جوان آنلاین: پیشنهاد جدید ایران به امریکا نیز، همانطور که پیشتر دیپلماتهای ایرانی گفته بودند، بر پایان جنگ متمرکز است و در آن نشانی از موارد مورد علاقه واشینگتن، یعنی اورانیومهای غنیشده، مسئله هستهای و نیز تنگه هرمز به چشم نمیخورد. در شرایطی که برخی گمانهزنیها دال بر کاسته شدن از اختلافات میان طرفین است، سخنگوی وزارت خارجه ایران دیروز یک بار دیگر بر تمرکز بر پایان جنگ تأکید و اعلام کرد که ایران پیشتر موضع خود را درباره هستهای به وضوح گفته است و سازوکار جمهوری اسلامی ایران برای تنگه هرمز نیز کاملاً مبتنی بر مبانی حقوقی است.
دونالد ترامپ روز یکشنبه یک بار دیگر ابراز امیدواری کرد که ایران پاسخی مطلوب بدهد. بنابر آنچه دیروز یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی به خبرگزاری تسنیم گفته است، تهران جدیدترین متن خود را یکشنبه شب در ۱۴ بند به واسطه پاکستانی تحویل داده و پاکستانیها هم آن را به امریکاییها ارائه کردهاند. بنابر اطلاعات این منبع، ایران رسماً تأیید کرده که نگرانیهای تهران به طرف امریکایی منتقل شده است و در متن جدید، بر موضوع مذاکرات پایان جنگ و اقدامات اعتمادساز طرف امریکایی متمرکز است و هیچ اشارهای به تنگه هرمز و اورانیوم غنیشده نشده است. خبرنگار شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی گفته که در پیشنهاد ایران، حرفی از اورانیومها و تنگه هرمز نیست. همچنین، رویترز به نقل از یک منبع ایرانی گزارش کرد که امریکا در مذاکرات جاری و از جمله مرزهای برنامه هستهای ایران، انعطاف نشان داده است، اما تاکنون فقط با آزادسازی تنها ۲۵ درصد از پولهای توقیفشده ایران براساس برنامه زمانبندیشده موافقت کرده است.
اگرچه در متنهای ارسالی بین ایران و امریکا از برخی اختلافها کاستهشده، اما هنوز شکافهای جدی وجود دارد. این شکافها شامل مواد هستهای، غنیسازی و پولهای بلوکهشده است. امریکاییها موافقت کردهاند که در طول دوره مذاکره، تحریمهای نفتی ایران را Wave کنند. ویو کردن تحریمها به معنای تعلیق موقت تحریمهاست. اما ایران تأکید دارد که لغو همه تحریمهای ایران باید جزو تعهدات امریکا باشد. در متن ارسالی امریکا به ایران که مربوط به هفته گذشته است، طرف امریکایی شروط ایران از جمله پایان جنگ در همه جبههها، ایجاد صندوق بازسازی و توسعه و پایان محاصره را پذیرفته است. بنابر گزارش تسنیم به نقل از منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده: «بهرغم برخی تغییرات در متن جدید امریکاییها، اختلافات اساسی که از زیادهخواهی و عدم واقعبینی امریکاییها نشئت میگیرد باقی است.» وی افزود: «عزم ایران درباره ضرورت پرداخت غرامت توسط امریکاییها به دلیل تجاوز نظامی به ایران، بسیار جدی است، اما امریکاییها با وجود سخن از چیزی به نام تأسیس صندوق توسعه و بازسازی، درباره عدد آن و بعضی موضوعات دیگر با خواسته ایران بسیار فاصله دارند.» به گفته این منبع، امریکاییها همچنان تلاش دارند مذاکرات پایان جنگ را به موضوع هستهای گره بزنند که این خلاف منطق است و ایران با آن موافقت نخواهد کرد. امریکاییها باید دریابند که ایران به هیچ وجه با اینکه پایان جنگ در مقابل تعهدات هستهای باشد، موافقت نخواهد کرد. پایگاه آکسیوس به نقل از یک مقام امریکایی مدعی شد که پیشنهاد ایران تنها بهبودهای نمادین نسبت به نسخه قبلی دارد و شامل کلمات بیشتری درباره تعهد ایران به عدم پیگیری سلاح هستهای است، اما هیچ تعهد دقیقی درباره تعلیق غنیسازی اورانیوم یا تحویل ذخایر موجود اورانیوم با غنای بالا ندارد. مجموع برآوردهای ارائهشده از پیشنهاد ایران حاکی از این است که ایران با اعلام تمرکز خود بر «پایان دادن به جنگ» و تشکیل «سازمان منطقهای تنگه هرمز» برای اعمال حاکمیت خود بر این آبراه، در مواضع قبلی خود محکم ایستاده است.
