جوان آنلاین: سیستان و بلوچستان، سرزمین نخل و هامون، پس از گذر از تلاطمهای موسوم به جنگ رمضان، اکنون در میانه یک تغییر عمده زیرساختی قرار دارد که سیمای این استان را از محرومیت به سوی قطبیت اقتصادی تغییر میدهد. در این دوران نوین، تمرکز بر چهارگانه «راه، درمان، کشاورزی و خدمات روستایی» نه یک انتخاب، یک استراتژی کلان برای تثبیت امنیت پایدار از طریق توسعه همهجانبه بوده است. اقدامات جهادی در حوزه راهسازی، نوسازی بافتهای روستایی و ارتقای شاخصهای بهداشتی، جانی دوباره به رگهای این جغرافیا بخشیده است. اوج این هوشمندی مدیریتی را میتوان در تحول بخش کشاورزی مشاهده کرد؛ جایی که با احداث ۱۶۰ هکتار گلخانه مدرن، راندمان تولید به شکلی تصاعدی افزایش یافته و با تجهیز بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی به سیستمهای نوین آبیاری، نبردی تکنولوژیک علیه خشکسالی آغاز شده است.
سیستان و بلوچستان را باید یک فرصت ژئوپلیتیک برای ایران در نظر داشت. این منطقه با دارابودن تنها بندر اقیانوسی کشور در چابهار و مرزهای طولانی با افغانستان و پاکستان، کلید دسترسی به بازارهای آسیای میانه و جنوب آسیا محسوب میشود. توانمندیهای این سرزمین در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر (که بادهای ۱۲۰ روزه حالا نعمتی در این مسیر هستند)، همچنین معادن غنی فلزی و غیرفلزی و اراضی مستعد جنوب برای میوههای گرمسیری، پتانسیلی را ایجاد کرده که میتواند تراز تجاری کشور را جابهجا کند. توسعه راههای مواصلاتی و اتصال به شبکه ریلی، این استان را از بنبست جغرافیایی خارج کرده و به قلب تپنده صادرات و ترانزیت بدل ساخته است.
گذار از کشاورزی سنتی به تولید فناورانه
در شرایطی که تغییرات اقلیمی، زیستبوم شرق کشور را تهدید میکند، مدیریت هوشمند منابع آب در مناطقی نظیر خاش، به الگویی برای کل کشور تبدیل شده است. تمرکز بر کشتهای متراکم و گلخانهای، پاسخ فنی متخصصان به کمآبی است.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خاش با تشریح این تحول میگوید: «برنامه توسعه کشتهای گلخانهای در خاش از دو سال پیش با جدیت آغاز شده و ما امروز شاهد رشد ۸۰ درصدی در این بخش هستیم. تاکنون ۱۶۰ هکتار گلخانه ایجاد شده که این اقدام علاوه بر افزایش چشمگیر تولید در واحد سطح، نقش مستقیمی در ایجاد اشتغال پایدار و رونق صنایع تبدیلی در منطقه ایفا کرده است.»
مجتبی خاشی با اشاره به جایگزینی روشهای نوین با شیوههای غرقابی قدیمی میافزاید: «بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی این شهرستان به انواع سامانههای نوین آبیاری تجهیز شده است. تنها در سال گذشته ۱۵۰ هکتار دیگر به این آمار افزوده شد که نتیجه مستقیم آن، افزایش راندمان مصرف آب و بهبود عملکرد محصولات در هر هکتار بوده است. دولت نیز با بستههای حمایتی ویژه، مسیر را برای کشاورزانی که به دنبال مدرنسازی هستند، هموار کرده است.»
توسعه کشاورزی بدون صیانت از عرصههای ملی غیرممکن است. موضوعی که مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان به آن اشاره کرده و با نگاهی آسیبشناسانه به وضعیت مراتع میگوید: «از مجموع ۱۸/۷ میلیون هکتار مساحت استان، حدود ۱۰/۸ میلیون هکتار را مراتع تشکیل میدهند. واقعیت علمی این است که براساس ارزیابیهای ما، ۹۴/۶ درصد از این مراتع در وضعیت فقیر قرار دارند و تنها یک درصد وضعیت خوب دارند. به همین دلیل، ما ممیزی بیش از ۹۰ درصد عرصهها را به پایان رساندهایم.»
