جوان آنلاین: امریکای ترامپ همچنان مصر است ثابت کند که جنگ ۴۰ روزه علیه ایران چیزی بین ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار هزینه داشته؛ چیزی که پیت هگست، وزیر دفاع امریکا، سهشنبه شب در جلسه استماع پرتنش در کنگره امریکا آن را تکرار کرد. ولی در ورای این عددسازیهای مصنوعی، برآوردهای واقعی نشان میدهد هزینه نهایی این جنگ برای امریکا به یک تریلیون دلار خواهد رسید و این تازه، سوای خسارت مستقیمی است که جهان در اثر خروج یک میلیارد بشکه نفت از چرخه جهانی انرژی (تا الان) متحمل شده است؛ بماند که اگر خسارتهای غیرمستقیم ۷۵ روز گذشته را روی کاغذ بیاوریم، ارقام و عددها سر به آسمان خواهند سایید.
سهشنبه شب، در حالی که ۷۵ روز از آغاز جنگ علیه ایران میگذشت، پیت هگست، وزیر دفاع امریکا، در جلسه استماع کمیته تخصیص بودجه مجلس نمایندگان حاضر شد تا از بودجه ۵/۱ تریلیون دلاری پنتاگون برای سال مالی ۲۰۲۷ دفاع کند؛ جلسهای که با پرسشهای داغ نمایندگان هر دو حزب همراه بود. جولز هرست سوم، مقام ارشد مالی پنتاگون، اعلام کرد که هزینه جنگ با ایران تاکنون به حدود ۲۹میلیارد دلار رسیده؛ رقمی که ۴ میلیارد دلار بیشتر از برآورد ۲۵میلیارد دلار دو هفته پیش بود. از این مقدار، حدود ۲۴ میلیارد دلار صرف جایگزینی مهمات (مانند موشکهای تاماهاوک و پاتریوت)، تعمیر تجهیزات و هزینههای عملیاتی شده است. با این حال، این برآورد تقریباً بلافاصله با انتقادهای جدی روبهرو شد. خود هگست در جلسه استماع تأیید کرد که این رقم هنوز هزینه خسارت به پایگاههای نظامی امریکا در منطقه را شامل نمیشود و نمایندگان هر دو حزب به هگست تاخته و از نبود شفافیت در هزینهها و نبود یک استراتژی مشخص برای پایان جنگ انتقاد کردند.
فاصلهای به وسعت فاجعه
در ورای اعداد و ارقام مصنوعی پنتاگون، کارشناسان مستقل بودجهجنگی تصویری بسیار تیره و البته واقعیتر از هزینه نهایی این تجاوز ترسیم کردهاند. لیندا بیلمز، متخصص سیاستگذاری عمومی در مدرسه کندی دانشگاه هاروارد، که سابقه قابل ملاحظهای در پیشبینی هزینههای پنهان جنگهای عراق و افغانستان دارد، در گفتوگو با سیانان با قاطعیت پیشبینی کرده که هزینه نهایی جنگ با ایران برای مالیاتدهندگان امریکایی دستکم یک تریلیون دلار خواهد بود. بیلمز هزینهها را به دو بخش تقسیم میکند: هزینههای کوتاهمدت شامل مهمات (موشکها، بمبها، سیستمهای رهگیر)، نگهداری گروههای ضربت ناو هواپیمابر، و داراییهای منهدمشده؛ و هزینههای میانمدت و بلندمدت که شامل بازسازی تأسیسات نظامی امریکا در منطقه (دستکم ۱۶ پایگاه در هفت کشور)، بازسازی ذخایر تسلیحاتی با سیستمهای پیشرفتهتر و هزینههای درمانی و حمایتی مادامالعمر برای حدود ۵۵ هزار سرباز امریکایی حاضر در منطقه است. سیانان در گزارش خود تأیید میکند که برآورد ۲۹ میلیارد دلاری «بسیار محافظهکارانه» است و برخی منابع داخلی هزینه واقعی را بین ۴۰ تا ۵۰ میلیارد دلار تخمین میزنند که باز هم خسارت به پایگاهها در آن لحاظ نشده است.
ترامپ: حتی یک ذره!
