جوان آنلاین: کمتر کسی است که این روزها از قصه پرغصه گرانی خانه در تهران بیخبر باشد، قصهای که برای بعضیها با تمدید قرارداد اجاره و حسابوکتاب چندباره درآمد ماهانه ادامه پیدا میکند و برای بعضی دیگر با جستوجویی بیپایان در میان آگهیهایی که هر روز دورتر از توان مالیشان قرار میگیرد. مستأجرانی که سالهاست سهم بیشتری از درآمدشان را پای سقفی موقت میگذارند، زوجهایی که آغاز زندگی مشترک را به امید روزهای بهتر عقب میاندازند و خریدارانی که از متراژ و محله رویاییشان فاصله گرفتهاند، اینها همه فقط بخشی از تصویری هستند که بازار مسکن تهران ساخته است.
حال در شهری که زمین روزبهروز کمیابتر و ساختوساز پرهزینهتر میشود، نگاهها دوباره به بخشهایی از پایتخت دوخته شده که سالهاست نام بافت فرسوده را یدک میکشد؛ یعنی محلههایی که از یکسو ظرفیت ساختوساز دارند و از سوی دیگر، با مشکلاتی مانند کمبود خدمات شهری، ناایمنی و فرسودگی دستوپنجه نرم میکنند. مدیریت شهری تهران میگوید قرار است از همین ظرفیت استفاده کند، البته نه فقط برای ساخت چند هزار واحد مسکونی، بلکه برای بازتعریف بخشی از زندگی شهری. طرحی که محور آن، ایجاد محلات الگو، توسعه مسکن اجتماعی، اجارهداری حرفهای و استفاده از ظرفیتهای نوسازی عنوان شده است.
روز گذشته، در نشست مشترک شهردار تهران با معاون شهرسازی و معماری و مدیرعامل سازمان نوسازی شهرداری تهران، مسکن و آینده بافتهای شهری یکی از اصلیترین موضوعاتی بود که روی میز گذاشته شد؛ نشستی که در کنار بررسی پروژههای زیرسطحی، نوسازی مدارس و توسعه حملونقل، تصویری از برنامههای مدیریت شهری برای تغییر چهره برخی مناطق پایتخت ارائه میداد.
از حق و حقوق شهر کوتاه نمیآییم
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در این نشست با اشاره به ظرفیت ایجاد مسکن در بافت فرسوده، از چهار مسیر برای پیشبرد این هدف سخن گفت: احداث شهرکهای الگو، اجارهداری حرفهای، مسکن اجتماعی و ارتقای کیفیت سرانههای شهری.
او بیان کرد که اجرای این پروژهها باید با حفظ حقوق شهر همراه باشد و مدیریت شهری در این زمینه کوتاه نخواهد آمد. زاکانی با اشاره به سهم شهرداری و سازندگان در فرایندهای توسعه شهری گفت: «۵۵ درصد شامل حق تفکیک و شوارع با شهرداری و ۴۵ درصد با سازندههاست.»
به گفته شهردار تهران، ۲۲ محله الگو در محدوده شهر پیشبینی شده که قرار است هرکدام نمونهای برای بازآفرینی شهری باشند؛ محلاتی که قرار است در آنها ساختوساز تنها هدف نباشد و کیفیت زندگی ساکنان نیز در نظر گرفته شود.
چالش مصالح در راه ساخت مسکن.
اما ساخت مسکن، تنها به تأمین زمین و آغاز عملیات ساختمانی محدود نمیشود، بلکه هزینه تمامشده یکی از مهمترین چالشهای این مسیر است. علیاصغر کمالیزاده، مدیرعامل سازمان نوسازی شهرداری تهران، در این نشست اظهار داشت که این سازمان به دنبال سودآوری از پروژههای مسکن نیست و موفقیت را در رساندن مسکن با قیمت تمامشده به شهروندان میداند.
او همچنین تأمین مصالح را یکی از مسائل اصلی پروژههای ساختمانی عنوان کرد و گفت: «سازمان نوسازی اجرای طرحهای کوچکمقیاس را هم دنبال میکند؛ پروژههایی که قرار است با توجه به ویژگیهای هر منطقه و با محوریت شهرداری مناطق پیش بروند.»
تهران یک قدم به شهرهای زیرسطحی نزدیکتر میشود
در کنار پرونده مسکن، تهران قرار است بخشی از فضای شهری خود را نیز زیر سطح زمین بازتعریف کند. یکی از طرحهای مطرحشده در این نشست، ایجاد فضای زیرسطحی در محور میدان ولیعصر (عج) تا میدان هفتتیر بود؛ مسیری که به دلیل حجم بالای رفتوآمد، کمبود فضای عمومی و مشکلات حرکت عابر پیاده، سالهاست یکی از نقاط پرتردد شهر محسوب میشود.
کمالیزاده اعلام کرد: «این پروژه در خیابان کریمخان زند با طول هزار و ۷۰۰ متر و عرض ۴۰ متر پیشبینی شده و هدف آن، ارتقای کیفیت پیادهراه، حفظ جریان خودروها، توسعه فضای سبز و تقویت فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی است.»
او همچنین از الگوبرداری این طرح از تجربه شهرهایی مانند سنگاپور، پاریس و اوساکا خبر داد و گفت: «الگوی معماری پیشنهادی برای فضای زیرسطحی، برگرفته از معماری ایستگاه مریم مقدس است که در صورت تأیید نهایی اجرا خواهد شد.» در بخش دیگری از این نشست، موضوع نوسازی مدارس تهران نیز مطرح شد. مدیرعامل سازمان نوسازی شهرداری تهران اعلام کرد: «مناقصه تعدادی از مدارس انجام شده و با تجهیز پیمانکاران در شهریورماه، عملیات اجرایی آغاز میشود.»
کمالیزاده درباره پروژههای مسکن نیز گفت: «۱۹ هزار و ۳۱۶ واحد مسکونی در قالب پروژههای مختلف در حال ساخت، پیگیری یا رفع موانع اجرایی هستند.»
فاصله میان وعدهها و واقعیت بازار
با وجود آنکه در این نشست از پروژههای متنوع شهری، از فضای زیرسطحی کریمخان گرفته تا نوسازی مدارس سخن گفته شده، اما مسئلهای که همچنان در مرکز توجه قرار دارد، همان دغدغه قدیمی تهران است؛ یعنی خانهای که برای بسیاری از شهروندان به کالایی دور از دسترس تبدیل شده است.
شهرداری تهران میگوید که مسیر پیشرو، نه سوداگری در بازار مسکن، بلکه عرضه مسکن ارزانتر با استفاده از ظرفیتهای نوسازی شهری است. حال باید منتظر ماند و دید که اقدامات در دست پیگیری و طرحهای مدیریت شهری در این رابطه، تا چه اندازه میتوانند فاصله میان وعده خانهسازی و واقعیت بازار را کاهش دهند.
