جوان آنلاین: جام جهانی فوتبال برای ایرانیها تنها یک رویداد ورزشی نیست، فرصتی است برای شکلگیری خاطرههای جمعی، هیجانهای مشترک و تجربهای که میلیونها نفر را فارغ از تفاوتهای اجتماعی و فرهنگی کنار یکدیگر قرار میدهد. در سالهای اخیر، یکی از جذابترین اتفاقاتی که به این تجربه جمعی رنگ و بویی تازه داده، پخش مسابقات جام جهانی در سالنهای سینما بوده است. طرحی که از یک تجربه محدود آغاز شد و حالا به تدریج به یک سنت فرهنگی و اجتماعی در کشور تبدیل شده است.
پخش مسابقات فوتبال در سینماهای ایران نخستین بار در مقیاسی گسترده در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل مورد توجه قرار گرفت. در آن دوره برخی سالنهای سینما میزبان علاقهمندان فوتبال شدند و استقبال گسترده مردم نشان داد که تماشای مسابقات روی پردههای بزرگ سینمایی میتواند تجربهای متفاوت از تماشای خانگی باشد. این روند در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه و سپس جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز ادامه یافت و به مرور جای خود را در تقویم فعالیتهای سینمایی کشور باز کرد.
اکنون و در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، بار دیگر بحث بازگشت فوتبال به پرده نقرهای داغ شده است. شورای صنفی نمایش با پخش مسابقات تیم ملی ایران در سینماها موافقت کرده و سینماداران نیز برای میزبانی از این رویداد اعلام آمادگی کردهاند. هرچند این مصوبه هنوز نیازمند هماهنگیهای اجرایی و صدور برخی مجوزهای تکمیلی است، اما نفس این تصمیم نشان میدهد که نمایش فوتبال در سینماها دیگر یک اتفاق استثنایی نیست، بلکه به بخشی از مناسبات فرهنگی و تفریحی کشور تبدیل شده است.
تجربهای جذاب در عصر فردگرایی
آنچه این تجربه را جذاب میکند، فقط نمایش مسابقه نیست. سالن سینما فضایی را فراهم میکند که هیجان فوتبال به صورت جمعی تجربه شود. صدها نفر در یک سالن، همزمان با یک گل از جا برمیخیزند، با یک موقعیت از دست رفته حسرت میخورند و در پایان مسابقه شادی یا اندوه خود را با دیگران تقسیم میکنند. تجربهای که در عصر فردگرایی و تماشای محتوا از طریق گوشیهای تلفن همراه، ارزشی دوچندان پیدا کرده است. این اتفاق البته محدود به ایران نیست. در بسیاری از کشورهای جهان، بهویژه در جریان رقابتهای بزرگ فوتبال مانند جام جهانی و جام ملتهای اروپا، سالنهای سینما و مراکز فرهنگی به نمایش زنده مسابقات اختصاص پیدا میکنند. در آلمان، فرانسه، اسپانیا و بریتانیا بارها شاهد استفاده از سینماها برای پخش مسابقات مهم بودهایم. حتی در برخی کشورها فروش بلیت نمایش مسابقات فوتبال در سینماها با استقبال قابلتوجهی روبهرو شده و به منبع درآمدی مکمل برای سالنداران تبدیل شده است. دلیل این استقبال هم روشن است؛ فوتبال امروز فراتر از ورزش، یک رویداد فرهنگی و اجتماعی محسوب میشود و سینما نیز یکی از بهترین بسترها برای تجربه جمعی آن است.
در ایران نیز مدیران سینماها از مزایای این طرح سخن گفتهاند. فرزین عسگری، مدیر پردیس سینمایی هدیش مال معتقد است تلفیق فوتبال و سینما فرصتی برای خلق یک تجربه جمعی هیجانانگیز است و امکانات حرفهای سالنهای سینما میتواند کیفیت تماشای مسابقات را افزایش دهد. به گفته او، حتی برای نمایش مسابقات در ساعات نیمهشب و بامداد نیز آمادگی وجود دارد و در صورت استقبال مردم، سالنهای بیشتری به این کار اختصاص خواهند یافت.
