جوان آنلاین: جهاد مردمی برای صرفهجویی آغاز شده است. جهادی که اینبار نه در خاکریزهای آتش که در خانهها، مزارع، کارگاهها، ادارهها و کوچههای شهر جریان دارد. پس از روزهای پرالتهاب جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، اکنون همهچیز بوی حضور دوباره در میدان بازسازی میدهد. گویی همه ایران، بار دیگر به جهادگرانی تبدیل شدهاند که میخواهند از دل سختی، کشور را از نو بسازند. در این میان، آذربایجانغربی نیز با تکیه بر همان روحیه دیرپای ایستادگی و همدلی، در پی ضرورت مدیریت مصرف انرژی، بهویژه برق، اجرای طرحهای «قرار همدلی» و «مهتاب» را در دستور کار قرار داده تا کاهش مصرف، صیانت از منابع و پایداری شبکه برق به یک مسئولیت عمومی و مردمی بدل شود.
در آذربایجانغربی، صرفهجویی از یک توصیه اقتصادی یا اداری به یک رفتار اجتماعی تبدیل شده است؛ یک زبان مشترک و حتی شکلی از دفاع به خود گرفته است. استانی که سالها در خطه مرزی، طعم ایستادگی، پاسداری از انقلاب و حفظ امنیت را چشیده، حالا در آوردگاهی تازه وارد شده که مدیریت مصرف، جلوگیری از هدررفت انرژی و حفظ روشنایی برای همه را در دستور کار دارد. اینجا مردم خوب میدانند همانگونه که روزگاری دفاع از خاک و آرمان، حضور در میدان میخواست، امروز نیز دفاع از معیشت، زیرساخت و آینده، حضور مسئولانه در مصرف را طلب میکند.
آذربایجانغربی از آن استانهایی است که مفهوم «میدان» را خوب میشناسد. از سالهای دفاع و حراست از مرزها تا روزهای دشوار انقلاب و پس از آن، مردم این خطه هر جا کشور به حضورشان نیاز داشته، پا پیش گذاشتهاند. اکنون نیز در روزگاری که مصرف بیرویه برق میتواند بر شبکه توزیع فشار وارد کند، خاموشیهای ناخواسته را افزایش دهد و هزینههای عمومی را بالا ببرد، همان مردم در حال تعریف نوعی تازه از مشارکتند؛ مشارکتی که با خاموش کردن یک چراغ اضافی، تنظیم دمای کولر روی ۲۵ درجه، اصلاح انشعابات، استفاده درست از وسایل سرمایشی و مراقبت از منابع عمومی معنا پیدا میکند.
حمید ستودهنیا، مسئول گروه جهادی «همدل تا آبادانی»، از همین زاویه به ماجرا نگاه میکند و میگوید: «ما سالها در ادبیات جهادی یاد گرفتهایم هر جا کشور نیاز دارد، باید حضور داشت. یک روز ساخت مدرسه و خانه محرومان اولویت بود، یک روز کمک مؤمنانه و امروز مدیریت مصرف انرژی. این هم یک میدان جهادی است، چون نتیجهاش مستقیم به زندگی مردم برمیگردد.» در کوچههای شهر و روستاهای استان، این نگاه کمکم تبدیل به رفتار شده است. در خانههایی که مادر خانواده به فرزندانش یاد میدهد چراغ اتاق خالی را خاموش کنند، در مغازهای که صاحبش روشنایی ویترین را در ساعات غیرضروری کاهش میدهد، در زمین کشاورزی که بهرهبردارش حسابشدهتر از قبل به مصرف برق چاه میاندیشد و در ادارهای که کارمندانش مصرف سرمایش و روشنایی را مدیریت میکنند، میشود نشانههای همین جهاد آرام، اما فراگیر را دید.
از سابقه دفاع مردمی تا فرهنگ صرفهجویی
آذربایجانغربی، استانی با اقلیم متنوع، ساختار کشاورزی گسترده، فعالیتهای صنعتی رو به رشد و پراکندگی وسیع سکونتگاهی است. همین ویژگیها، مصرف انرژی را در آن به مسئلهای چندوجهی تبدیل کرده است. برق در این استان تنها یک خدمت روزمره نیست؛ شریان زندگی است. از خانه و مدرسه تا مزرعه و کارخانه، از درمان و آموزش تا تولید و خدمات، همه به پایداری این شبکه وابستهاند.
در چنین شرایطی، مدیریت مصرف برق تنها برای عبور از روزهای گرم سال اهمیت ندارد، بلکه بخشی از امنیت اقتصادی و اجتماعی استان به شمار میرود. مصرف غیراصولی و بیرویه، هم هزینهها را بالا میبرد و هم فشار بر شبکه را افزایش میدهد. در مقابل، مدیریت درست مصرف، به معنای حفظ منابع، کاهش آسیبهای زیستمحیطی و تضمین تداوم خدمترسانی است. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق آذربایجانغربی، با اشاره به گستره خدمات این شرکت میگوید: «شرکت توزیع نیروی برق آذربایجانغربی با بیش از یک میلیون و ۵۱۵هزار مشترک، نزدیک به ۳۰ هزار کیلومتر شبکه توزیع و برقرسانی به ۲ هزار و ۸۰۶ روستا، یکی از بزرگترین شرکتهای توزیع برق کشور است و مسئولیت تأمین برق پایدار مشترکان استان را بر عهده دارد.»