کلافگی ترامپ از بسته بودن تنگه هرمز
در چنین فضایی، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان همچنان بر تداوم تلاشهای میانجیگرانه برای دستیابی به توافق بین امریکا و ایران تأکید دارد و میگوید: «تمام توان خود را برای تضمین برقراری صلحی پایدار به کار میبندیم.» سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز یک بار دیگر اعلام کرد که ایران حق کامل غنیسازی اورانیوم برای اهداف صلحآمیز را دارد. وی تصریح کرد: «روسیه سعی در دخالت در مذاکرات بین امریکا و ایران ندارد و برای آنها آرزوی موفقیت میکند و روسیه از هر راه حلی که امریکا و ایران آماده پذیرش آن باشند، حمایت خواهد کرد.» لاوروف همچنین افزود: «مسئله نیروگاه هستهای بوشهر فقط به روسیه و ایران مربوط میشود و هیچ طرف دیگری به آن مربوط نیست.» در مقابل، دونالد ترامپ در گفتوگویی با فورچون بازهم گفته که از پیشنهادهای ایران ناراضی است، چرا که تهران با وجودی که خواهان توافق است، اما متنهایی ارسال میکند که با موارد مورد بحث همخوانی ندارد. شبکه خبری سیانان به نقل از منابع آگاه اعلام کرد: «ترامپ بهطور فزایندهای از روند مذاکرات با جمهوری اسلامی و ادامه بسته بودن تنگه هرمز ناراضی و کلافه شده و احتمالاً اوایل این هفته دوباره با تیم امنیت ملی خود درباره جنگ دیدار خواهد کرد. وزارت جنگ امریکا (پنتاگون) در صورت تصمیم نهایی ترامپ، مجموعهای از اهداف و سناریوهای نظامی برای حملات بیشتر آماده کرده است.»
از حقوق ایران عدول نخواهیم کرد
دستگاه دیپلماسی ایران، دیروز خطوط قرمز ایران را تکرار کرد. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه تصریح کرد در هرگونه توافق احتمالی، جنگ در تمامی جبههها از جمله لبنان باید خاتمه یابد و نیروهای امریکایی از منطقه پیرامونی ایران خارج شوند. وی همچنین بر لغو تحریمها، رفع محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای ایران تأکید کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه نیز روز دوشنبه در آخرین جلسه سخنگویی در اردیبهشت، هم در زمینه مسئله هستهای و هم درباره تنگه هرمز موضعگیری داشت. وی در پاسخ به سؤالی درباره اینکه آیا ایران حاضر است توقف ۲۰ ساله غنیسازی اورانیوم را بپذیرد، گفت: «من فکر میکنم در مورد موضوعات مرتبط با هستهای، ما قبلاً مواضع خود را صریح گفتیم. الان تمرکز ما بر خاتمه جنگ است، با مختصاتی که من در جلسات مختلف توضیح دادم.» به گزارش «جوان»، وی ادامه داد: «در رابطه با موضوع هستهای هم تأکید کردیم که ما از حقوق خودمان طبق معاهده «منع اشاعه» قرار نیست عدول بکنیم. الان ما در رابطه باجزئیات مباحث هستهای بحث نکردیم؛ در این مرحله همه تمرکز بر خاتمه جنگ خواهد بود.» دیروز، حساب رسمی مدیریت آبراهه خلیج فارس در شبکه ایکس نیز راهاندازی شد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه ایران اعلام کرده قصد دارد با اعمال مقررات جدید، منافع اقتصادی قابلتوجهی از تنگه هرمز به دست بیاورد، هم تصریح کرد: «طبیعی است هر کشور ساحلی تنگه به خاطر خدماتی که ارائه میدهد، از جمله ناوبری و مباحث مربوط به صیانت از محیط زیست، قاعدتاً هزینههایی را ممکن است دریافت کند. اما اصل موضوع، اطمینان از تردد ایمن در تنگه هرمز و همزمان حفظ امنیت ملی، تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی ایران است.» بقایی خاطرنشان کرد: «فراموش نکنیم که دلیل اینکه ایران و عمان به این فکر افتادند که سازوکارهایی را برای اطمینان از تردد ایمن کشتیها از تنگه هرمز تعریف کنند، اتفاقاتی بود که از نهم اسفند حادث شد. این موضوع هم مبنای حقوقی و هم منطقی دارد. اینکه ایران و عمان به عنوان دو کشور ساحلی سازوکارهایی را براساس مقررات حقوق بینالملل با توجه به عرف بینالملل تعریف کنند، برای اینکه تردد امن و ایمن از تنگه هرمز صورت بگیرد و قاعدتاً انجام این امر هزینههایی را در پی خواهد داشت، که این هم امری پذیرفتهشده در سطح بینالمللی است.»
