن قبیح شمرده میشد و مردم چه از ترس آبرو و چه از وحشت برخورد با دستگاههای مربوطه، ماهواره خود را پنهان میکردند، اما امروز علنی در پشت پنجرهها بدون هراس از برخورد یا ریختن آبرو ماهوارهشان را نصب کرده و حتی برای هم فیلمها و برنامههایی را که شب قبل دیدهاند تعریف میکنند. روز به روز دشمنان ایران، شبکههای فارسی زبان را مانند قارچ تأسیس میکنند.
اما مردم در ماهواره چه میبینند؟ بهترین حالت آن این است که پای شبکههای خبری بنشینند و اصلاً فیلمهای مسئلهدار یا مستهجن نگاه نکنند، اما در همان برنامههای خبری به طور مستمر و هر شب زنان فارسی زبان بیحجاب با لباسهای نامناسب را نگاه میکنند آن هم در جمع خانواده و از کودک گرفته تا پدر و مادر خانواده در کنار یکدیگر! غرض نگارنده از بیان این مطالب نقد ماهواره داشتن یا مسئله ماهواره نیست. هدف بیان این نکته است که باید به نحو اصولی با واقعیتی مواجه شده و بر اساس آن بتوان درست تصمیم گرفت.
مردی که هر شب زنانی بیحجاب با دامن کوتاه و لباسهای یقه باز و پوششهای اینگونه را تماشا میکند کمکم برای نگاهش اینگونه پوشش عادت میشود. ثمره این عادت آن است که هنگامی همسر یا دختر یا خواهر خود را میبیند که یک روسری نصفه و نیمه به سر دارد، مانتویی هم به تن دارد و پاهایش نیز با ساپورت پوشیده شده است او را محجبه کامل میداند! آن مرد یا آن زن خود را با زنانی مقایسه میکند که هر شب در برنامههای ماهوارهای با آنها سپری میکند و لذا در مقایسه با آنها احساس بیلباسی یا بدلباسی نمیکند! در فضایی که برهنگی موج میزند او از اینکه چنین لباسی بر تن دارد باز هم احساس کمبود آزادی میکند!
اضافه کنید بر این موضوع، کانالها، گروهها و صفحات فضای مجازی را که به هر شیوه ممکن بر این مشکلات دامن زده و حتی در مواردی از ماهواره نیز پیشی گرفتهاند.
با این اوصاف مسئول فرهنگی و تبلیغی باید توجه داشته باشد چه کسی را به حجاب دعوت میکند. وقتی به چنین زنی خطاب میکنی حجابت را درست کن با تعجب با خود میاندیشد چرا به من تذکر داد؟
من که روسری دارم! مانتو دارم! شلوار دارم! او حتی اگر به نحو صحیحی از پوشش استفاده نکرده باشد خود را یک باحجاب تمام و کمال میداند و تذکر به خودش را سختگیری و گیر دادن بیمورد تلقی میکند. اما چاره کار چه میتواند باشد؟
بیتردید امر به معروف و نهی از منکر و همچنین آمر به معروف و ناهی از منکر باید شرایطی داشته باشند. یکی از شرایط امر به معروف و نهی از منکر اثرگذاری آن است و در این بین شرط تأثیرپذیری نیز این است فردی که مورد امر به معروف و نهی از منکر قرار میگیرد در بادی امر متوجه باشد کارش ناهنجار و ناپسند است. اما فردی که به گناه خو گرفته و کمکم با تغییر گرایشاتش معروف و منکر نزد او جابهجا شده است هنگامی که مورد امر به معروف یا نهی از منکر واقع میشود متعجب و حیران یا گاه عصبانی میشود.
این فریضه در چنین فردی نه تنها اثرگذار نیست بلکه از آنجا که حس میکند طرف مقابل دارد او را از کار خوبی باز میدارد واکنش عجیب نشان میدهد.
با توجه به آنچه بیان شد برای امر به معروف و نهی از منکر چنین افرادی باید ابتدا با آنها همدلی کرد و با زبان مناسب و گاه استدلالی و عقلایی مصادیق معروف و منکر مور نظر شرع را به آنها القا کرد.
یکی دیگر از نکات مورد توجه این است که دینداران در حفظ شعائر و ظواهر دینی استحکام بیشتری به خرج دهند.
یعنی وقتی از آن سو دشمن درصدد است ظواهر را کمرنگتر کند از این سو باید این ظواهر پررنگتر شود تا کسانی که آن بخش را میبینند با دیدن ظاهر مستحکم به یک تعادل برسند و به قبح گناه عادت نکنند.
متأسفانه تغییرات در طراحی چادر سبب شد در موارد بسیاری اینگونه استحکام از بین برود. آرایش کردن زنان چادری، چادرهای اندامی و از این دست حجابهای ناقص راه را برای عادی شدن بیحجابی باز میکند.
به عنوان مثال وقتی دشمن درصدد تقدس زدایی از وجود مبارک ائمه و پیامبر اکرم (ص) است و با ساختن فیلم و کاریکاتورهای موهن این اقدام را انجام میدهد ما باید سعی کنیم در بردن نام معصومین و به خصوص پیامبراکرم (ص) حساسیت بیشتری به خرج دهیم و با احترام بیشتر و کاملتری اسامی مقدس آنها را بر لب بیاوریم تا با این کار نقشه تقدس زدایی دشمن از بین برود.
ختم کلام اینکه، حال که ماهوارهها و فضای مجازی به طور فعال درصدد کمرنگ کردن حجاب و حیا هستند متدینین جامعه چه مرد و چه زن باید برای حفظ فرهنگ عفاف محکمتر از قبل به ظواهر دینی عمل کنند.
البته این کار باید با نیت الهی و بدون شائبه ریا انجام گیرد. در کنار این امور نباید از کارهای فرهنگی، اقناعی، هنری و حتی پلیسی (در موارد خاص) غافل شد.