از سوی دیگر هومن ربیعنژاد، مدیر پردیس سینمایی ملت، به جنبههای اجتماعی این موضوع اشاره کرد. او معتقد است که حضور تیم ملی ایران در جام جهانی میتواند به تقویت روحیه همبستگی و غرور ملی کمک کند. از نگاه او، پخش مسابقات فوتبال تنها یک فعالیت اقتصادی نیست، بلکه بستری برای شکلگیری خاطرات جمعی و افزایش نشاط اجتماعی است.
تجربه احساسی مشترک
این نکته در شرایط امروز کشور اهمیت بیشتری پیدا میکند. جامعه ایران ماههای دشواری را پشت سر گذاشته و فضای عمومی بیش از هر زمان دیگری نیازمند رویدادهایی است که بتواند احساس همدلی، همبستگی و امید را تقویت کند. فوتبال همواره یکی از معدود عرصههایی بوده که توانسته گروههای مختلف اجتماعی را گرد یک احساس مشترک جمع کند. نمایش مسابقات جام جهانی در سینماها میتواند همین نقش را ایفا کند، بهویژه آنکه تماشای مسابقه در فضایی عمومی و خانوادگی، تجربهای متفاوت از حضور در خانه خواهد بود.
اما شاید مهمترین جنبه این تصمیم به وضعیت اقتصادی سینماها مربوط باشد. صنعت سینمای ایران در ماههای اخیر روزهای آسانی را سپری نکرده است. فروش بسیاری از فیلمهای روی پرده فاصله قابل توجهی با انتظارات دارد و برخی سینماداران از شرایط دشوار اقتصادی و کاهش مخاطب سخن میگویند. در چنین شرایطی، پخش مسابقات جام جهانی میتواند به یک فرصت اقتصادی برای سالنهای سینما تبدیل شود. نکته مهم این است که زمان برگزاری مسابقات تیم ملی ایران، بهویژه دیدارهای بامدادی، عملاً با سانسهای عادی سینما تداخل ندارد و جای فیلمها را نمیگیرد. بنابراین سینماداران میتوانند بدون آسیب زدن به برنامه اکران، از ظرفیت خالی سالنهای خود استفاده و بخشی از هزینههای جاری را جبران کنند.
امکان پخش سایر مسابقات
با این حال شاید مهمترین نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد، محدود نشدن این طرح به مسابقات تیم ملی ایران باشد. محمد قنبری، مدیر پردیس سینمایی مگامال، به درستی پیشنهاد کرده است که مسابقات مهم دیگر کشورها نیز در سینماها به نمایش درآید. واقعیت این است که علاقهمندان فوتبال در ایران تنها بازیهای تیم ملی را دنبال نمیکنند. مسابقات تیمهایی مانند برزیل، آرژانتین، فرانسه، اسپانیا، آلمان یا دیدارهای مراحل حذفی جام جهانی همواره مخاطبان فراوانی داشته است.
اگر امکان پخش این مسابقات نیز فراهم شود، سینماها میتوانند در طول یک ماه برگزاری جام جهانی به پاتوقی برای علاقهمندان فوتبال تبدیل شوند. این اتفاق هم به افزایش درآمد سالنها کمک میکند و هم باعث میشود مخاطبانی که شاید ماهها به سینما نرفتهاند، دوباره با این فضا آشتی کنند. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده بسیاری از تماشاگران فوتبال در سینما، بعدها به مخاطبان فیلمهای سینمایی تبدیل میشوند.
جام جهانی ۲۰۲۶ برای سینماهای ایران فرصتی است برای افزایش نشاط اجتماعی و کمک به اقتصاد فرهنگی. در روزهایی که فروش فیلمها چندان رضایتبخش نیست و جامعه بیش از همیشه به لحظات همدلی نیاز دارد، روشن شدن پردههای سینما برای نمایش فوتبال میتواند تصمیمی هوشمندانه باشد. تصمیمی که اگر با نگاه گستردهتر و فراتر از بازیهای تیم ملی دنبال شود، شاید یکی از موفقترین پیوندهای میان ورزش و سینما در سالهای اخیر را رقم بزند.
