جوان آنلاین: اثری که هماینک در معرفی آن سخن میرود، شمهای از تکاپوی پژوهشی و آثار مورخ نامدار اسلام و ایران زنده یاد حجتالاسلام والمسلمین استاد علی دوانی را مورد بازخوانی و تحلیل قرار داده است. آن فقید سعید در زمره تاریخنگاران پرتلاش معاصر قلمداد میشد و کتب فراوانی را در این حوزه به رشته تحریر درآورد که هم اینک مورد رجوع محققان و دانش پژوان است. «عالم خبیر» از سوی فرزند فرزانهاش استاد محمدحسن رجبی دوانی تألیف شده و پژوهشکده تاریخ معاصر ایران آن را به زیور طبع آراسته است. تارنمای ناشر در اشاره به مضمون و محتوای این کتاب نکات پی آمده را از نظر دور نداشته است:
«انتشارات پژوهشکده تاریخ معاصر ایران، همزمان با نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در سال ۱۴۰۵، چاپ دوم کتاب عالم خبیر را روانه بازار نشر کرد. این اثر ۸۰۰ صفحهای که به قلم محقق ارجمند استاد محمدحسن رجبی (دوانی) تدوین شده است، نه تنها شرححالی از زندگی پرفرازونشیب مرحوم استاد علی دوانی است، بلکه در ویرایش جدید با افزودن اسناد و مکاتبات نویافته به منبعی دست اول برای شناخت تاریخنگاری دینی و سیاسی معاصر تبدیل شده است. همانگونه که میدانیم، استاد علی دوانی در دی ۱۳۴۱، در دورانی که خفقان پهلوی مجالی برای ثبت حقایق باقی نگذاشته بود، با نگارش کتاب نهضت دوماهه روحانیون ایران، سنگبنای تاریخنگاری انقلاب اسلامی ایران را بنا نهاد؛ مسیری که بعدها در اثر سترگ و ۱۱جلدی نهضت روحانیون ایران تبلور یافت. کتاب عالم خبیر که عنوان آن برگرفته از تعبیر دقیق حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای رهبر شهید انقلاب اسلامی در پیام تسلیت رحلت استاد دوانی است، پس از استقبال جامعه علمی در سال ۱۴۰۱، اکنون در سال ۱۴۰۵ و با اصلاحات و اضافات ارزشمند به چاپ دوم رسیده است. این اثر در دو بخش اصلی تحلیلهای محتوایی و مستندات سندی، ساختار و سامان یافته است؛ در بخش نخست، روابط نزدیک استاد دوانی با استوانههای تفکر انقلاب اسلامی همچون شهید آیتالله مرتضی مطهری، شهید آیتالله دکتر سیدمحمد بهشتی، حجتالاسلام والمسلمین محمدتقی فلسفی، جلال آل احمد و... واکاوی شده است؛ همچنین مقاله رنجِ محقق، تلخیها و دشواریهای مسیر تاریخنگاری مستقل را به تصویر میکشد. بخش دوم کتاب که در چاپ جدید با غنای بیشتری همراه شده است، گنجینهای از اسناد ساواک، نامههای تاریخی و مکاتبات دوطرفه استاد با شخصیتهای برجسته را در برمیگیرد. یکی از بخشهای نایاب این کتاب، نمایش نمونههای خوشنویسی مؤلف در صفحه ۶۷۳ است که وجه هنری و لطافت طبع این مورخ سختکوش را عیان میسازد؛ همانگونه که ارائه اشعاری از آن بزرگ نیز در بردارنده چنین وجهی از شخصیت اوست. همچنین بخش اسناد شخصی و خانوادگی و آلبوم تصاویر که صفحات ۷۰۵ تا ۷۴۶ کتاب را به خود اختصاص داده، تصویری ملموس و انسانی از زندگی یکی از پرکارترین مورخان تاریخ انقلاب ارائه میدهد. کتاب در بخش پایانی خود و به شکلی مستند، بازتاب رحلت استاد دوانی در صفحه اول مطبوعات را گردآوری کرده است که گویای وزن اجتماعی و علمی ایشان در جامعه ایران و تأثر کانونهای رسانهای از این رویداد تلخ است....»
