تحقیر امریکا مقابل نظم ایرانی تنگه‌هرمز

جوان آنلاین: تثبیت نظم ایرانی در تنگه هرمز، با روند صعودی عبور کشتی‌های تحت نظارت ایران مشهود است؛ واقعیتی که مشاور امنیت ملی سابق امریکا هم دیروز به آن اذعان کرد و گفت که کنترل تنگه در دست ایرانیان است. اما رئیس‌جمهور امریکا و دولت او ظاهراً نمی‌خواهند این واقعیت را بپذیرند و همچنان تلاش می‌کنند با مجموعه‌ای از اقدامات در این روند اخلال کنند. دونالد ترامپ عصر جمعه به‌یکباره از لغو محاصره دریایی خبر داد و گفت که کشتی‌هایی که در تنگه گیر افتاده‌اند، می‌توانند روند «بازگشت به خانه» را آغاز کنند! ولی ساعاتی بعد، نیروی دریایی امریکا به کشتی‌های تجاری درباره نزدیک شدن به تنگه هرمز هشدار داد و حالا هم منابع خبری از وضعیت خطیر در این باریکه آبی خبر می‌دهند؛ اتفاقی که نشانه‌هایی از قصد و نیت امریکای ترامپ برای یک ماجراجویی خبر می‌دهد. پیت هگست، وزیر جنگ امریکا دیروز گفت که «ایران می‌خواهد این طور نشان دهد که کنترل تنگه را در اختیار دارد، اما ما کنترل آن را در دست داریم». اما عصر دیروز قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا تأکید کرد که کلیه کشتی‌ها، شناور‌های تجاری و نفتکش‌ها صرفاً ملزم به تردد از مسیر‌های تعیین‌شده و اخذ مجوز از نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستند و هرگونه تخلف از این ضوابط، امنیت تردد آنها را با مخاطره جدی مواجه خواهد کرد.

روز شنبه، ۲۰ شناور با هماهنگی نیروی دریایی سپاه و مراجع ایرانی، از تنگه هرمز گذشتند. این فقط یکی از حلقه‌های زنجیره مدیریت ایران بر تنگه هرمز به منظور شکل‌دهی به نظم نوین ایرانی است. روز جمعه نیز ۲۴فروند کشتی اعم از نفتکش، کانتینربر و سایر کشتی‌های تجاری پس از کسب مجوز با هماهنگی و تأمین امنیت نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز عبور کردند. آمار تردد با شرایط مشابه در روز پنج‌شنبه نیز از عبور ۲۶ فروند کشتی حکایت دارد. قبل از جنگ، روزانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند. بر اساس داده‌های موجود، می‌توان شروع افزایش محسوس تردد‌ها را از دهه دوم اردیبهشت ماه شناسایی کرد. داده‌های شرکت رهیابی دریایی Windward نشان می‌دهد که از نیمه دوم اردیبهشت این روند سیر صعودی داشته است. این رقم در مقایسه با روز‌های آغازین جنگ که میانگین تردد به تنها شش فروند کاهش یافته بود، افزایش بسیار چشمگیری را نشان می‌دهد. آمار نشان می‌دهد که تردد‌ها از اواخر اردیبهشت تا به امروز، به طور نسبی در سطح روزانه و به صورت پلکانی به بیش از ۲۰ تا ۳۰ فروند تثبیت شده است.

