جوان آنلاین: ورود نخستین صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی به بازار سرمایه را میتوان مسیر تازهای برای تأمین مالی صنعت انرژی در کشور دانست که قرار است طی یک ماه آینده پذیرهنویسی این صندوق آغاز شود تا مردم بتوانند با خرید واحدهای سرمایهگذاری، در ساخت نیروگاه خورشیدی مشارکت کنند. این اقدام در شرایطی انجام میشود که کمبود برق، افزایش مصرف انرژی و فشار بر شبکه تولید، ضرورت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را دوچندان کرده است و بازار سرمایه اکنون به ابزاری برای جذب سرمایههای خرد و هدایت آن به سمت تولید برق پاک تبدیل شده است.
صنعت برق کشورمان سالهاست با چالش ناترازی تولید و مصرف روبهروست و رشد مصرف برق در بخش خانگی، صنعتی و تجاری از یک سو و محدودیت سرمایهگذاری در احداث نیروگاههای جدید از سوی دیگر، فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کرده است. در چنین شرایطی توسعه نیروگاههای خورشیدی به یکی از مهمترین راهکارهای جبران کمبود برق تبدیل شده است، اما اجرای این پروژهها به منابع مالی گسترده نیاز دارد که تأمین آنها از بودجه عمومی بهتنهایی امکانپذیر نیست.
اکنون بازار سرمایه در تلاش است بخشی از این خلأ را پوشش دهد. برنامهریزی برای راهاندازی نخستین صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی، اقدامی در همین مسیر محسوب میشود که امکان مشارکت مستقیم مردم در پروژههای زیرساختی را فراهم میکند و سرمایههای خرد را به سمت تولید هدایت میسازد.
براساس برنامهریزی انجامشده، مراحل ثبت صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی در حال نهایی شدن است و پیشبینی میشود پذیرهنویسی آن طی ماه آینده آغاز شود. در این شیوه، مردم میتوانند مانند خرید سهام، واحدهای صندوق را خریداری کنند و منابع جمعآوریشده برای احداث نیروگاه خورشیدی مورد استفاده قرار گیرد. در صورت بهرهبرداری موفق پروژه و فروش برق تولیدی، سود حاصل میان سرمایهگذاران توزیع خواهد شد.
این مدل سرمایهگذاری در کشورها تجربه شده و توانسته است بخشی از هزینههای توسعه انرژی پاک را از طریق مشارکت عمومی تأمین کند. مزیت اصلی چنین صندوقهایی، شفافیت مالی و امکان نظارت بر روند اجرای پروژههاست که میتواند اعتماد سرمایهگذاران خرد را افزایش دهد.
سرمایههای خرد در خدمت برق پاک
کارشناسان اقتصادی معتقدند، یکی از مشکلات اصلی پروژههای زیرساختی در کشورمان، وابستگی شدید آنها به منابع بانکی و بودجه دولتی است. این وابستگی به دلیل محدودیت منابع مالی، اجرای بسیاری از طرحها را با کندی مواجه کرده است. استفاده از ظرفیت بازار سرمایه میتواند بخشی از فشار تأمین مالی را کاهش دهد و منابع جدیدی را به سمت پروژههای تولیدی هدایت کند.
نیروگاههای خورشیدی به دلیل هزینه سوخت نزدیک به صفر، آلودگی کمتر و سرعت بالاتر احداث، اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. با این حال، هزینه اولیه ساخت این نیروگاهها همچنان بالا ارزیابی میشود و همین مسئله سرمایهگذاری در این بخش را دشوار کرده است. صندوق پروژه، راهکاری برای حل همین مشکل به شمار میرود؛ زیرا هزینه اجرای پروژه میان تعداد زیادی از سرمایهگذاران تقسیم میشود.
از سوی دیگر، مشارکت مردم در پروژههای انرژی میتواند فرهنگ سرمایهگذاری مولد را نیز تقویت کند. بخش مهمی از نقدینگی موجود در کشور طی سالهای اخیر به بازارهای غیرمولد وارد شده و نوسانات اقتصادی را تشدید کرده است. هدایت بخشی از این سرمایهها به سمت پروژههای تولید برق، علاوه بر ایجاد بازده اقتصادی، ظرفیت تولید انرژی کشور را نیز افزایش میدهد.
برآوردها نشان میدهد ایران از نظر میزان تابش خورشیدی، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی دارد، به طوری که بسیاری از مناطق کشورمان در بیش از ۳۰۰ روز سال از تابش مناسب خورشید برخوردارند و همین ویژگی، امکان تولید برق خورشیدی در مقیاس گسترده را فراهم کرده است. با وجود این ظرفیت طبیعی، سهم انرژی خورشیدی در سبد تولید برق کشور همچنان محدود است و فاصله محسوسی با استانداردهای جهانی دارد.
مسیر تازه بازار سرمایه
راهاندازی صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی را میتوان مسیر تازهای برای بازار سرمایه نیز دانست، چه آنکه این بازار بیشتر با معاملات سهام و نوسانات شاخص شناخته میشود، اما اکنون تلاش میشود نقش آن در تأمین مالی تولید و پروژههای زیرساختی پررنگتر شود. موفقیت این صندوق میتواند زمینه را برای ورود پروژههای جدید در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، حملونقل و زیرساختهای صنعتی فراهم کند.
در عین حال، کارشناسان تأکید دارند موفقیت چنین طرحهایی به شفافیت اطلاعات، تضمین اجرای پروژه و اعتماد سرمایهگذاران وابسته است. اگر پروژه در زمان مقرر به بهرهبرداری برسد و بازده اقتصادی مناسبی ایجاد کند، استقبال عمومی از مدل صندوق پروژه افزایش خواهد یافت. در مقابل، تأخیر یا ابهام در اجرای طرح میتواند اعتماد سرمایهگذاران را کاهش دهد.
توسعه انرژیهای تجدیدپذیر ضرورتی برای پایداری شبکه برق کشور به شمار میرود و افزایش مصرف برق، کاهش منابع سوخت فسیلی و رشد هزینههای تولید انرژی، سیاستگذاران را به سمت استفاده بیشتر از انرژی خورشیدی سوق داده است. در چنین فضایی، ورود بازار سرمایه به حوزه تأمین مالی نیروگاههای خورشیدی میتواند نقطه آغاز شکلگیری الگوی تازهای از مشارکت اقتصادی باشد که در آن مردم، سرمایههای خرد خود را مستقیماً وارد پروژههای زیرساختی میکنند و در توسعه تولید برق پاک سهیم میشوند.
