جوان آنلاین: ایران دیروز به دلیل آنچه «دخالتهای بیجا و نقض مکرر تفاهمنامه» خواند، تنگه هرمز را بست. تبادل آتش نیز کم نبود و ایران پایگاههای امریکا در اردن، کویت، بحرین، امارات، قطر و عمان را هدف قرار داد. این برخلاف مدت اخیر بود که برخی کشورها استثنا شده بودند. در این حملات از جمله مرکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوختگیری ناوهای هواپیمابر امریکا در بندر دقم عمان با حملهای غافلگیرانه درهمکوبیده شد. قالیباف در پیامی نوشت «دوران تفاهمنامههای یکطرفه به سرآمده است»
در پی تجاوز بامداد روز گذشته امریکا بهبرخی اهداف در جنوب کشور و «نقض تفاهم و آتشبس»، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران طی چند مرحله عملیات متقابل، اهداف نظامی امریکا در منطقه را مورد حمله قرار دادند. پاسخ جمهوری اسلامی ایران علاوه بر اقدامات دریایی در تنگه هرمز، پایگاهها و مراکز راهبردی امریکا در اردن، قطر، عمان، کویت و بحرین را نیز دربر گرفت.
تحولات پس از جنگ ۴۰ روزه، از منظر مقامات جمهوری اسلامی ایران، صرفاً روایت یک تقابل نظامی با امریکا و رژیم صهیونیستی نیست، بلکه آغاز مرحلهای تازه در نظم امنیتی منطقه به شمار میرود؛ مرحلهای که در آن، ایران خود را قدرتی تثبیتشده در معادلات غرب آسیا میداند و معتقد است قواعد امنیتی خلیج فارس و تنگه هرمز دیگر از سوی قدرتهای فرامنطقهای تعیین نخواهد شد، بلکه باید بر اساس «ترتیبات ایرانی» شکل بگیرد. در این چارچوب، مجموعه عملیاتهای نظامی سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران، اقدامات نیروی دریایی در تنگه هرمز و مواضع سیاسی مقامات کشور، حلقههای یک راهبرد واحد توصیف میشود؛ راهبردی که پیام اصلی آن پایان دوران اقدامهای یکجانبه و بیهزینه امریکا و ضرورت پذیرش جایگاه جدید ایران در مدیریت امنیت منطقه است.
پاسخ نظامی، از اردن تا قطر و عمان
پس از اقدام تجاوزکارانه ارتش امریکا در حمله به نقاطی از کشور، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سلسله عملیاتهای متقابل خود را آغاز کردند. روابط عمومی سپاه پاسداران در نخستین اطلاعیه خود اعلام کرد امریکا پس از ناکامی در تحقق اهدافش و در تلاش برای جبران شکست، تعدادی از پایگاههای ساحلی و دکلهای مخابراتی در سواحل جنوبی ایران را هدف حمله قرار داد. در این اطلاعیه همچنین تأکید شد که پیش از این، امریکا با تحمیل اراده خود به دولت عمان، تلاش کرده بود از طریق تحریک چند شناور، مسیر غیرقانونی جدیدی را در جنوب تنگه هرمز ایجاد کند، اما این اقدام با واکنش قاطع نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران ناکام ماند. در پاسخ، رزمندگان نیروی هوافضای سپاه، زیرساختها و تأسیسات مهم نظامی پایگاه هوایی پرنس حسن در اردن را هدف حملات موشکی قرار دادند. بر اساس بیانیه سپاه، مرکز فرماندهی و کنترل این پایگاه و آشیانه پهپادهای ۹-MQ با چند فروند موشک بالستیک منهدم شد. سپاه در پایان این اطلاعیه هشدار داد که هرگونه ادامه تجاوز، با پاسخهای شدیدتر روبهرو خواهد شد. مرحله دوم عملیات با هدف قرار گرفتن پایگاه راهبردی العدید در قطر ادامه یافت. سپاه اعلام کرد مرکز فرماندهی و کنترل، مرکز تعمیر و نگهداری جنگندهها و بخشهای مهم این پایگاه با موشکهای بالستیک مورد اصابت قرار گرفته است. در سومین مرحله نیز رزمندگان نیروی هوافضای سپاه، مراکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوخترسان ناوهای هواپیمابر امریکا در بندر دُقم عمان را هدف حملهای سنگین و غافلگیرکننده قرار دادند. روابط عمومی سپاه این عملیات را تجلی اراده ملی و امتداد حضور گسترده مردم در صحنه توصیف کرد.
همزمان، ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در چند موج عملیاتی، سامانه پاتریوت، انبار مهمات و سایت راداری ارتش امریکا در کویت و همچنین سامانههای ارتباطی و سایتهای راداری امریکا در بحرین را با پهپادهای انهدامی هدف قرار داد و هشدار داد که هرگونه تکرار تجاوز، با پاسخهای شدیدتر مواجه خواهد شد.
