جوان آنلاین: وضعیت صنعت غذایی کشورمان، به خصوص در بخش رستورانداری، با رکود عمیق روبهرو شده است و مستقیماً دو تصمیم دولت، یعنی حذف ارز ترجیحی و سیاستهای مالیاتی در زمینه دریافت مالیات بر ارزش افزوده ۱۰ درصدی از محصولات تولیدی رستورانها و افزایش شمولیت پرداخت این مالیات در تمام رستورانها و کافهها، به این وضعیت تورم رکودی دامن زده است تا جایی که برخی رستورانها از کاهش ۹۰ درصدی تقاضای خود خبر میدهند.
صنعت رستورانداری در کشور ما با توجه به اشتغالزایی بالای آن و سبک زندگی در شهرهای بزرگ نظیر تهران و مشهد و دیگر شهرها، یک صنعت مهم و کلیدی محسوب میشود که بخش مهمی از اشتغال خرد در سطح کشور را تشکیل میدهد. با این حال، با رویکردهای دولت در زمینه سیاستهای اقتصادی و به خصوص مالیاتی، این صنعت در حال حاضر با روزهایی بسیار سخت روبهروست و حتی امکان ورشکستگی تولید نیز به طور کامل وجود دارد.
در همین رابطه به صورت میدانی با چند رستوراندار در مناطق مختلف تهران و همچنین مشهد گفتوگو کردیم که نشاندهنده وضعیت بسیار بد این صنعت است. بعد از جنگ تحمیلی سوم، صنعت رستورانداری در کشور با مشکلاتی مواجه شده است که تقریباً هیچ زمانی با آن روبهرو نشده بود. بعد از حذف ارز ترجیحی و پرداخت کالابرگ برای خرید کالاهای اساسی نظیر گوشت قرمز و گوشت سفید، هزینهها در حال سازگاری با شرایط بود که اتفاقات جنگ تحمیلی سوم علیه ایران از سوی دشمن امریکایی-صهیونیستی آغاز شد و نتیجه آن تعطیلی کامل اسفند و فروردین ماه بود. پس از آن با توقف آتش و بازگشایی صنایع و بازارهای کشور، به دلیل سیاستهای تباه مالیاتی، شاهد رکودی عمیق در این بخش از اقتصاد هستیم.
در زمان تعطیلی رستوران و کاهش شدید تقاضا، نه تنها مالیات بر عملکرد رستورانها و مالیات بر حقوق کارگران متوقف نشده است، بلکه در این زمان، علاوه بر این فشارهای مالیاتی، فشار بیسابقه مالیات بر ارزش افزوده کمر تولیدکنندگان و ارائهدهندگان خدمات رستورانی را شکسته است.
دولت صنعت رستوران را از مالیات بر ارزش افزوده معاف کند
موسی اسفندیاری، مدیر یکی از رستورانهای جنوب تهران، با اشاره به وضعیت بیسابقه فعلی صنعت رستورانداری کشور به «جوان» میگوید: «من نزدیک به ۳۰ سال است که تهیه غذایی دارم، ولی در حال حاضر مشتریان رستوران من به ۱/۰ سال قبل در مهر ماه رسیده است. هم گرانی کالاهای اساسی و از آن مهمتر اخذ مالیاتهایی که من اصلاً نمیفهمم چرا باید روی غذایی که تحویل مشتری میدهم مالیات بر ارزش افزوده بدهم، در حالی که غذای من خروجی محصولی است که فاقد مالیات بر ارزش افزوده است و من صرفاً آن را میپزم و بستهبندی میکنم و در اختیار مشتری قرار میدهم. در زمینه بیمه و مالیات حقوق کارگران نیز بدون هیچ کمکی در این شرایط، ناچاراً به فکر تعدیل نیرو افتادم، چون نه تقاضایی هست و نه درآمدی داریم که به کارگر پرداخت کنیم. این شرایط بسیار پیچیده است و مشکلات فراوانی ایجاد کرده است. دولت میتواند برای صنعت رستوران مالیات بر ارزش افزوده را معاف کند تا کمی از فشار مالیاتی که به تولید میآید و مردم را از خرید غذا از رستوران بازمیدارد کم کند، ولی متأسفانه نه تنها هیچ کمکی در این زمینه نشده است، بلکه برگههای مالیاتی پشت سر هم میآیند و حالا هم باید در تابستان منتظر پرداخت مالیات بر عملکرد سودی که نکردیم باشیم.»