طاهر کیامهر تأکید میکند که تمامی روستاهای بالای ۱۰ خانوار استان بهطور کامل از نعمت برق برخوردار شدهاند و برای معدود روستاهای کمجمعیت باقیمانده نیز برنامهریزی استفاده از انرژی خورشیدی در دستور کار است. این اعداد فقط آمار خشک نیستند؛ نشانه گستردگی مسئولیتیاند که بر دوش شبکه برق و نیز مردم قرار دارد. وقتی برق تا دورترین نقاط رسیده، حفاظت از این دستاورد نیز به یک وظیفه عمومی بدل میشود. در زبان جهادگران، این دستاوردها «امانت مردم» خوانده میشود؛ امانتی که باید حفظ شود. یکی از نیروهای جهادی که در برنامههای محلی فرهنگسازی مصرف حضور دارد، به قول آنها روشن نگهداشتن خانهها، مدرسهها و کارگاهها فقط کار شبکه نیست، کار دلهای همراه هم هست. هر مشترک، یک دیدهبان روشنایی است.
بازسازی از خانهها آغاز میشود
مسئله برق در آذربایجانغربی فقط به مصرف خانگی محدود نیست، هرچند همین بخش ۸۰درصد مشترکان استان را شامل میشود و از این جهت، نقشی کلیدی در مدیریت مصرف دارد. در کنار آن، بخش کشاورزی با سهمی قابلتوجه در مصرف برق، جایگاه مهمی در معادله انرژی استان دارد. استانی که در آن کشاورزی نهفقط یک شغل، بلکه ستون اصلی معیشت هزاران خانواده است، ناگزیر باید میان توسعه، تولید و مدیریت مصرف توازن برقرار کند.
از سوی دیگر، بخش صنعت نیز در حال رشد است و نیاز به تأمین برق پایدار دارد. همین ترکیب همزمان کشاورزیمحور و در حال صنعتیشدن، وضعیت انرژی در استان را حساستر کرده است.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق آذربایجانغربی با اشاره به رشد بخش صنعت و ظرفیتهای تولید برق استان، از نقش نیروگاههای حرارتی خوی و ارومیه، نیروگاه گازی و نیز ظرفیتهای تجدیدپذیر و برقآبی سخن میگوید. او همچنین بر موقعیت راهبردی استان برای تبادل انرژی با کشورهای همسایه از جمله ترکیه، نخجوان و عراق تأکید دارد. ظرفیتی که اگر بهطور کامل فعال شود، میتواند جایگاه آذربایجانغربی را در نقشه انرژی کشور برجستهتر کند.
در نهایت، آنچه امروز بیش از هر چیز تعیینکننده است، همان مشارکت روزمره مردم است. بازسازی، همیشه با پروژههای بزرگ آغاز نمیشود؛ گاهی از یک تصمیم کوچک در خانه شروع میشود. از خاموش کردن روشنایی اضافه، از تعویض یک وسیله پرمصرف، از احترام به الگوی مصرف و از این باور که منابع عمومی متعلق به همهاند. مسئول گروه جهادی «همدل تا آبادانی» هم با زبانی نزدیک به میدان، این روزها را چنین توصیف میکند: «بعد از روزهای جنگ، مردم ما خسته نشدند. فقط شکل حضورشان عوض شد. امروز اگر کسی مصرف خودش را مدیریت میکند، اگر به همسایهاش هم یادآوری میکند، اگر برای حفظ برق پایدار همراهی میکند، او هم جهادگر است. ما در گروههای جهادی این را میبینیم که مردم آمادهاند دوباره کشور را بسازند. این بار با انضباط، با همدلی و با مراقبت از داشتهها.»
واقعیت این است که آذربایجانغربی، این روزها از یک تغییر نگاه حرف میزند. از اینکه صرفهجویی، نشانه محرومیت نیست، نشانه بلوغ اجتماعی است. از اینکه مدیریت مصرف، کاهش رفاه نیست، تضمین رفاه پایدار است؛ و از اینکه همان مردمی که دیروز در میدان دفاع از انقلاب ایستاده بودند، امروز نیز در سنگری تازه، برای حفظ زیرساختهای زندگی و آینده فرزندانشان ایستادهاند.
جهادگران در برنامههایشان برای آگاه کردن مردم نسبت به انرژی میگویند که برق فقط انرژی نیست، نماد تداوم زندگی است و صرفهجویی، فقط کممصرفکردن نیست، شکلی از همبستگی ملی است. شاید به همین دلیل است که در آذربایجانغربی، از «قرار همدلی» و «مهتاب» به عنوان دو برنامه صرفاً اجرایی یاد نمیشود، بلکه آنها را باید نشانههای یک فصل تازه دانست. فصلی که در آن، مردم دوباره به میدان آمدهاند، نه برای روایت جنگ، بلکه برای ساختن فردا.
اگر روزگاری جهاد به معنای حضور در خط مقدم بود، امروز یکی از خطمقدمهای مهم، همین خانهها، مزارع، ادارهها و کارگاهها هستند. در این میدان، هر شهروند میتواند سهمی در روشن نگهداشتن استان داشته باشد؛ و این، شاید زیباترین تصویر از آذربایجانغربی امروز باشد. استانی که از سابقه مقاومت خود، پلی ساخته به سوی مسئولیتپذیری تازه و از خاطره ایستادگی، فرهنگی برای بازسازی و صرفهجویی پدید آورده است.
