گزارش: امیر علی بینام
آنها در این نشست ضمن خواندن شعرهای آیینی، مذهبی و حماسی تاکید داشتند که روستاها و مناطق مختلف طی سالها و دهه های متمادی با مشکلات عدیده ای دست و پنجه نرم می کنند که یکی از آن ها بحث مالکیت زمین هایی است که هر سازمانی مثل منابع طبیعی، بنیاد مسکن و ... نیز ادعاهایی دارند و امکان کشت و چرا و فعالیت را برای ساکنان و مالکان این روستاها و مناطق با مشکل مواجه کرده اند. روستاهای اطراف بویین زهرا، زرندیه، اشتهاد و البرز و ملارد و تهران و ... نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
کاروانسرای شاه عباسی هجیب به مجموعه گردشگری تبدیل شود
روستای هجیب در کنار کاروانسرای تاریخی شاه عباسی (هجیب) در مسیر کاروان روی قزوین – اصفهان و ۳۳ کیلومتری جاده بوئین زهرا به ساوه واقع شده است.
کاروانسرای هجیب در دوران صفوی، در روستای هجیب ساخته شده است. مساحت زمین ۵۶۰۰ متر مربع و زیربنای آن حدود ۴۰۰۰ متر مربع است و دارای ۳۶ حجره میباشد؛ وسعتی کمنظیر که اهمیت این کاروانسرا را نشان میدهد، بهویژه در روزگاری که قزوین به دلیل ویژگیهای خاص جغرافیایی، مسیر عبوری کاروانهای تجاری از نقاط مختلف کشور بود.
مسلم الهی و قاسم کیومرثی از بزرگان روستای هجیب شب دهم خرداد و همزمان با شب ولادت امام هادی (ع) در یک هوای خوب بهاری میزبان بزرگانی از ایلات و عشایر بودند، بزرگانی که اهل فکر و هنر بودند، شعر خواندند و سخنران راندند. از مشکلات و لزوم رفع آنها سخن به میان آوردند.
اژدر اینانلو که یکی از فرهنگیان بازنشسته منطقه هجیب و بویین زهرا است می گوید: کاروانسرای هجیب یکی از بناهای خوب دوران صفوی است که تقریبا سرپا مانده و اهالی روستای هجیب نیز آن را حفاظت کرده اند. این بنا که تحت نظر میراث فرهنگی و گردشگری قرار دارد می تواند با وسعت کم نظیرش به مجموعه جذاب گردشگری و بومگردی تبدیل شود.
وی می افزاید: بومگردی بهعنوان یکی از شاخههای مهم گردشگری پایدار، فرصت منحصربهفردی برای تجربه فرهنگ، طبیعت و سبک زندگی بومی مناطق روستایی و اشتغال و درآمدزایی فراهم میکند. این نوع گردشگری، برخلاف گردشگری انبوه، بر حفظ محیطزیست، مشارکت فعال جوامع محلی و ارائه تجربهای اصیل و معنادار به گردشگران تأکید دارد.اقامتگاههای بومگردی بهعنوان قلب این تجربه، با طراحی هماهنگ با فرهنگ و طبیعت هر منطقه، نقش مهمی در جذب گردشگر و توسعه پایدار جوامع محلی ایفا میکنند.
اینانلو که از فعالان حوزه موسیقی و هنر و نیز زبان مادری است می گوید: کاروانسرای تاریخی هجیب می تواند مکانی برای جمع شدن اسلات و عشایر و اجرای موسیقی سنتی و اصیل اقوام این مناطق اعم از شاهسون، قراقان و سایر اقوام ایرانی باشد و به توسعه محلی و توسعه گردشگری این مناطق کمک کند.
یکبار برای همیشه دولت مشکل مالکیت زمین های روستایی را حل کند
عابدین محمدزاده از بزرگان و ریش سفیدان دهستان اخترآباد - که از وی به عنوان تاریخ شفاهی ایلات و عشایر نیز یاد می شود – می گوید: مشکل اهالی و دهیاری ها با بنیاد مسکن و سازمان منابع طبیعی برای امروز و دیروز نیست و سالهاست که روستاها با این مشکلات مواجه هستند و دولت باید یکبار برای همیشه به مشکلات و قوانین مربوط به اداره روستاها ورود کند.
وی که به تحولات تاریخی قبل و بعد از انقلاب درباره روستاها بویژه ایلات و عشایر تسلط دارد می گوید: ایلات و عشایر چه شاهسون، قشقاقی، لر، لک، کرد و ... همواره برای ایران جانفشانی کرده اند، برای آبادانی مناطق و روستاها کوشیده اند و برای حفظ تولید اعم از گوشت و دام و لبنیات سنگ تمام گذاشته اند، بنابراین امروزه که مشکلاتی دارند باید رسیدگی شود.
شب شعرهایی که صدای توسعه روستاها و عشایر شد
شب شعر حضور عاشیقهای ایلات و عشایر ایران بویژه زرندیه، بویین زهرا، قزوین و اشتهارد، ملارد، ماهدشت در حالی برگزار شد که مثل همیشه اشعار مذهبی، عرفانی، حکمی و حماسی شاعرانی مثل خسته قاسیم تیکمه داشلی (آذربایجان ایران) و حکیم تیلیم خان ساوه ای بر زبان و بیان عاشیق ها جاری بود. نقش عاشیق ها در انتقال مفاهیم ایلی، روایت ها و داستان های عرفانی و عشقی و البته حماسی بی بدیل است.
