جوان آنلاین: مترو یک قدم دیگر به رایگان شدن همیشگی نزدیک شد، اما آنطور که از مصوبه شورای شهر برمیآید، رایگان شدن مترو برای برخی از افراد، میتواند زمینهساز فساد باشد. استثنا کردن عدهای در استفاده رایگان از مترو، میتواند زمینهساز فساد و رانتها را پدید آورد. انگیزههای رایگان کردن مترو بهکنار، مطالعات تطبیقی میتواند نشان دهد که این اقدام در مجموع برای مدیریت شهری چقدر آورده خواهد داشت. آیا واقعاً به کاهش مصرف سوخت و کمشدن ترافیک میانجامد یا تأثیری در آن ندارد. باید دید ظرفیتهای این کار در پایتخت وجود دارد یا نه. پرسشهای زیاد دیگری مانند تمایل مردم برای کنار گذاشتن وسیله نقلیه شخصی در صورت رایگان بودن مترو که هزینه بلیت آن تا کنون هم رقم خاصی نبوده است، از جمله مواردی است که باید حتماً کار کارشناسی آن پیشاز نهایی شدن رایگان کردن مترو صورت پذیرد. علاوه بر اینها مترو و اتوبوس اگر طبقاتی شود، میتواند نتیجه عکس دهد؛ با اختصاص مترو و اتوبوس رایگان به اقشار کمتر برخوردار، پولدارها ترجیح خواهند داد به پشتوانه حس کاذب تمایز همچنان از وسایل شخصی خود استفاده کنند و این یعنی ترافیک آلودگی همچنان برقرار است.
طرح رایگانشدن مترو و اتوبوس برای گروههای خاص، با تصویب یک فوریت در شورا، حالا به اجرا نزدیکتر شدهاست، خبری که میتواند لبخند بر لب برخی شهروندان بنشاند، اما همین لبخند، با نگاه به وضعیت فعلی ناوگان، بهسرعت کمرنگ میشود، چراکه شلوغی بیامان مترو و اتوبوس در ساعات پیک، صفهای طولانی و جمعیت فشرده، تجربهای است که روزانه میلیونها مسافر با آن دستوپنجه نرم میکنند.
اکنون که موضوع رایگان شدن بلیتها، با هدف تشویق مردم به استفاده از حملونقل عمومی مطرح شده، کارشناسان هشدار میدهند، تا زمانی که کیفیت و ظرفیت ناوگان بهبود نیابد، این طرح بهتنهایی نمیتواند خودروسواران را به ترک خودرو و روی آوردن به مترو و اتوبوس ترغیب کند. با این حال، برخی از مدیران شهری امیدوارند که این اقدام، گامی مهم در مسیر تغییر عادت شهروندان باشد. این در حالی است که تجربه دیگر کشورهای جهان نشان میدهد که رایگان کردن بلیتها، تنها زمانی موفق است که با افزایش ظرفیت، بهبود کیفیت و مدیریت شلوغی همراه شود.
مترو و اتوبوس فعلاً رایگان نیست
روز گذشته، در چهارصد و دهمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران، موضوع رایگانشدن مترو و اتوبوس برای اقشار ویژه مورد بحث قرار گرفت و یکفوریت این طرح با ۱۳ رأی موافق از ۲۰ رأی به تصویب رسید. این تصمیم، گامی اولیه برای تسهیل استفاده شهروندان از ناوگان حمل و نقل عمومی پایتخت بهشمار میرود.
طرح مذکور، که پیشتر در شرایط جنگ اقتصادی مطرح شده بود، اکنون مسیر رسیدگی فوری را طی میکند و جزئیات اجرایی، منابع مالی و زمانبندی دقیق آن در جلسات بعدی شورا بررسی خواهد شد. اگر تصویب نهایی حاصل شود، بخش قابلتوجهی از شهروندان تهرانی از مترو و اتوبوس به صورت رایگان بهرهمند خواهند شد.
سید محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به تصویب این لایحه گفت: «با اجرای طرح، هزینه بلیط مترو برای حدود ۸۰ درصد مردم تهران بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصد رایگان میشود.» همچنین مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیطزیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر تهران توضیح داد: «پس از بررسی و اعمال اصلاحات لازم در کمیسیونهای مختلف شورا شامل خدمات شهری، برنامه و بودجه، فرهنگی و اجتماعی، عمران و حمل و نقل، نظارت و حقوقی و شهرسازی و معماری، لایحه برای تصویب نهایی به صحن شورا ارائه خواهد شد.»
علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران، نیز گفت: «تا زمانی که وضعیت این طرح مشخص شود تمدید رایگان ماندن مترو و اتوبوس اتفاق نمیافتد. بر این اساس، وضعیت پرداخت بلیتهای مترو و اتوبوس به روال سابق برمیگردد و دیگر رایگان نخواهد بود.»
گفتنی است، از چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، تا زمان تصویب لایحه، نرخ بلیت مترو و اتوبوس نسبت به سال ۱۴۰۴، ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت.
