جوان آنلاین: انتشار اطلس لشکر ۳۳ المهدی (عج) در دوران دفاع مقدس ازسوی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع‌مقدس سپاه، قدمی در جهت تکمیل نقش یگان‌های عمده، چون تیپ‌ها و لشکر‌ها در عملیات مختلف جنگ تحمیلی هشت ساله است. لشکر المهدی به عنون یک نقش تأثیرگذار، نقش ارزنده‌ای در جبهه‌های جنگ داشت.
نیرو‌های فارس در جبهه‌ها
اطلس لشکر ۳۳ المهدی (عج) به نویسندگی محمدکریم مشغول تلاش دارد با ساماندهی اطلاعات مربوط به فرماندهان، گردان‌ها، مناطق استقرار، عقبه پشتیبانی و مأموریت‌های آفندی و پدافندی، مسیر تحولات این یگان را در مقاطع مختلف دفاع‌مقدس بازسازی کند و بخشی از تجربه سازمانی سپاه پاسداران در سال‌های جنگ را به تصویر بکشد.
ریشه‌های حضور نیرو‌های استان فارس در دفاع مقدس به نخستین روز‌های جنگ تحمیلی در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ بازمی‌گردد؛ زمانی که رزمندگان سپاه پاسداران و نیرو‌های بسیجی این استان در قالب گروه‌های محدود و نامنظم به جبهه‌های نبرد اعزام شدند.
با گسترش سازمان رزم سپاه و ضرورت ایجاد یگان‌های منسجم‌تر، تیپ ۳۳المهدی (عج) در پنجم اسفند ۱۳۶۰، همزمان با توسعه سازمان رزم سپاه در منطقه شوش، به فرماندهی علی فضلی تشکیل شد. در ترکیب اولیه این تیپ، نیرو‌هایی از گچساران، یاسوج، کرج و کاشان حضور داشتند و نخستین مقر آن در نزدیکی اندیمشک شکل گرفت.
از فضلی تا اسدی
در خرداد ۱۳۶۱ نیز در چارچوب سازماندهی سپاه در مناطق ۱۱گانه، این تیپ به منطقه ۹ سپاه با مرکزیت شیراز واگذار شد؛ منطقه‌ای که مسئولیت پشتیبانی از استان‌های فارس، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد را بر عهده داشت. در این مرحله، محمدجعفر اسدی فرماندهی تیپ را عهده‌دار شد و روند توسعه سازمانی و عملیاتی آن ادامه یافت.
یکی از محور‌های اصلی این اطلس، بررسی حضور لشکر ۳۳المهدی (عج) در عملیات‌های مهم دوران دفاع مقدس است. بر اساس محتوای اثر، عملکرد این یگان از عملیات‌های فتح‌المبین و بیت‌المقدس در مقطع آزادسازی سرزمین‌های اشغال‌شده تا عملیات‌های رمضان، والفجر، خیبر، بدر، والفجر ۸، کربلای۴ و کربلای۵ و همچنین مأموریت‌های مناطق شمال‌غرب و سال‌های پایانی جنگ مورد توجه قرار گرفته است.
تنوع جغرافیایی و عملیاتی این مأموریت‌ها، زمینه گسترش ساختار سازمانی، افزایش تجربه رزمی و توسعه توانمندی‌های یگان را فراهم کرد؛ روندی که در اطلس با توجه به تحولات زمانی و عملیاتی دنبال شده است.
ساختار محتوایی اطلس در هفت فصل تنظیم شده است تا مخاطبان بتوانند روند عملکرد و تحولات یگان را به‌صورت پیوسته و بر اساس مقاطع مهم جنگ دنبال کنند.
المهدی در والفجر‌ها
فصل نخست به کلیات، سابقه و تحولات لشکر در طول هشت سال دفاع‌مقدس اختصاص دارد. فصل دوم، عملکرد یگان را در مقطع آزادسازی، از عملیات فتح‌المبین تا آزادسازی خرمشهر، بررسی می‌کند و فصل سوم به مقطع تنبیه متجاوز، از عملیات رمضان تا پیش از والفجر۸، می‌پردازد.
در فصل چهارم، عملکرد یگان در مقطع پیروزی‌های بزرگ، از عملیات والفجر۸ تا کربلای ۸، بررسی شده است. فصل پنجم به حضور لشکر در منطقه شمال‌غرب، از کربلای ۱۰ تا والفجر ۱۰، اختصاص دارد و فصل ششم عملکرد آن را در مقطع پایانی جنگ، از بیت‌المقدس۷ تا مرصاد، روایت می‌کند. فصل هفتم نیز شامل ضمائم و اطلاعات تکمیلی برای شناخت دقیق‌تر یگان و کارنامه آن است.
اهمیت این اثر تنها به ثبت نام عملیات‌ها و شرح حضور لشکر ۳۳ المهدی (عج) در جبهه‌های نبرد محدود نمی‌شود؛ بلکه ارتباط میان شکل‌گیری یگان، تغییرات سازمانی و فرماندهی، جغرافیای استقرار، ساختار پشتیبانی و روند مشارکت در عملیات‌ها را نیز مورد توجه قرار می‌دهد.
از این منظر، اطلس لشکر ۳۳ المهدی (عج) می‌تواند منبعی برای پژوهشگران تاریخ دفاع‌مقدس و علاقه‌مندان به مطالعات نظامی و سازمان رزم سپاه باشد و تصویری مستند و منسجم از نقش رزمندگان، به‌ویژه نیرو‌های استان فارس، در شکل‌گیری و توسعه این یگان ارائه کند.