امیر اینانلو نیز در ابتدای این دورهمی با اشاره به اینکه دورهمی های ایلات و عشایر رنگ و بوی سنتی و فرهنگی دارد می گوید: دورهمی های ایلات و عشایر صدای تاریخ در اعصار و قرون متمادی است، از همه می خواهیم این صدا ها بشنوند.
وی می افزاید: عاشیق ها نه فقط بازگو کننده آرزوها، احس
اسات و عواطف همزبانان شان هستند، بلکه فریادگر وطنخواهی وعدالت طلبی های آنان نیز می باشند و به همین علت است وقتی که صدای عاشیق با زخمه ساز هم آوا می شود، دیگر در پهنه حضور آدمها کسی نیست تا به خود فکر کند و همه با آواز و ساز او ، تا بی نهایت همسفر می شوند. رها از بند تن و تنهایی به میان قرن های اندوه و غم و شادی میروند و وقتی شور آواز به اوج میرسد ، قطره اشک هایی است که از دالان تنگ گونه ها راه به پایین پیدا می کند.
همچنین مسلم الهی از بزرگان روستای هجیب می گوید: چگور و بالابان به مثابه دو بال موسیقی ترکان ایران و سایر مناطق ترک نشین است؛ گویی این دو ساز مانند دو مونس و همنشین و به مثابه گرمابخش هم، در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
وی می افزاید: ما تلاش می کنیم فرهنگ خود را حفظ کنیم و نواختن چگور و بالابان را به نسل های آینده منتقل نماییم.
نورالله اینانلو دیگر عاشیق حاضر در این جمع نیز می گوید: ایل هویت ماست و این هویت از دشت مغان در شمال ایران و مرزهای ارس (آراز چایی) تا مناطق مرکزی ایران و بویین زهرا، شیراز، خرقان (قاراقان ) و زرندیه و ... ساری و جاری است.
قاسم کیومرثی از بزرگان ایل زغل نیز می گوید: نام عاشیقها در کشورهای به چشم میخورد، در زمانهای گذشته که هیچ رسانه ای مثل این روزها نبود، عاشیقها به عنوان صدای مردم به بیان حقیقت با زبان شعر و آواز با نوای دلنشین ساز در گردهمایی ها، عروسی ها و مجالس می پرداختند و با داستانهایی از شجاعت قهرمانان، از جنگها، از حکومت شاهان، از عشقهای حقیقی، از گذشتگان؛ مردم را با آئین و فرهنگ و تاریخشان آشنا میکردند.
علیرضا سیف خانی از طایفه بزرگ سیف خانی که نقش مهمی در آبادانی منطقه زرندیه (لوله کشی آب و ساخت پل در حوالی اتوبان تهران – ساوه در امامزاده عبدالله و روستای تاریخی پیک) داشته اند می گوید: دورهمی های شعر و موسیقی ایلات و عشایر شاهسون حس نستالژیک زمانی است که بزرگان این هنر برای انتقال افکار و اندیشه های خود به نسل آینده تلاش می کردند.
وی می افزاید: در مراسم ها بویژه عروسی های قرون، سالها و دهه های گذشته عاشیق ها، سازندگان و نوازندگان ساز و دهل بودند که برای مردم پیام آور حس و حضور خوب بودند. رقص های دسته جمعی نیز شور و حال دیگری از حضور سازندگان نوازندگان است.
عاشیق هایی مثل عاشیق جعفری، جلوخانلو، نوراله و رضا اینانلو، نظری و ... در این دورهمی به هنرنمایی پرداختند.
برخی مضامین عاشیقی از زبان بزرگان این حوزه:
خسته قاسم در استادنامه هایش مخاطبان را از بهتان، دروغ و زورگویی به مظلومان برحذر می کند ودر یکی از شعر های خویش می گوید:
یاخشی فیکیر ائیله غافل دولانما
قلبینی شیطاندان یادائیله انسان
حلال یاشا، بیرکیمسه دن اوتانما
یئخما کؤنول لری شادائیله انسان
ای انسان نیک بیندیش و غافلانه در این دنیا مگرد، به قلبت در خصوص شیطان تذکر بده، اگر می خواهی از کسی شرمسار نشوی با (نان)حلال زندگی کن، د لها را ویران مکن. شاد کن ای انسان.
همچنین تیلیم خان ساوه ای می گوید:
اؤلکهمیز عراقدیرشهریمیز ساوا مزلقان چاییندان گؤتؤردؤم هاوا
عاشیقلار دردینه اِیلرم داوا من طبیبم هندوستاندان گلیرم
بیلنلربیلسینلرمن تیلیم خانام بیلمیینلربیلسین، گؤوهرم، کانام
مرغی ساکینی، اصلی تؤرکمانام گزهگزه بو جهاندان گلیرم
هر مصلحت اولسا ائلینن گرک مثلدیر بو، بیر گولونن یاز اولماز
یا عاشیق مسکین می گوید:
صور چالینار جمع مخلوق گئدر حق دیوانینا
کئچرلر پل صراتدان امتین آمانینا
چکرلر دونیا حسابین باخارلار میزانینا
مسکینم عفوائلت گوناهیم آخرالزمانه باخ
دمی که در صور دمیده می شود، همه مخلوقات به دیوان حق می روند.برای رسیدن به جنت رضوان ا ز پل صراط می گذرند. یا محمد (ص) توخود به داد امت برس. حساب دنیا را از انسان مطالبه می کنند و به اعمال او در میزان می نگرند.مسکینم گناهم را عفو کن و به آخرالزمان بنگر.