پیوستن کشور‌ها به نظم ایرانی

این روند، نتیجه مستقیم توافق‌های دوجانبه ایران با کشور‌های متعددی بوده که برای عبور امن کشتی‌هایشان از این آبراه و برای مقابله با محاصره دریایی امریکا و در اقدامی پیش‌دستانه انجام داده‌اند. شواهد متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد شماری از کشورها، به ویژه در آسیا، عملاً نظم جدید ایران در تنگه هرمز را پذیرفته و با آن همکاری کرده‌اند. این پذیرش به صورت‌های مختلفی از جمله انعقاد توافق‌های دوجانبه، دریافت مجوز برای کشتی‌ها و حتی اعلام آمادگی برای مذاکره درباره عوارض عبور، خود را نشان داده است. پاکستان یکی از اولین کشور‌هایی بود که توافقی رسمی و علنی با ایران داشت. از اواسط مه ۲۰۲۶ نیز، نفتکش‌های چینی از «دالان امن» مجاز ایران عبور کرده‌اند. هند نیز با موفقیت و از طریق مسیر‌های دیپلماتیک، برای کشتی‌های خود مجوز عبور دریافت کرده است. همچنین کشور‌های شرق آسیا عملاً تن به هماهنگی با ایران داده‌اند که کره جنوبی، ژاپن، مالزی و فیلیپین در زمره این کشور‌ها هستند. قطر به عنوان متحد مهم امریکا در منطقه، عملاً اصل دریافت هزینه از جانب ایران را پذیرفته و دیروز رسماً از قابل مذاکره بودن عوارض موقت سخن گفت. «سعود بن عبدالرحمن بن حسن آل ثانی» معاون نخست‌وزیر و وزیر مشاور در امور دفاعی قطر در سنگاپور گفت: «تشدید تنش‌ها موجب کاهش ۸۰ درصدی ترافیک عبوری در تنگه هرمز شده است. هزینه‌های کوتاه‌مدتی که برای پاکسازی مین یا اهداف مشابه استفاده می‌شود، قابل بررسی است.» این موضع قطر، در تضاد با خط قرمز امریکا مبنی بر «هرمز بدون عوارض» است. عمان فراتر از پذیرش، به عنوان شریک ایران در مدیریت آینده تنگه معرفی شده، تا جایی که دونالد ترامپ هفته قبل رسماً عمانی‌ها را تهدید به «منفجر‌کردن» کرد. همه این شواهد نشان می‌دهد که «نظم نوین ایرانی» در هرمز نه یک تهدید، بلکه یک واقعیت عملیاتی است که طیف گسترده‌ای از بازیگران جهانی برای حفظ منافع اقتصادی خود، آن را پذیرفته و با آن کنار آمده‌اند.

هشدار امریکایی‌ها در هرمز، حوالی عمان

عجیب نیست که مجموعه این تحولات به مذاق امریکا خوش نیامده و سعی دارد به هر روشی اصطلاحاً زیر میز بازی بزند. پیت هگست، وزیر جنگ دونالد ترامپ، درباره وضعیت تنگه هرمز در دو جمله خشم امریکا از وضعیت موجود را نشان داد: «ایران می‌خواهد این طور نشان دهد که کنترل تنگه را در اختیار دارد، اما ما کنترل آن را در دست داریم.» همزمان، نیروی دریایی ایالات متحده روز جمعه با انتشار بیانیه‌ای، به مالکان کشتی، بهره‌برداران و دریانوردان درباره «عملیات نظامی خطرناک» در تنگه هرمز واقع در شمال شبه‌جزیره مسندم عمان هشدار داد و ادعا کرد که ایران در تلاش برای «کنترل غیرقانونی» آبراه راهبردی هرمز از طریق آنچه «مین‌ریزی خطرناک و غیرقانونی» خوانده شده است و کشتی‌ها و خدمه سنتکام را در معرض خطر قرار می‌دهد. این باعث شد هیئت عملیات تجارت بریتانیا روز شنبه اعلام کند که سطح تهدید امنیت دریایی در تنگه هرمز به دلیل اقدامات محاصره‌آمیز، همچنان بسیار بحرانی است. در مقابل، قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا عصر دیروز اعلام کرد: «با توجه به یکپارچگی این مسیر، تأکید می‌شود کلیه کشتی‌ها، شناور‌های تجاری و نفتکش‌ها صرفاً ملزم به تردد از مسیر‌های تعیین‌شده و اخذ مجوز از نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستند. هرگونه تخلف از این ضوابط، امنیت تردد آنها را با مخاطره جدی مواجه خواهد کرد.» قرارگاه خاتم‌الانبیا همچنین هشدار داده هرگونه اقدام شناور‌های نظامی جهت مداخله در مدیریت تنگه هرمز یا ایجاد اختلال در تردد، مورد هدف نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران قرار خواهد گرفت.