دونالد ترامپ سهشنبه شب، در یک اظهار نظر کمسابقه، در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره فشار اقتصادی جنگ بر شهروندان، صریحاً گفت: «حتی ذرهای به شرایط مالی امریکاییها فکر نمیکنم. فقط به یک چیز فکر میکنم: اینکه نباید بگذاریم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.» موضعی که با سیل انتقادات از سوی قانونگذاران دموکرات، از جمله نانسی پلوسی، برنی سندرز و الکساندریا اوکاسیو کورتز، مواجه شد. کورتز در واکنش گفت: «ترامپ فقط مشغول ثروتمند کردن خودش است» و شهردار نیویورک نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هر دلاری که در خارج از کشور برای جنگ هزینه میشود، دلاری است که میتوانست در داخل کشور خرج یک زندگی شرافتمندانه شود.» تحت چنین شرایطی، وقتی تبعات جنگ بر اقتصاد امریکا بررسی شود، احتمالاً هزینهها سر به فلک خواهند گذاشت. دادههای منتشرشده نشان میدهد که هزینه زندگی در امریکا در ۱۲ ماه منتهی به آوریل ۲۰۲۶، ۸/۳ درصد افزایش یافته که بالاترین رقم از سال ۲۰۲۳ است. همچنین بنا به آمار «ردیاب هزینه انرژی جنگ ایران» از دانشکده واتسون دانشگاه براون، افزایش قیمت انرژی ناشی از این جنگ، چیزی حدود ۱/۳۸ میلیارد دلار هزینه اضافی بر دوش امریکاییها تحمیل کرده است.
شوک بیسابقه انرژی
تا اینجا، فقط هزینههایی است که امریکا به دوش میکشد؛ در حالی که اضافه کردن خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم جهان، از جمله آنهایی که کشورهای عربی همسایه ایران متحمل شدهاند، اعدادی نجومی پیش رو خواهد گذاشت. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) دیروز گزارش کرد که با ادامه محدودیت تردد نفتکشها در تنگه هرمز، کاهش عرضه نفت از سوی تولیدکنندگان خلیج فارس از یک میلیارد بشکه فراتر رفته است. به گفته این آژانس، مجموع کاهش عرضه انباشته از منطقه خلیج فارس از یک میلیارد بشکه فراتر رفته و بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز نفت هماکنون از بازار خارج شده و در بدبینانهترین حالت، این اختلال میتواند به ۸/۱۲ میلیون بشکه در روز برسد. این آژانس وضعیت فعلی را یک «شوک بیسابقه به عرضه» و یکی از بزرگترین اختلالات در تاریخ بازار نفت توصیف کرده است. IEA پیشبینی میکند که عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط ۹/۳ میلیون بشکه در روز کاهش یابد که بسیار بیشتر از پیشبینی قبلی (۵/۱ میلیون بشکه) است. همچنین انتظار میرود تقاضا نیز امسال ۴۲۰ هزار بشکه در روز کاهش پیدا کند. این فقط در حالتی است که وضعیت بحرانی، همچنان با شیب کنونی ادامه داشته باشد. در شرایطی که دیروز گزارش شد که بیش از ۱۵۰۰ کشتی خارجی در دو سوی تنگه هرمز معلق هستند، در صورت شکسته شدن آتشبس، یمنیها نیز عبور و مرور در تنگه بابالمندب را کلید خواهند زد؛ اتفاقی که باعث خواهد شد شیب بحران از این هم تندتر شود. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، روز چهارشنبه در گفتوگو با شبکه تلویزیونی «آرتی ایندیا» هشدار داد در صورت وقوع درگیری در تنگه باب المندب، آسیب به بخش انرژی جهان بسیار بزرگ خواهد بود.
دو طرف اصلی مناقشه، به جز تلاش برای از سرگیری روند مذاکرات بهبنبستخورده، در روزهای اخیر نشانههایی از انعطاف در خود بروز میدهند. پنج منبع آگاه به رویترز گفتهاند که عراق و پاکستان هر دو با ایران برای حمل نفت و گاز طبیعی مایع از خلیج فارس قرارداد بستهاند که نشاندهنده توانایی تهران در کنترل جریان انرژی از طریق تنگه هرمز است. همچنین دادههای ردیابی دریایی دیروز نشان داد که حداقل دو نفتکش حامل نفت و گاز ایران و چین، با وجود تشدید تحریمها و اعلام محاصره دریایی از سوی ایالات متحده، موفق به عبور از تنگه هرمز و تردد در آبهای بینالمللی شدهاند. در تحولی دیگر، نفتکش غولپیکر چینی «یوان هوا» (Yuan Hua) در زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور اسبق امریکا، عازم پکن بود، تلاش برای عبور از تنگه هرمز را آغاز کرد. نیویورک تایمز از قول کارشناسان اطلاعات دریایی نوشته که سیاستهای متضاد ایالات متحده در تنگه هرمز باعث شده که کشتیهای عبوری از این آبراهه برای عبور امن به خاموش کردن سیستمهای مخابراتی خود روی آورند و بدون مخابره اطلاعات مهم در مورد امنیت آبها از این منطقه عبور میکنند.
