جوان آنلاین: درحالی که دونالد ترامپ سفر دو روزه خود به چین را با ادعای دستیابی به «توافقات فوقالعاده» اقتصادی به پایان رساند، به نظر میرسد مهمترین هدف سیاسی واشینگتن در این سفر، یعنی همراه کردن پکن علیه ایران، دستاورد ملموسی نداشته است. ترامپ امیدوار بود چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، تهران را برای بازگشایی کامل تنگه هرمز تحت فشار قرار دهد ولی مقامات پکن ضمن رد تحریم نفتی ایران، بر کاهش تنشها از طرق دیپلماسی و حفظ امنیت کشتیرانی تأکید کردند.
در سفر دو روزه ترامپ به چین دو طرف تلاش کردند تصویری از ثبات در روابط دوجانبه و کاهش تنشهای اقتصادی ارائه دهند، هرچند بسیاری از رسانهها تأکید کردند توافقات اعلام شده بیشتر در سطح تفاهمهای تجاری بوده و اختلافات عمیق دو کشور همچنان پابرجاست.
به گزارش سیبیاس نیوز، یکی از محورهای مهم مذاکرات، کاهش محدودیتهای بازار چین برای شرکتهای امریکایی بود. ترامپ در پکن خواستار «باز شدن بیشتر اقتصاد چین» شد و گفت شرکتهای امریکایی باید دسترسی عادلانهتری به بازارهای چین داشته باشند. شی جین پینگ، رئیسجمهور چین نیز در نشست مشترک با ترامپ از «شراکت بهجای رقابت» سخن گفت و وعده داد فضای همکاری اقتصادی گسترش پیدا کند.
براساس گزارش تلویزیون دولتی چین «سیسیتیوی»، شی گفت: «این یک دیدار تاریخی و برجسته است. ما با هم موقف جدید مناسبات سازنده، استراتژیک و باثبات چین و امریکا را تأیید کردیم. این دیدار همچنین به نفع تقویت تفاهم دوجانبه، تعمیق اعتماد به یکدیگر و افزایش رفاه مردم دو کشور است.» شی تأکید کرد: «ما در مورد حفظ روابط تجاری و اقتصادی پایدار، گسترش همکاری در زمینههای مختلف و یافتن راهحل مناسب برای مسائل معوقه بین دو کشور به اجماع رسیدیم. پکن و واشینگتن باید توافقات حاصل شده در طول سفر ترامپ را اجرا کنند و به حرکت مثبت و سختی که به دست آمده است، ادامه دهند». شی همچنین خاطرنشان کرد: «سفر ترامپ به پکن به افزایش درک متقابل، تعمیق اعتماد متقابل و افزایش سطح زندگی مردم هر دو کشور کمک خواهد کرد.»
ترامپ نیز در نشست با شی در مجموعه مجلل «ژونگنانهای» (محل استقرار رهبران چین) با اشاره به نتایج مثبت سفر خود مدعی شد که توافقات تجاری بسیار خوبی حاصل شده که برای هر دو کشور عالی است و بسیاری از مسائل را حل کردهاند. وی با ابراز احترام نسبت به شی جینپینگ به سابقه آشنایی ۱۲ساله و حل مشکلات پیچیدهای اشاره کرد که دیگران قادر به رفع آنها نبودند. ترامپ این رابطه را بسیار قوی توصیف کرد و کارهای انجام شده را فوقالعاده دانست و گفت که مشتاق است شی را در واشینگتن ملاقات کند.
جزئیات توافقات احتمالی که ترامپ میگوید فاش نشده است ولی حضور چهرههای مهم اقتصادی در این سفر نشان میداد واشینگتن به دنبال احیای روابط اقتصادی و جذب فرصتهای جدید در بازار چین است. برخی رسانهها گزارش دادند که مذاکراتی درباره فناوری، نیمهرساناها، سرمایهگذاری مشترک و کاهش برخی تعرفهها نیز انجام شده است.
از سوی دیگر، با توجه به اینکه در سالهای اخیر مسئله تایوان به یکی از کانونهای اصلی تنش میان دو کشور تبدیل شده است، مقامهای چین بار دیگر نسبت به آنچه رویکردهای جنگافروزانه واشینگتن در این منطقه میخوانند، هشدار دادند. اظهارات شی در دیدار با ترامپ درباره اینکه سوءمدیریت مسئله تایوان میتواند به درگیری منجر شود، هشداری تند در نشستی بود که در مجموع فضایی دوستانه و آرام داشت. با این حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا به شبکه انبیسی نیوز گفت: «سیاست امریکا درباره تایوان تغییری نکرده است. چینیها همیشه این موضوع را مطرح میکنند ما هم موضع خود را روشن میکنیم و جلو میرویم.»
