جوان آنلاین: با ورود درگیریهای ایران و امریکا به سومین شب متوالی، دامنه تقابل نظامی از حملات مستقیم به خاک ایران فراتر رفت و به عرصهای گستردهتر در منطقه کشیده شد. فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) اعلام کرد به دستور دونالد ترامپ، حملات علیه ایران برای سومین شب متوالی از سر گرفته شده است؛ اما پاسخ جمهوری اسلامی ایران نیز این بار تنها به مقابله با حملات هوایی محدود نماند و مجموعه عملیاتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران، از تنگه هرمز تا بحرین، اردن و کویت را دربر گرفت. مرور اطلاعیههای رسمی نیروهای مسلح نشان میدهد عملیاتهای انجام شده، اگر چه در قالب چند اطلاعیه جداگانه منتشر شدهاند، همگی در چارچوب یک راهبرد واحد قابل ارزیابی هستند؛ راهبردی که بر تثبیت معادلات امنیتی در تنگه هرمز، افزایش هزینه حضور نظامی امریکا در منطقه و استمرار پاسخ متقابل تا توقف حملات استوار است.
در همین چارچوب، همزمان با حملات امریکا به جنوب کشور که صدای انفجار را در بندرعباس، قشم، کیش، بوشهر، جم و کنگان به همراه داشت و به مجروح شدن دست کم چهار نفر در امیدیه خوزستان انجامید، سپاه و ارتش نیز در چندین مرحله عملیات موشکی و پهپادی، اهداف امریکایی را در منطقه مورد حمله قرار دادند؛ عملیاتی که در اطلاعیههای رسمی بارها از آن با عنوان «ادامه عملیات مقابله به مثل» یاد شده است.
معادله هرمز؛ محور ثابت عملیاتهای ایران
از مهمترین ویژگیهای عملیاتهای اعلام شده، تمرکز همزمان بر تنگه هرمز است. اگر اطلاعیههای سپاه در کنار اظهارات سخنگوی ارتش قرار گیرد، میتوان مشاهده کرد که همه آنها یک پیام مشترک را دنبال میکنند؛ اینکه هرگونه تغییر در ترتیبات اعلام شده ایران درباره تنگه هرمز با واکنش مستقیم نیروهای مسلح روبهرو خواهد شد. به همین دلیل، عملیاتهای این شب صرفاً به حمله علیه پایگاههای امریکا محدود نماند، بلکه اقدامات مرتبط با امنیت کشتیرانی، کنترل مسیرهای دریایی و پدافند هوایی این آبراه در دستور کار قرار گرفت.
در همین راستا، روابط عمومی سپاه در اطلاعیه شماره ۶ عملیات «نصر ۲» از هدف قرار گرفتن دو فروند سوپر نفتکش متخلف خبر داد و اعلام کرد: «فرزندان شما در نیروی دریایی سپاه بر عهد خود در حفظ حقوق ملت ایران در تنگه هرمز تمام قد ایستادهاند.»
در ادامه این اطلاعیه آمده است: «ارتش کودککش امریکا که از شکستهای مکرر عبرت نگرفته است، با تحریک شناورها تلاش کرد تعدادی از آنها را از مسیر غیرقانونی عبور دهد. دو فروند سوپر نفتکش متخلف که فریب امریکا را خوردند و با خاموش کردن سامانههای ناوبری و بیتوجهی به اخطارهای مکرر مرکز کنترل امنیت تنگه هرمز، عبور از مسیر مینگذاری شده را ترجیح دادند، مورد اصابت واقع شده و از کار افتادند.»
سپاه همچنین تأکید کرد: «همکاری با دشمن متجاوز که از هزاران کیلومتر دورتر آمده تا حقوق مردم منطقه را تضییع کند و عبور از مسیر مینگذاری شده، جز پشیمانی، خسارت، تأخیر در بازگشایی تنگه هرمز و ایجاد بحران انرژی در جهان نتیجه دیگری ندارد.»
