جوان آنلاین: گرمایش زمین دیگر فقط دما را بالا نمیبرد و یخها را ذوب نمیکند، بلکه الگوی صاعقهها را هم دستخوش تغییر کرده است. آنطور که مدیرکل هواشناسی استان البرز میگوید، تغییرات اقلیمی بهار را ناپایدار کرده و برقهای آسمان را با قدرت و صدای بلندتری به زمین میفرستد. وقتی زمین پس از زمستان سرد سریع گرم میشود، تودههای هوای بهاری ناپایدارتر میشوند و رعدها قویتر، بلندتر و پرانرژیتر از گذشته شنیده میشوند، بهویژه در دامنههای کوهستانی که پژواک صدا، شدت مهیب رعدها را دوچندان میکند.
کامران حقیآبی، مدیرکل هواشناسی البرز، با اشاره به تفاوت ترمودینامیکی تودههای بهاری میگوید: «گرم شدن سریع زمین پس از زمستان، ناپایداری شدیدتری ایجاد میکند که میتواند منجر به صاعقههای قویتر با جریان الکتریسیته بالاتر و در نتیجه صدای بلندتر نسبت به پاییز شود.»
او در ادامه به تأثیر توپوگرافی البرز اشاره میکند: «در این خصوص توپوگرافی البرز نقش کلیدی دارد. دیوارههای کوهستانی و درهها با ایجاد پژواک و بازتاباندن امواج صوتی، انرژی صوت را متمرکز و تشدید میکنند. این ویژگی، بهخصوص برای ساکنان دامنهها، باعث میشود رعد بسیار مهیبتر از مناطق مسطح شنیده شود.»
حقیآبی درباره ارتفاع کف ابر و غلظت رطوبت اظهار میدارد: «فاصله کمتر کف ابر در بهار (اغلب به دلیل رطوبت سطحی بالا) هوای مسیر را مرطوبتر میکند. از آنجایی که رطوبت نسبت به هوای خشک انرژی کمتری در مسیر صدا تلف میکند، صوت با شدت بیشتری به گوش میرسد. پایین بودن کف ابر همچنین زمان رسیدن صدا را کاهش میدهد.»
مدیرکل هواشناسی البرز به پدیده وارونگی (کانال صوتی) نیز اشاره میکند: «اگرچه بهار بیش از پاییز با وارونگی دمایی مواجه نیست، اما گاهی پس از بارش، لایههای سرد نزدیک زمین ایجاد میشوند. صوت هنگام عبور از مرز این لایه سرد با هوای گرمتر بالایی شکسته شده و به سمت زمین بازمیگردد و در یک کانال صوتی محبوس میشود. این پدیده باعث میشود صدای رعد در فواصل دورتر نیز با شدت قابل توجهی شنیده شود.»
او درباره تأثیر تغییرات اقلیمی بر شدت صاعقهها اظهار میدارد: «بر اساس دانش علمی موجود، گرمایش زمین ناشی از تغییرات اقلیمی احتمالاً شدت صاعقه را در مقیاس جهانی افزایش میدهد، زیرا افزایش دمای هوا مستقیماً انرژی در دسترس برای ناپایداریهای شدید جوی را بالا میبرد و تخمین زده میشود به ازای هر یک درجه سانتیگراد گرمایش، تعداد صاعقهها بین ۱۲تا ۱۸ درصد افزایش یابد.»
او ادامه میدهد: «الگوی رعد و برق در ایران در حال تغییر است و مناطق شمال غرب و جنوب غرب کشور روند افزایشی معنیداری داشتهاند. البرز هم جزو مناطق با فراوانی بالای رعد و برق محسوب میشود.»
اکنون دیگر رعد و برق فقط صدای همراه با باران نیست که به گوش میرسد، بلکه پیامی از سوی زمین است. هر صاعقه، بازتابی از گرمای بیشتر است که با قدرتی مهیب فرود میآید. صدایی که برای بار دیگر نشان میدهد طبیعت آرام نخواهد نشست و در مقابل هر تأثیری که ما انسانها روی کره زمین میگذاریم، واکنش نشان میدهد.