پایتختنشینان چه میگویند؟
هر چند خبر رایگانشدن بلیت مترو و اتوبوس برای اقشار ویژه، میتواند گامی مثبت در جهت حمایت از مردم تلقی شود، اما تجربه روزمره نشان میدهد که کیفیت سفر و راحتی مسافران، هنوز دغدغه اصلی شهروندان تهرانی است. سالیان سال است که شلوغی مترو، ازدحام در اتوبوسها و عدم تهویه مناسب در ساعات پیک، سببشده تا شهروندان بخش بزرگی از سفرهای شهری خود را، با فشار جسمی و روحی سپری کنند. حال آنها، علاوه بر انتظار کاهش هزینهها (یا رایگان شدن آن)، خواهان ارتقای کیفیت خدمات، افزایش ناوگان و کاهش ازدحام جمعیت هم هستند، تا بتوانند سفرهای روزانه خود را با آرامش بیشتری بگذرانند.
خانم مقدم که یک مربی باشگاه است و هر روز از مترو برای رفتن به باشگاه استفاده میکند، میگوید: «وقتی در ساعات پیک تردد، وارد مترو میشوم، حس میکنم در یک موج جمعیتی غرق هستم! با رایگانشدن بلیت مترو، بر فرض که مسافران بیشتری تمایل به استفاده از آن داشته باشند، عملاً نفس کشیدن در آن ممکن نخواهد بود! بدون شک مهمترین مسئله این است که ناوگان بیشتری برای زمان اوج سفرها در نظر گرفته شود، تا هنگام ورودمان به واگنها حداقل فضایی برای جابهجا شدن و تنفس داشته باشیم!»
آقای فراهانی که یک دانشجو است نیز در این رابطه اظهار میدارد: «در گرمای تابستان و در سرمای زمستان، تهویه مناسب و سیستم سرمایش و گرمایش مناسبی در عمده اتوبوسها وجود ندارد. این یکی از مهمترین انتظارات شهروندان از مدیران شهری است که باید بدان توجه شود. هر چند رایگان شدن بلیت مترو و اتوبوس، طرحی مناسب است، اما کیفیت این وسایل حمل و نقل عمومی هم مهم است.»
خانم رماوندی برای رفت و آمد به کلاسهای آموزشی خود و فرزندانش از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده میکند. او در این رابطه تصریح میکند: «ما شهروندان چشم انتظار عملیشدن هر چه زودتر وعدههای مدیران شهری هستیم. به نظر من، استفاده از حمل و نقل عمومی باید با کیفیت باشد، نه فقط رایگان. مطمئن باشید که اگر کیفیت خدمات در اتوبوس و مترو ارتقا یابد، حتی اگر رایگان هم نباشد، مردم با رغبت بیشتری از آن استفاده خواهند کرد.»
خانم کاکاوند که یک معلم است نیز معتقد است: «هر روزی که سوار اتوبوس و مترو میشوم، فکر میکنم این شلوغی و ترافیک انسانی چه تأثیری روی سلامت روان مردم دارد. شهروندان انتظار دارند که تجربه استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، برایشان لذتبخش باشد و آزارشان ندهد.»
اکنون، شهروندان پایتخت چشم به آینده دوختهاند، آیندهای که در آن، هر سفر با مترو یا اتوبوس، نهتنها هزینهای برایشان ندارد، بلکه کیفیتش ارتقا یافته و راحتی و آسایش سفر به همراه دارد. آنها میخواهند هنگام ورود به واگن، نه شلوغی و فشار جمعیت، بلکه صندلیهای خالی یا حداقل فضای کافی برای ایستادن مهیا باشد. بدون تردید هر تصمیم شورا و هر اقدام مدیران شهری، زمانی ارزشمند واقع میشود که نتایج آن در زندگی روزمره شهروندان ملموس باشد. پایتختنشینان حالا بیش از هر چیز به وعدههای عملی دل بستهاند و امیدوارند روزی برسد که حمل و نقل عمومی، نهتنها وسیلهای برای رفتوآمد، بلکه تجربهای خوشایند برای همه باشد.
اکنون، شهروندان پایتخت، چشم به آینده دوختهاند، آیندهای که در آن، هر سفر با مترو یا اتوبوس نهتنها هزینهای برایشان نداشته باشد، بلکه کیفیتش ارتقا یابد و تجربهای دلنشین به همراه داشته باشد. آنها میخواهند هنگام ورود به واگن، نه شلوغی و فشار جمعیت، بلکه صندلیهای خالی یا حداقل فضای کافی برای ایستادن مهیا شود. بیتردید هر تصمیم شورا و در کنار آن عملکرد مدیران شهری، زمانی ارزشمند میشود که نتایج آن در زندگی شهروندان ملموس باشد. پایتختنشینان حالا بیش از هر چیز، به وعدههای عملی مدیران شهری دل بستهاند و امیدوارند که روزی برسد که حمل و نقل عمومی به قدری ترقی کند که آنها با جان و دل از آن بهره ببرند، نه اینکه تحمیلی و تنها راه ممکن برای ترددشان باشد!