عبدالله بامری به پروژههای احیا گریزی میزند و تصریح میکند: «ما با اجرای طرحهایی نظیر احداث هلالیهای آبگیر، بذرکاری و قرق مراتع، به دنبال کاهش فشار چرا و افزایش ذخیره بذر در خاک هستیم. این اقدامات نه تنها از فرسایش خاک جلوگیری میکند، بلکه معیشت بهرهبرداران محلی را نیز در درازمدت تضمین خواهد کرد.»
نوسازی کالبدی روستاها
توسعه پایدار زمانی محقق میشود که خدمات زیربنایی به دورترین نقاط روستایی برسد. بنیاد مسکن با تمرکز بر بهبود کیفیت زندگی در روستاها، به دنبال معکوسکردن روند مهاجرت است.
مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی سیستانوبلوچستان، با اشاره به پروژههای اخیر در شمال استان میگوید: «پروژه آسفالت گرم معابر روستای عباسرستم در بخش مرکزی شهرستان زهک به مساحت ۵ هزار مترمربع با مشارکت دهیاری به پایان رسید. این تنها بخشی از یک نقشه بزرگتر است، چراکه ما به زودی اجرای پروژههای آسفالت مشارکتی در ۹روستای دیگر را با مساحتی بالغ بر ۴۵ هزار متر مربع آغاز خواهیم کرد.»
امین عدیلی با تأکید بر شتاب گرفتن روند خدماترسانی تصریح میکند: «از ابتدای اسفند سال گذشته تا امروز در مجموع ۶۸ هزار متر مربع آسفالت در ۱۱ روستای شهرستان زهک اجرا شده است. همچنین برنامهریزی برای ۱۳ روستای دیگر با مساحت ۶۵ هزار متر مربع در دستور کار قرار دارد که نشاندهنده اراده جدی برای دگرگونی چهره روستاهای مرزی است.»
چتر حمایتی هلال احمر در نقاط محروم
آمارهای ارائه شده از سوی مدیران استانی نشان میدهد که نقدینگی و توان فنی کشور به سمت این استان گسیل شده است. اگرچه وضعیت ۹۴ درصدی فقر مراتع یک هشدار زیستمحیطی جدی است، اما پاسخهای تکنولوژیک مانند آبیاری نوین در ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی، نشاندهنده غلبه اراده مهندسی بر محدودیتهای طبیعی است.
در کنار توسعه سختافزاری، خدمات انسانی و امدادی، ستون فقرات امنیت روانی جامعه را تشکیل میدهند. جمعیت هلال احمر در قالب طرحهای نوآورانه، به جنگ تشنگی و حوادث رفته است.
مدیرعامل جمعیت هلالاحمر سیستان و بلوچستان، در حاشیه بهرهبرداری از یک پروژه حیاتی میگوید: «در قالب طرح نذر خدمت ۹، پروژه آبرسانی روستای کپک از توابع شهرستان سرباز را با اعتباری بالغ بر یک میلیارد ریال و با مشارکت خیرین به بهرهبرداری رساندیم. هدف ما تأمین آب شرب سالم و ارتقای سطح بهداشت در مناطقی است که با تنش آبی مواجه هستند.»
سید محمد مهدی سجادی همچنین به توسعه پایگاههای امداد جادهای برای پوشش حوادث در محورهای مواصلاتی استان اشاره کرده و میافزاید: «یک پایگاه جدید امداد و نجات جادهای در سراوان با مساحت ۲۵۰ متر مربع افتتاح شد و همزمان کلنگزنی پایگاه زابل نیز در زمینی که از سوی خیرین اهدا شده بود، به انجام رسید. علاوه بر این، افتتاح دو باب خانه هلال در زاهدان و زهک، گامی در جهت تابآوری جامعه محلی در برابر بحرانهاست.»
آنچه در سیستان و بلوچستان در حال رخ دادن است، فراتر از اجرای چند پروژه عمرانی ساده است. ما با یک سیستم توسعه متصل روبهرو هستیم؛ جایی که جادههای ساخته شده از سوی اداره راهداری، مسیر صادرات محصولات گلخانهای خاش را هموار میکنند و آسفالت روستایی بنیاد مسکن، دسترسی به مراکز درمانی و پایگاههای هلال احمر را تسهیل میکند.
