سرویس سیاست جوان آنلاین: این نخستین نشست رسمی طرفین توافقنامه هستهای بعد از شکست دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری امریکاست و به همین دلیل عده قلیلی تلاش میکنند برگزاری این دور از نشست کمیسیون مشترک برجام را به معنای آغاز دور جدیدی از تعاملات اروپا با ایران در دوره جدید و در فقدان سایه سنگین ترامپ بر مذاکرات ارزیابی کنند. درحالیکه با یک دید واقعبینانه و براساس تجربیات برآمده از رفتار و مواضع اروپاییها، برگزاری این نشست را باید آغاز دور جدیدی از فشارهای اروپا برای امتیازگیری از طرف ایرانی جهت کنار آمدن با شرط و شروط جدید دولت جو بایدن دانست؛ چراکه روش اروپا براساس آنچه در مذاکرات برجام صورت گرفته، نخست نقش دلالی برای تأمین منافع و مطالبات امریکا و سپس بهرهگیریهای اقتصادی خود از طرف ایرانی است.
جزئیات مذاکرات تکراری کمیسیون برجام
نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان و مدیران سیاسی وزارت امور خارجههای ایران و ۱+۴ (آلمان، فرانسه، روسیه، چین و انگلیس) به ریاست «هلگا اشمید» دبیرکل سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا برگزار خواهد شد و اتحادیه اروپا دستور کار این نشست را تلاشهای جاری برای حفظ برجام و روشهای مؤثر برای اجرای کامل این توافق از سوی همه طرفین و آمادگی تبادلنظر در سطح وزرا برشمرده بود.
سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه نیز درباره برگزاری نشست وزرای خارجه ۱+۴ گفت: «کمیسیون مشترک برجام در حوزه مسائل فنی تنظیم و انجام خواهد شد و کمیسیون روتینی است و در صورت لزوم در سطح وزرا هم میتواند برگزار شود. بله صحبتهایی بوده و باید دستورکار مشخص شود و اگر دستورکار مشخص شود، این نشست میتواند در سطح وزرا در چارچوب برجام برگزار شود.»
تکرار یک روند بلافایده
در حالی نزدیک به ۲۰ جلسه از کمیسیون مشترک برجام میان طرف مذاکرهکننده ایرانی و طرفهای مقابل برگزار میشود که پیش از این هیچکدام از اعضای ۱+۵ حاضر به پذیرش آن نشدهاند که حتی در بیانیههای پایانی خود کمترین اشارهای به حقوق تضییع شده ایران داشته باشند و تنها از ابراز امیدواریهای موکول به آینده نامعلوم درباره تحقق وعدههای خود به ایران سخن گفتهاند؛ آیندهای مبهم که بعد از گذشت ماهها از روز امضا و اجرای برجام هنوز بهدست نیامده است و طرف ایرانی نیز کمافیسابق با این رفتار توهینآمیز طرفهای غربی خود را وفق داده و امیدوار باقی مانده است تا روزی کمیسیون مشترک برجام در یکی از بیانیههای خود ولو در حد یک واژه یا عبارت از حقوق از دست رفته طرف ایرانی چیزی بنویسد.
۱۰۰ روز بیحاصل
نزدیک به ۱۰۰ روز از نشست قبلی کمیسیون مشترک برجام که در ۱۱ شهریورماه در هتل پله کوبورگ شهر وین برگزار شده بود، میگذرد و طی این مدت طرفهای اروپایی بهعنوان متهمان ردیف نخست تضییع حقوق ایران بعد از ایالات متحده امریکا سادهترین اقدام برای اجرایی کردن تعهدات ۱۱ گانه خود را در برجام صورت ندادهاند و بدون آنکه خودشان را موظف به اجرای حداقل بخشی از برجام بدانند، با رویه گستاخی سابق از ضرورت تعمیم مذاکرات هستهای به مباحث موشکی و منطقهای سخن به میان میآورند.
چند صد روز به همین منوال گذشته است که اروپاییها بعد از برگزاری هر دور از نشست کمیسیون مشترک برجام شفاها تعهد دادهاند که منافع ایران را به رسمیت شناخته و حداقل خواستههای دمدستی طرف مقابل را اجرایی کنند، اما دریغ از کوچکترین همراهی با خواستههای ایرانی که در بندهای مختلف برجام به آن تصریح شده است.
برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام بیمعناست
در همین باره محمدحسن آصفری با اشاره به اینکه نخستین نشست کمیسیون مشترک برجام بعد از قانون اقدام راهبردی رفع تحریمها برگزار میشود، گفت: «در یکی از مواد برجام پیشبینی شده بود اگر گروه ۱+۵ و ایران اختلافنظری داشتند کمیسیون مشترکی برای بررسی و حل آن اختلاف تشکیل شود، باید تأکید کرد برگزاری جلسه این کمیسیون دیگر معنا و مفهوم ندارد؛ چراکه عملاً از برجام چیزی باقی نماینده است.»
وی ادامه داد: «فرجام برجام این شد که غربیها به تعهدات خود عمل نمیکنند، از این رو برگزاری جلسه ماهیت خود را از دست داده، این جلسات باید در طول برجام برگزار میشد و طرف مقابل پاسخ میداد که چرا امریکا از برجام خارج شده است؟ و چرا اروپاییها نسبت به برداشتن تحریمها اقدامی نمیکنند؟»
آصفری بیان کرد: «امروز که جمهوری اسلامی تصمیم گرفته از حقوق خود در برجام دفاع کند، اینها حال و هوای برگزاری نشست کمیسیون برجام شکل گرفتهاند و این نشست را سوءاستفاده طرف غربی از خوشبینی تیم مذاکرهکننده ایران میدانیم. اروپا پیش از برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام بگوید چرا به تعهدات خود عمل نمیکند. نماینده ایران در کمیسیون مشترک برجام باید از موضع ایران دفاع کند و به اروپاییها تأکید کند به تعهدات خود از جمله برداشتن تحریمها عمل نمایند و گزارشی از عدم پایبندی به تعهدات خود در برجام به شورای امنیت و دبیر کل سازمان ملل ارسال کنند.»
وی ادامه داد: «برگزاری جلسه کمیسیون مشترک برجام حتماً به درخواست اروپا و در واقع با این هدف است که میخواهند از جمهوری اسلامی ایران سوء استفاده کنند. نماینده ایران حق ندارد تصمیمی برای مصوبه و قانون اخیر مرتبط با رفع تحریمها بگیرد، بلکه باید از قانون راهبردی اقدام برای رفع تحریمها و صیانت از حقوق ملت ایران دفاع نماید و اروپاییها را به اجرای تعهدات خود ملزم کند.»
دقیقاً بهدنبال چه چیزی هستیم؟
علاوه بر دهها دلیلی که میتوان برای بیخاصیت بودن نشستهای کمیسیون برجام برشمرد؛ میتوان گفت، اینکه بعد از خروج امریکا از برجام هیچگاه در بیانیههای نشستهای کمیسیون برجام کمترین اشارهای به نقض برجام توسط این کشور نشده، خود گویای ناکارآمدی و ویترینی بودن این نشست است.
آنچه همچنان برای افکار عمومی محل پرسش است و هیچگاه نیز پاسخ درخوری به آن داده نشده، این است که هدف و انگیزه طرف ایرانی از برگزاری چنین نشستهای بیفایدهای چیست؟ به صرف گعدههای نمایندگان طرفین مذاکرات هستهای که حقوق از دست رفته ملت ایران محقق نخواهد شد؛ پس چه اصراری به برگزاری نشستهای سمبلیکی است که تنها با هدف «زنده بودن مرده برجام» است؟
