جوان آنلاین: خیلی وقتها سلامتی به دارو وابسته است، اما این روزها اگر سر و کارتان به داروخانه افتاده باشد، حتماً رشد چند برابری داروهای سادهای که استفاده روزمره اغلب افراد و بیماران است را به عینه دیده و درک کردهاید. رشدی که البته در برخی حوزهها و موارد با کمبودهایی همراه است. هر چند این کمبودها و گرانی دارو در ساختار و روندهای اشتباهی که از گذشته وجود داشته ریشه دارد، اما جنگ و تحریم و محاصره اقتصادی هم این تنگنا را سختتر کردهاست. پس در چنین شرایطی لازم است تا حوزههای حیاتی و زیرساختی همچون تأمین دارو هم آرایش جنگی بگیرد. حالا آنطور که رئیس سازمان غذا و دارو میگوید، مسیرهای جایگزین برای انتقال دارو فعال شدهاست.
با وجود آنکه ۹۷ درصد از داروهای کشور از تولید داخل تأمین میشود و حدود ۲۵۰ کارخانه داروسازی در کشور فعال هستند و ظرفیت بالایی برای تولید دارو در داخل داریم، اما صنعت داروسازی کشورمان کاملاً مستقل نیست و حتی در حوزه داروهای ساخت داخل بازهم برای واردات مواد اولیه و بخشی از ملزومات به ارز نیاز داریم. از سوی دیگر با نگاهی به روند تخصیص و تحقق ارز مورد نیاز برای صنعت دارویی کشور به روشنی میتوان متوجه شد همیشه خلئی جدی میان نیاز ارزی دارویی و میزان ارز تخصیص دادهشده وجود داشته که با عدم تحقق بخشی از این ارز اختصاصیافته، این شکاف عمیقتر هم میشود. با وجود این، اما توانمندی صنعت دارویی کشورمان موجب شده تا در شرایط جنگی هم تابآوری خوبی در این حوزه داشته باشیم و به رغم گرانی و برخی کمبودها، با نبود دارو مواجه نشویم و حتی شده با جایگزینها، بتوانیم بازار دارو و درمان را مدیریت کنیم. برای تداوم این مدیریت، به خصوص با عنایت به محاصره دریایی، نیازمند مسیرهای جایگزین برای واردات دارو هستیم؛ موضوعی که مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، از اجرایی شدن آن خبر میدهد.
فعالسازی مسیرهای جایگزین
آنطور که پیرصالحی میگوید، شرایط تحریمی و محدودیت در برخی مسیرهای حملونقل و انتقال پول، چالشهایی را در تأمین برخی اقلام دارویی ایجاد کردهاست، اما سازمان غذا و دارو با همکاری دستگاههای مختلف، فعالسازی مسیرهای جایگزین و تسهیل ورود مواد اولیه را با جدیت دنبال میکند.
وی ادامه میدهد: «خوشبختانه برای بسیاری از مواد اولیهای که پیش از این به دلیل محدودیتهای بینالمللی امکان ورود آنها دشوار بود، مسیرهای جدید ایجاد شده و بخشی از این مواد نیز حمل شدهاست که با ورود آنها به کشور و افزایش ظرفیت تولید در کارخانههای داروسازی، انتظار میرود کمبودهای مقطعی موجود نیز کاهش یافته و دغدغه مردم در حوزه دارو کمتر شود.»
پیرصالحی ادامه میدهد: «در بخش واردات، محدودیتهای حملونقل و مسائل مالی همچنان از چالشهای موجود است، اما این محدودیتها به معنای توقف جریان تأمین دارو نیست و با همکاری سایر دستگاهها و استفاده از مسیرهای جایگزین، روند انتقال دارو و مواد اولیه در حال انجام است.»
وی با بیان اینکه استفاده از مسیرهای دریایی و هوایی جایگزین در دستور کار قرار گرفتهاست، میگوید: «این مسیرها ممکن است زمان و هزینه بیشتری به تأمین دارو تحمیل کنند، اما تلاش شده است هیچیک از مسیرهای تأمین متوقف نشود و با یافتن راههای جایگزین، استمرار دسترسی بیماران به دارو حفظ شود.»