شکست ترامپ در همراه کردن چین علیه ایران
یکی از محورهای سفر ترامپ به چین، تلاش برای پیشبرد پرونده ایران از طریق جلب نظر پکن جهت اعمال فشار بر تهران عنوان شده بود، اما این موضوع نیز به نتیجه مطلوب طرف امریکایی نرسید. ترامپ پیش از سفر گفته بود که انتظار دارد چین به دلیل وابستگی شدید به نفت خلیج فارس، در مسئله هرمز نقش فعالتری بازی کند ولی موضع رسمی چین محتاطانه بود و شی در دیدار با ترامپ بیشتر بر حلوفصل بحران بین تهران و واشینگتن از طریق دیپلماسی تأکید کرد. به گزارش گاردین، شی جین پینگ در دیدار با ترامپ بیشتر بر «آتشبس پایدار»، «حل سیاسی بحران» و «جلوگیری از گسترش جنگ» تأکید کرد و عملاً از ورود به تقابل مستقیم با تهران خودداری کرد.
ترامپ که در پیشبرد اهداف ضدایرانی خود موفقیت چندانی کسب نکرد، در نهایت به حداقلها بسنده کرده و مدعی شد: «شی جینپینگ وعده داده است در راستای باز نگه داشتن تنگه هرمز با ایالات متحده همکاری کند.»
چین قبل از سفر ترامپ نیز بارها نشان داده بود که با راهبرد نظامی امریکا در تنگه هرمز موافق نیست. پکن و روسیه حتی در شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه اسکورت نظامی کشتیها در هرمز را وتو کرده بودند و استدلال میکردند که امریکا مسبب اصلی این بحران است.
ترامپ در ادامه با بیان اینکه در مورد حمایت چین از ایران با شی جینپینگ صحبت کرده است، گفت: «ما در مورد آن صحبت کردیم. منظورم این است که وقتی میگویید «حمایت از ایران»، آنها با ما جنگ یا چیزی شبیه به این نمیکنند. او گفت که قرار نیست تجهیزات نظامی به ایران بدهد. این حرف بزرگی است».
ترامپ قصد داشت چین را درباره عدم خرید نفت ایران متقاعد کند، اما در این مورد هم به در بسته خورده است و به گفته ترامپ، رئیسجمهور چین گفته که دوست دارند به این کار ادامه دهند. در همین چارچوب، مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا پس از این نشستها گفت واشینگتن انتظار دارد چین «نقش فعالتری» در بحران ایفا کند، اما همزمان تأکید کرد امریکا «وابسته به کمک چین نیست». همین موضع نشان میداد دولت ترامپ نتوانسته تعهد مشخصی از پکن بگیرد.
چینیها مثل همیشه روی گزینه دیپلماسی برای حل اختلافات بین تهران و واشینگتن تأکید کردند. به گزارش نووستی، سخنگوی وزارت خارجه چین نیز در سخنانی گفت: «رئیسجمهور چهار گزینه را در مورد حفظ و ارتقای صلح و ثبات در خاورمیانه ارائه کرده است و چین و پاکستان ابتکارعمل پنج مادهای را برای بازگرداندن صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه صادر کردهاند.» این سخنگو تأکید کرد: «ادامه این درگیری که از همان ابتدا نباید اتفاق میافتاد، هیچ فایدهای ندارد. یافتن راهی زودهنگام برای حلوفصل این وضعیت نه تنها به نفع ایالات متحده و ایران بلکه به نفع کشورهای منطقه و سایر جهان است.»
توسل به تهدیدات تکراری
با رد شدن پیشنهادهای ترامپ از سوی طرف چینی، او بار دیگر به مواضع و ادبیات پیشین خود بازگشت و تأکید کرد که همچنان «همه گزینهها روی میز است». ترامپ گفت که در صورت عدم دستیابی به توافق درباره برنامه هستهای ایران، گزینه جایگزین میتواند حمله دوباره باشد. ترامپ به فاکسنیوز گفت که جایگزین تصاحب مواد هستهای در ایران، بمباران مجدد است. رئیسجمهور امریکا در ادامه گفت در روند مذاکره با ایران درباره کنار گذاشتن «غبار هستهای» نوعی رفتوآمد و کشمکش وجود دارد؛ موضوعی که او مدعی شد «ناشی از تناقض در تصمیمهای ایران» است. ترامپ مدعی شد که در دیدار با شی، موضوع حمایت چین از ایران را نیز مطرح کرده و به گفته او، رئیسجمهور چین تمایل دارد توافقی میان تهران و واشینگتن حاصل شود و حتی برای کمک در این زمینه ابراز آمادگی کرده است.
ترامپ در راه بازگشت از چین، نیز گفت: «اولین جمله پیشنهاد ایران را دوست نداشتم، برای همین آن را دور انداختم». ترامپ دوباره با ادعای «پیروزی کامل نظامی» مقابل ایران، گفت: «اگر ایران اورانیومهای غنی شده خودش را تحویل ندهد وارد ایران میشویم.»