در ادامه همین روند، سپاه از انهدام یک فروند پهپاد امریکایی ۱-MQ در تنگه هرمز نیز خبر داد و اعلام کرد این پهپاد با سامانههای نوین پدافند پیشرفته هوافضای سپاه و تحت کنترل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور منهدم شده است. قرار گرفتن این خبر در کنار اطلاعیه مربوط به نفتکشها نشان میدهد عملیات ایران فقط بر سطح دریا متمرکز نبوده و کنترل همزمان فضای دریایی و هوایی تنگه هرمز را نیز دنبال کرده است.
در کنار تثبیت معادلات تنگه هرمز، اطلاعیههای بعدی سپاه از گسترش دامنه عملیات به پایگاههای امریکا در منطقه حکایت دارد. توالی زمانی این اطلاعیهها نشان میدهد پاسخ ایران در قالب یک حمله محدود تعریف نشده، بلکه به صورت مرحلهبندیشده و در چند جغرافیای عملیاتی دنبال شده است؛ روندی که از بحرین آغاز شد، به اردن رسید و همزمان با عملیات ارتش در کویت ادامه یافت.
روابط عمومی سپاه در اطلاعیه شماره ۷ اعلام کرد در موج دوم عملیات «نصر ۲» با رمز «یا لثارات الحسین»، چند انبار پشتیبانی تسلیحاتی، مرکز ارتباطات ماهوارهای و ساختمان اقامتگاه نیروهای امریکایی در پایگاه جفیر بحرین هدف موشکها و پهپادهای ایران قرار گرفت. در این اطلاعیه آمده است: «ارتش کودککش امریکا در پی شکست شب گذشته در تنگه هرمز، اقدام به حمله هوایی به ایستگاههای ساحلی و تعدادی مراکز نظامی دیگر در مناطق جنوبی کشور کرد.» سپاه افزود: «در مرحله اول پاسخ تجاوز دشمن، رزمندگان غیور نیروی دریایی سپاه در موج دوم عملیات نصر ۲، چند انبار پشتیبانی تسلیحاتی، مرکز ارتباطات ماهوارهای و ساختمان اقامتگاه نیروهای امریکایی در پایگاه جفیر بحرین را هدف موشکها و پهپادهای خود قرار داده و در هم کوبیدند. عملیات مقابله به مثل ادامه دارد.»
این روند در اطلاعیه شماره ۸ وارد مرحله جدیدی شد. سپاه اعلام کرد رزمندگان نیروی دریایی و هوافضای سپاه با حمله موشکی و پهپادی به ناوگان پنجم دریایی امریکا در بحرین، «مخازن سوخت آن ناوگان را به آتش کشیدند و رادار پاتریوت، رادار کنترل هوایی ناوگان، سامانه اخطار اولیه C-RAM و مرکز کنترل و مانیتورینگ قایقهای هدایتپذیر بدون سرنشین را منهدم کردند.» مرحله سوم موج دوم عملیات نیز به اردن کشیده شد. سپاه در اطلاعیهای اعلام کرد تأسیسات مهم و محل استقرار نیروهای امریکایی در یک پایگاه هوایی در اردن که از آن برای حمله به ایران استفاده شده بود، هدف موشکهای بالستیک قرار گرفت.
در این اطلاعیه، علاوه بر تشریح عملیات، خطاب به مردم اردن تأکید شده است «ما نه تنها با کشور شما دشمنی نداریم، بلکه شما مردم نجیب را خیلی دوست میداریم.... مطالبه جدی شما در برچیده شدن پایگاههای اشغالگران امریکایی از منطقه، کمک بزرگی به نجات مردم فلسطین و بازگشت امنیت به منطقه است.»
مجموع این اطلاعیهها نشان میدهد دامنه پاسخ ایران از مقابله با حملات مستقیم فراتر رفته است و زیرساختهای لجستیکی، ارتباطی، پشتیبانی و فرماندهی نیروهای امریکایی در کشورهای میزبان نیز در فهرست اهداف قرار گرفتهاند.