همزمان دیروز، دو مقام امریکایی و یک فرد مطلع اعلام کردند واشینگتن مین‌گذاری ایران در تنگه هرمز را تأیید نکرده است و جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی سابق امریکا نیز با یادآوری این نکته که پیش از جنگ، تنگه هرمز باز بود و فشار عظیمی روی ایران قرار داشت، اما پس از آنکه جنگ شد، قیمت سوخت بالا رفت، سربازان امریکایی کشته شدند، اذعان کرد: «کنترل تنگه هرمز به دست ایران افتاد. در ازای امتیازات هسته‌ای از سوی ایران، امریکا موظف است ۳۰۰ میلیارد دلار در این کشور سرمایه‌گذاری کند.»

تلاش برای امتیازگیری در مذاکرات

امریکایی‌ها همزمان با شاخ و شانه کشیدن درباره کنترل تنگه هرمز، این موضوع را به مذاکره با ایران پیوند داده‌اند. پس از نشست بی‌نتیجه جمعه‌شب ترامپ با مقام‌های دولتش در اتاق وضعیت کاخ سفید، یک مقام کاخ سفید در گفت‌و‌گو با خبرنگار شبکه الجزیره مدعی شد: «دونالد ترامپ هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد مگر آنکه این توافق مطالبات امریکا را تأمین کرده و با خطوط قرمز تعیین‌شده از سوی او همخوانی داشته باشد. واشینگتن هرگز اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.» رئیس‌جمهور امریکا روز جمعه در ایکس نوشت که محاصره دریایی ایران را برداشته است و در عین حال از بازگشت تنگه هرمز به وضع قبل از جنگ سخن گفت، اما دیروز هگست، نه تنها برداشته شدن محاصره دریایی ایران را رد کرد، بلکه در جریان نشست دفاعی «شانگری- لا» در سنگاپور، مجموعه‌ای از اظهارات متناقض را درباره ایران مطرح کرد که نشان می‌دهد واشینگتن همچنان از سیاست «چماق و هویج» برای فشار بر تهران استفاده می‌کند. وزیر جنگ امریکا در بخشی از سخنان خود مدعی شد: «هر توافقی با ایران، توافق خوبی خواهد بود.» این اظهارنظر در حالی بیان می‌شود که ترامپ روز جمعه مدعی شده بود توافق صلح با تهران حاوی امتیازات عمده‌ای از جمله بازگشایی تنگه هرمز و حذف برنامه هسته‌ای ایران خواهد بود؛ ادعایی که ساعاتی بعد با واکنش مقامات ایرانی مواجه شد و آنان تأکید کردند توافق نهایی هنوز حاصل نشده است. با این حال، هگست در همان نشست و در لحنی تهدیدآمیز، بلافاصله به نمایش قدرت نظامی کشورش پرداخت و گفت: «ایالات متحده کاملاً قادر به از سرگیری جنگ با ایران است.» وزیر جنگ امریکا در ادامه، برنامه هسته‌ای ایران را هدف گرفت و تأکید کرد: «ما همچنان تعهدات جهانی برای تضمین عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای داریم.» هگست در جمع‌بندی موضع پنتاگون، به صراحت اعلام کرد که «در صورت عدم دستیابی به توافق، آماده از‌سرگیری حملات به ایران هستیم.» ترامپ و هگست این بازی‌ها را با یک هدف دنبال می‌کنند و آن هم این است که از موضع قدرت پشت میز مذاکره بنشینند و علاوه بر این، گویای این واقعیت است که ارتش امریکا، آغاز یک عملیات نظامی جدید در تنگه هرمز را از دستور کار خارج نکرده است؛ عملیاتی که در صورت اجرایی شدن، ایران پایگاه‌ها و نقاط استقرار نیرو‌های ارتش امریکا در کشور‌های عربی را هدف قرار خواهد داد و به هدف گرفتن شناور‌ها و هواگرد‌های امریکایی بسنده نخواهد کرد.