حتی یک کمک محدود در زمینه معافیتهای مالیاتی نداشتیم
یک رستوراندار دیگر تهرانی با نام احمد نیز با انتقاد از تعطیلی دانشگاهها به عنوان یکی از محورهای اصلی خرید روزانه غذا از رستورانهای نزدیک به خیابان کارگر به «جوان» میگوید: «متأسفانه تصمیمات ثانیهای، همه چشمانداز ما را از آینده گرفته است. یک بار میآیند میگویند که شما نباید مالیات بر ارزش افزوده بدهید، سری بعد فراخوان پاییز میدهند که شما جزو مشمولان مالیات بر ارزش افزوده هستید و در این وضعیت ما با یک رویکرد کاملاً متناقض روبهرو هستیم. از آن طرف مسئله گرانی گوشت و مرغ که پدر ما را درآورده است و حتی نمیتوانیم یک منوی ثابت داشته باشیم با قیمتهای یکسان و از همه مهمتر با همه اینها کنار بیاییم، مسئله تعطیلی دولت و دانشگاههاست که تقاضای غذا را به شدت کاهش میدهد، به خصوص که مغازههای ما نزدیک میدان انقلاب است و با کرایههای چندصد میلیونی، واقعاً این تصمیمات به ما ضربه میزند. هم مالیات (چه مالیات بر ارزش افزوده، چه مالیات سودمان، چه بیمه تأمین اجتماعی) و چه تصمیماتی نظیر تعطیلی دانشگاهها، ما را به مرز ورشکستگی رسانده است و دیگر توان ادامه دادن نداریم. در این شرایط حتی یک کمک محدود در زمینه معافیتهای مالیاتی نداشتیم و حتی تسهیلاتی هم داده نشده است و مجبوریم فقط با این وضعیت ادامه دهیم تا تاریخ قراردادمان تمام شود و تعطیل کنیم، چون دیگر این وضعیت قابل ادامه دادن نیست.»
مالیات بر ارزش افزوده فشار مضاعف است
عبدالوحید فیاضی، نماینده مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از وضعیت مالیات بر ارزش افزوده میگوید: «افزایش فشار مالیات بر ارزش افزوده در شرایطی که بخش قابل توجهی از جامعه با کاهش قدرت خرید، تورم مزمن و فشارهای معیشتی روبهروست، عملاً یک فشار مضاعف بر دوش مردم وارد میکند. این نوع مالیات، بهویژه برای اقشار کمدرآمد و متوسط، آثار تورمی مستقیم دارد و موجب افزایش قیمت کالاها و خدمات اساسی میشود.»
فشار مالیات بر ارزش افزوده موجب گرانی میشود
محمدرسول شیخیزاده، دیگر نماینده مجلس و عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز با انتقاد از وضعیت مالیاتستانی در بخش مالیات بر ارزش افزوده میگوید: «متأسفانه در بودجه ۱۴۰۵ تأکید زیادی بر مالیات بر ارزش افزوده شده، در حالی که با توجه به ظرفیتهای موجود در کشور میتوان منابع پایدار دیگری تعریف کرد که هم به سفره مردم فشار وارد نشود و هم تولیدکنندگان خرد در شرایط سخت معیشتی دچار مشکل نشوند، ولی این مسیر در نظر گرفته نشده است. فشار مالیات بر ارزش افزوده موجب میشود تولیدکننده برای جبران هزینهها، قیمت کالا را بالا ببرد و این فشار مستقیماً به مردم منتقل میشود که هم موجب کاهش تقاضای مردم و هم موجب تشدید فشار به بخش ارائه کالا و خدمات در بخش مولد اقتصاد خواهد شد.»
افزایش دایره شمول مالیات بر ارزش افزوده
از طرفی دایره شمولیت مؤدیانی که باید مالیات بر ارزش افزوده بپردازند بیشتر شده است و به این ترتیب با این سیاست مالیاتی، کالاهایی که مشمول مالیات بر ارزش افزوده میشوند افزایش جدی خواهد یافت. به همین ترتیب، تولیدکننده و مصرفکننده در این شرایط باید مالیات بیشتری نیز بپردازند و این پایه مالیاتی مستقیماً منجر به تشدید فشار مالیاتی به تولید و مردم خواهد شد.
همچنین افزایش شمولیت مالیات بر ارزش افزوده در این وضعیت منجر خواهد شد که شاهد کاهش تقاضای جدی در اقتصاد باشیم. بخش مهمی از اقتصاد و اشتغال خرد درون اقتصاد کشور ما در حوزه رستورانها پابرجاست و با این شیوه حداکثری در اخذ مالیات، نه تنها هر روز شاهد افت بیشتر تقاضای مردم خواهیم بود، بلکه فشار این پایه مالیاتی به تولید و ایجاد فضای رکود تورمی در بخشهای مختلف اقتصاد به موجب اخذ این مالیات، مستقیماً منجر به تضعیف اشتغال و تولید در کشور ما شده است. مالیاتی که ظاهراً قرار بود شفافیت ایجاد کند، حالا مهمترین پایه مالیاتی در اخذ پول از مردم در جیب دولت شده است.