یک پاسخ در ۲ میدان
ویژگی دیگر تحولات سومین شب، که در عملیاتهای گذشته نیز بارها تکرار شده بود، همزمانی عملیاتهای سپاه و ارتش است. در حالی که سپاه عملیات «نصر ۲» را در چند مرحله دنبال میکرد، ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز از حمله مستقل به مراکز راهبردی امریکا در کویت و هدف قرار دادن یک شناور متخاصم خبر داد؛ موضوعی که نشان میدهد پاسخ جمهوری اسلامی ایران صرفاً متکی بر یک نیرو یا یک جبهه عملیاتی نبوده است.
بر اساس اطلاعیه روابط عمومی ارتش، سامانههای ارتباطی، مخازن سوخت، سامانه پاتریوت، برج مراقبت و انبار مهمات ارتش امریکا در کویت هدف حمله پهپادهای انهدامی قرار گرفت و نیروی دریایی ارتش نیز با شلیک موشکهای کروز، شناور متخاصم امریکایی را هدف قرار داد. ارتش در پایان این اطلاعیه تأکید کرد: «ضربات دفاعی ایران در پاسخ به تجاوزات و متناسب با سطح شرارتهای دشمن عهدشکن، طراحی و با قدرت ادامه خواهد داشت.» قرار گرفتن این عملیات در کنار حملات سپاه به بحرین و اردن، از یک الگوی عملیاتی حکایت دارد که در آن اهداف دریایی، هوایی و زمینی امریکا به صورت همزمان در چند جبهه مورد حمله قرار گرفتهاند.
سرسوزنی از حقوق ملت کوتاه نمیآییم
در کنار تحرکات میدانی، فرماندهان ارتش نیز تلاش کردند چارچوب سیاسی و راهبردی این عملیاتها را تبیین کنند. سخنان امیر سرتیپ محمد اکرمینیا و امیر دریادار حبیبالله سیاری، در امتداد اطلاعیههای عملیاتی، بر این نکته تأکید دارد که از نگاه نیروهای مسلح، اقدامات نظامی با هدف تثبیت حقوق ایران در تنگه هرمز و افزایش بازدارندگی دنبال میشود.
امیر سرتیپ محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر اینکه «نیروهای مسلح سرسوزنی بر سر تنگه هرمز کوتاه نخواهند آمد»، گفت: «تنها راه بازگشایی تنگه هرمز، احترام به حقوق ملت ایران و تمکین امریکا به مفاد تفاهمنامه پایان جنگ میان ایران و امریکا است.» وی افزود امریکاییها در تفاهمنامه، ترتیبات ایران درباره تنگه هرمز را پذیرفته بودند، اما «با ریاکاری» در پی ایجاد مسیر جدید برآمدند و به همین دلیل هر اقدام خارج از ترتیبات پیشبینیشده، با واکنش قاطع ایران روبهرو خواهد شد. سخنگوی ارتش همچنین نقش حمایت مردمی را در استمرار مقاومت نیروهای مسلح مؤثر دانست و گفت: «اگر حمایتها و حضور حماسی مردم در صحنه نبود، ما نمیتوانستیم در لحظاتی که میدانستیم ممکن است توسط دشمن مورد هدف قرار بگیریم، پای کار بمانیم.» در همین چارچوب، امیر دریادار حبیبالله سیاری، معاون هماهنگکننده ارتش، نیز با اشاره به افزایش توانمندیهای ارتش متناسب با تهدیدها اظهار کرد: «ارتش جمهوری اسلامی ایران توانمندیهای خود را متناسب با تهدیدها افزایش میدهد و امروز توانمندیهای ما بیش از دوران جنگ تحمیلی ۱۲روزه است.»
وی همچنین تأکید کرد که ارتش از درسآموختههای جنگهای اخیر برای ارتقای آمادگی عملیاتی بهره میگیرد.