اجرای عملی «ترتیبات ایرانی»
در کنار عملیاتهای موشکی و پهپادی، آنچه بیش از هر چیز در بیانیههای رسمی برجسته شد، اقدامات نیروی دریایی سپاه در تنگه هرمز بود؛ اقداماتی که از منظر مقامات جمهوری اسلامی، صرفاً واکنش نظامی نبود، بلکه اجرای عملی ترتیبات جدید امنیتی در این آبراه راهبردی محسوب میشود. نیروی دریایی سپاه در نخستین اطلاعیه خود اعلام کرد پس از آنکه چند شناور با تحریک امریکا تلاش کردند از مسیرهای غیرمصوب و برخلاف هشدارهای قبلی جمهوری اسلامی عبور کنند، یکی از این شناورها که سامانههای شناسایی خود را نیز خاموش کرده و امنیت دریانوردی را به مخاطره انداخته بود، هدف شلیک اخطار قرار گرفت و متوقف شد. در ادامه، سپاه در اطلاعیه دوم خود از توقف دومین شناور متخلف در تنگه هرمز خبر داد و اعلام کرد همزمان با این اقدام، مرحله دوم عملیات موشکی علیه پایگاه العدید نیز اجرا شده است. دو اطلاعیه متوالی نیروی دریایی سپاه نشان داد که از نگاه جمهوری اسلامی ایران، موضوع صرفاً مقابله با تجاوز نظامی نیست، بلکه تهران اجرای ترتیبات جدید عبور و مرور در تنگه هرمز را نیز وارد مرحله عملیاتی کرده است.
نیروی دریایی سپاه در ادامه تصریح کرد با توجه به ناامنی ایجادشده بر اثر مداخلات امریکا، تنگه هرمز تا اطلاع ثانوی و تا پایان مداخلات امریکا در منطقه بسته خواهد بود و هیچ شناوری اجازه تردد نخواهد داشت. در این اطلاعیه همچنین هشدار داده شد اگر امریکا یا رژیم صهیونیستی به بهانه این حادثه اقدام جدیدی انجام دهند، پایگاههای بیشتری از آنان در منطقه هدف قرار خواهد گرفت و مسئولیت هرگونه پیامد نیز بر عهده واشینگتن و دولتهایی خواهد بود که خاک خود را در اختیار پایگاههای امریکایی قرار دادهاند.
از بازدارندگی تا تحمیل قواعد جدید
همزمان با تحولات میدانی، مقامات سیاسی جمهوری اسلامی نیز بر تغییر ماهیت معادلات منطقه تأکید کردند. محمدباقر قالیباف در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دوران توافقات یکطرفه به پایان رسیده است؛ به تعهدات خود عمل میکنید یا بهای عمل نکردن را میپردازید.» او همزمان بخشی از بند پنجم تفاهمنامه ۱۴ بندی را منتشر کرد که در آن تصریح شده است بازگشایی تنگه هرمز با رعایت «ترتیبات ایرانی» انجام خواهد شد. قالیباف چند روز پیش از آن نیز در پیامی دیگر نوشته بود: «هرمز فقط با ترتیبات ایرانی باز خواهد شد، نه با تهدیدات امریکایی.» این موضع، از منظر بسیاری از ناظران، مهمترین پیام سیاسی تحولات اخیر محسوب میشود؛ پیامی که نشان میدهد تهران، علاوه بر پاسخ نظامی به تجاوز، در پی تثبیت قواعد جدیدی برای مدیریت امنیت خلیج فارس است؛ قواعدی که امریکا باید به جای تحمیل اراده خود، آنها را بپذیرد.
نیروهای مسلح، مقتدر پای اجرای ترتیبات هرمز
سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در گفتوگویی با تشریح موضع رسمی کشور اعلام کرد که بر اساس تفاهمنامه میان ایران و امریکا، مسئولیت ترتیبات عبور و مرور در تنگه هرمز بر عهده جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.
امیر سرتیپ محمد اکرمینیا با اشاره به سابقه بدعهدی امریکا گفت واشینگتن در تلاش است مسیرهای مورد نظر خود را در جنوب تنگه هرمز تثبیت کند؛ اقدامی که برخلاف مفاد تفاهمنامه است. وی تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران با همکاری عمان در پی اجرای ترتیبات مشترک برای تأمین امنیت کشتیرانی است، اما مداخلات امریکا عامل اصلی تنشهای اخیر بوده است. سخنگوی ارتش تصریح کرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مسئول تأمین امنیت تنگه هرمز و عبور و مرور نفتکشها هستند و برای اجرای ترتیبات منطبق با تفاهمنامه و منافع ملی ایران، مقتدرانه ایستادهاند.
تثبیت جایگاه جدید ایران در معادلات منطقه
مجموع عملیاتهای موشکی و پهپادی علیه پایگاههای امریکا در اردن، قطر، عمان، کویت و بحرین، دو مرحله اقدام نیروی دریایی سپاه در متوقف کردن دو شناور متخلف، اعلام بسته شدن تنگه هرمز تا پایان مداخلات امریکا و تأکید مقامات سیاسی و دفاعی بر اجرای «ترتیبات ایرانی»، در کنار یکدیگر تصویری از راهبرد جدید جمهوری اسلامی ایران ارائه میکنند. در این روایت، جنگ ۴۰ روزه صرفاً یک رویارویی نظامی نبود، بلکه نقطه آغاز موازنهای تازه در منطقه بود؛ موازنهای که بر اساس آن، دوران «بزن و دررو» و اقدامات یکجانبه امریکا پایان یافته و قدرتهای فرامنطقهای ناگزیرند ضمن پایان دادن به مداخلات و اشغالگری نظامی خود، قواعد جدید امنیتی را که جمهوری اسلامی ایران برای تنگه هرمز و خلیج فارس ترسیم کرده است، بپذیرند. بر همین مبنا، «ترتیبات ایرانی» دیگر صرفاً یک عبارت در متن تفاهمنامه یا یک موضع سیاسی نیست؛ بلکه عنوان نظم جدیدی است که ایران با اتکا به قدرت نظامی، بازدارندگی مؤثر و جایگاه نوظهور خود در معادلات منطقهای و بینالمللی، در حال تثبیت آن است؛ نظمی که به باور تهران، اقدامات ایذایی و ماجراجویانه امریکا و رژیم صهیونیستی نیز قادر به تغییر آن نخواهد بود.