ظرفیت بالای تولید دارو در کشور
به گفته رئیس سازمان غذا و دارو، ظرفیت بالای تولید دارو در کشور بالاست و حدود ۹۸ درصد داروها از نظر تعداد در داخل کشور تولید میشود و از نظر حجم بازار نیز سهم تولید داخل حدود ۸۵ درصد است و بخش باقیمانده از طریق واردات تأمین میشود.
فرامرز اختراعی، رئیس هیئتمدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی، هم با تأکید بر وضعیت مطلوب تولید دارو در داخل کشور، معتقد است گستردگی صنعت داروسازی در کشور، شرایطی را برای ما رقم زده که تقریباً نگران بروز بحران دارویی نباشیم.
وی با اشاره به وجود ۲۵۰ شرکت داروسازی، ۱۰۰ شرکت تولید ماده مؤثره دارویی، ۷۰ شرکت تولید مواد جانبی دارو و صدها شرکت بستهبندی و پخش دارو در کشور تأکید میکند: «با دارا بودن چنین گستردگی در صنعت داروسازی کشور، نباید نگران بحران دارویی باشیم.»
اختراعی با اشاره به ساختار سنتی و قدیمی صنعت داروسازی در کشور، ادامه میدهد: «اغلب شرکتهای دارویی در کشور با ۲۴ ظرفیت تولید، سهمی از بازار داخلی را بر عهده دارند که اگر بخواهند چند شرکت را نیز مورد حمله و آسیب قرار دهند، مشکلی در جهت تولید و تأمین دارو ایجاد نخواهد شد.»
وی با عنوان این مطلب که در داخل کشور بیش از ۳هزارو۵۰۰ قلم دارو تولید میکنیم، میافزاید: «تاپترین نظام دارویی در دنیا که NHS انگلستان است، هزارو۱۰۰ قلم دارو تولید میکند. یعنی ما سه برابر بیشتر از بهترین نظام دارویی در جهان، دارو تولید میکنیم.»
از نگاه رئیس هیئتمدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی، با توجه به گستردگی صنعت داروسازی کشور و اینکه داروهای اساسی برای زمانهای بحران و جنگ، فقط ۴۸۰ قلم دارو تعریف شدهاست، بنابراین فاصله ما با قرار گرفتن در شرایط اضطرار، زمین تا آسمان است.
اختراعی معتقد است با توجه به توان فنی و تولید در داخل کشور، میتوان ادعا کرد که بروز بحران دارویی در کشور تقریباً محال است و فاصله ما تا شرایط اضطرار برای دسترسی به دارو، بسیار زیاد است، زیرا بسیاری از مواد اولیه دارویی را در داخل تولید میکنیم و نیازی به واردات آنها نداریم.
تلاش برای پیگیری تأمین داروی بیماران خاص
آن دو، سه درصد داروی وارداتی، داروهای بیماران خاص و صعبالعلاج است که اتفاقاً مرگ و زندگیشان به داشتن این داروها وابسته است. رئیس سازمان غذا و دارو همچنین با تأکید بر اولویت تأمین داروهای بیماران خاص، صعبالعلاج و نیازمند درمان مستمر میگوید: «تمام تلاش ما این است که هیچ بیماری به دلیل نبود دارو با مشکل مواجه نشود و تأمین داروهای مورد نیاز این بیماران با جدیت دنبال میشود.»
وی درباره وضعیت داروهای بیماران خاص میافزاید: «بخش عمده داروهای تولید داخل بیماران خاص در حال حاضر تأمین شده و کمبود قابلتوجهی در این بخش وجود ندارد، اما در برخی داروهای برند و اقلام جدید، به دلیل محدودیتهای موجود، مشکلاتی در تأمین ایجاد شده است که در حال پیگیری و رفع آنها هستیم.»
پیرصالحی با اشاره به برخی داروهای جدید مورد نیاز بیماران نادر و خاص، از جمله فیبروز کیستیک، اینگونه توضیح میدهد: «برخی از این داروها به تازگی وارد فهرست دارویی کشور شدهاند و قیمت بسیار بالایی دارند؛ بنابراین سازمان غذا و دارو در تلاش است از مسیرهای مختلف، امکان تأمین این داروها با هزینه مناسبتر را فراهم کند تا دسترسی بیماران به درمانهای مؤثر تسهیل شود.»
