جوان آنلاین: تنها چند روز مانده به سفر برنامهریزیشده نخستوزیر جدید عراق به واشینگتن، بغداد شاهد مجموعهای از بازداشت مقامهای سابق عراقی بود؛ رویدادی که طی سالهای اخیر کمسابقه است و به نظر میرسد تلاشی برای ارسال پیام اطمینانبخشی علیالزیدی به دولت امریکا است؛ نخستوزیری که به قدرت رسیدن خود را مرهون مداخله دونالد ترامپ است.
بامداد یکشنبه، یگانهای مبارزه با تروریسم، ارتش و نهادهای قضایی عراق با استقرار گسترده در منطقه سبز و چند محله دیگر بغداد، دهها مقام سیاسی، نماینده مجلس و مسئول دولتی را بازداشت کردند. هنوز جزئیات زیادی از دستگیرشدگان منتشر نشده، ولی مقامهای عراقی میگویند که این عملیات که در سالهای اخیر کمسابقه بود و برخی از لفظ کمتر معمول «کودتای سیاسی» برای آن استفاده میکنند، براساس احکام قضایی و در ادامه اعترافات عدنان الجمیلی، معاون پیشین وزیر نفت، انجام شده است؛ پروندهای که پیشتر نیز به کشف صدها میلیون دلار پول نقد، دهها ملک و سلاح منجر شده بود. «شیروان الدوبردانی»، نماینده پارلمان عراق، در گفتوگو با رووداو گفته بود که الجمیلی در بازجوییها نام ۱۲۸ مقام، از جمله تعدادی از مقامات و شخصیتهای کرد را لو داده است. عملیات روز یکشنبه بسیار گسترده بوده و تمام ورودیهای منطقه سبز برای چند ساعت بسته شد و تنها دانشآموزان دارای کارت امتحان اجازه عبور داشتند. نیروهای امنیتی به خانههای نمایندگان پارلمان، سیاستمداران، مدیران ارشد دولتی و چند تاجر یورش بردند و همزمان در محله الشعب بغداد نیز عملیات انجام شد. آسوشیتدپرس گزارش داد دستکم هفت نفر بازداشت شدهاند که پنج نفر از آنان نماینده پارلمان هستند و مصونیت پارلمانیشان پیشتر لغو شده بود.
عملیاتهای امنیتی عراق از اواخر هفته گذشته شتاب تازهای گرفته است. وزارت کشور و دستگاه قضایی این کشور از بازداشت شماری از افراد وابسته به گروههای مقاومت خبر میدهند که منابع غربی از عبارت «گروههای مسلح» برای آنها استفاده کردهاند؛ اقداماتی که همزمان با نزدیک شدن سفر الزیدی به امریکا، توجه محافل سیاسی بغداد را به خود جلب کرده است. هرچند جزئیات زیادی درباره بازداشتشدگان منتشر نشده، برخی منابع امنیتی عراقی میگویند در میان بازداشتشدگان، چند فرمانده میدانی و مسئولان لجستیکی مرتبط با گروههایی هستند که طی ماههای گذشته به حمله علیه منافع امریکا و پایگاههای ائتلاف بینالمللی متهم شدهاند. برخی رسانههای عربی تأکید کردهاند که تعدادی از افراد بازداشتشده به جریانهای نزدیک به نخستوزیر سابق و طیفهای نزدیک به «چارچوب هماهنگی» تعلق دارند. نیروهای امنیتی چند انبار تجهیزات، مراکز ارتباطی و دفاتر اقتصادی وابسته به این شبکهها را نیز بازرسی کردهاند و رسانههای عراقی از جمله شفقنیوز و بغداد الیوم میگویند که برخی افراد بازداشتشده به اتهام مشارکت در حملات راکتی و پهپادی، قاچاق سلاح و انتقال منابع مالی برای گروههای مسلح تحت بازجویی قرار دارند.
دولت عراق این اقدامات را بخشی از برنامه تثبیت حاکمیت قانون توصیف میکند، اما همزمانی آن با سفر الزیدی به واشینگتن، باعث شده ناظران آن را صرفاً یک عملیات امنیتی معمول تلقی نکنند. نخستوزیر عراق میکوشد پیش از ورود به مذاکرات با مقامهای امریکایی، نشان دهد بغداد در حال مقابله با گروههای مقاومت عراقی است، بهخصوص که منابع امنیتی که با خبرگزاری فرانسه گفتوگو کردهاند، علاوه بر مباحث مالی، از اتهام «تأمین مالی گروههای مسلح و قاچاق نفت و دلار مرتبط با ایران» نیز سخن گفتهاند؛ اتهاماتی که دامنه پرونده را از صرف مبارزه با فساد فراتر برده و آن را به معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی عراق پیوند میزند.
این نخستین بار نیست که الزیدی مبارزه با فساد را با بازآرایی ساختار قدرت همراه میکند. بازداشت معاون پیشین وزیر نفت، تغییر برخی مدیران ارشد امنیتی و مالی و اکنون ورود به لایههای سیاسی، همگی در امتداد راهبردی ارزیابی میشوند که هدف آن، به اصطلاح، تثبیت قدرت دولت مرکزی و کاستن از قدرت گروههای مقاومت نزدیک به ایران است، بهخصوص که الزیدی به قدرت رسیدن خود را مرهون مداخله بیسابقه دونالد ترامپ در پروسه نخستوزیری عراق است.
