جوان آنلاین: دونالد ترامپ پاسخ ایران به پیشنهادهای امریکا را غیرقابل قبول دانسته و گفته که با آن موافقت نخواهد کرد. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه ایران میگوید امریکا خواستههای نامعقول دارد و در نامه اخیر، فقط مطالبات مشروع ایران مطرح شده و هیچ امتیاز ویژهای در کار نبوده است. بقایی همچنین گفت که «ایران ثابت کرده قدرت مسئولیتپذیر منطقه است. ما قلدر نیستیم، قلدرستیز هستیم و این مانبودیم که به امریکا لشکرکشی کردیم». روسیه نیز با تأکید بر حق ایران در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، خواسته واشینگتن را مغایر با مفاد «انپیتی» اعلام کرد. در این وضعیت پرتنش، تلاش اروپاییها برای اعزام ناو به خلیج فارس که میتواند به تشدید تنشها منجر شود، هشدار شدید تهران را به همراه داشته است.
درحالی که ایران پس از چند روز پاسخ خود به پیشنهادات چهارده گانه امریکا را از طریق میانجیها ارائه کرده تا طرف مقابل درباره ادامه مذاکرات تصمیم بگیرد، به نظر میرسد امریکا همچنان بر خواستههای خود پافشاری میکند و به دنبال شرایطی است که ایران آن را غیرمنطقی و در حد تسلیم میداند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا بامداد دوشنبه در پیامی در تروث سوشال نوشت: «من همین الان پاسخ به اصطلاح «نمایندگان» ایران را خواندم. این را دوست ندارم. کاملاً غیرقابل قبول است». ترامپ همچنین گفت که درباره پاسخ ایران با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی گفتوگو کرده است. ترامپ که در جنگ با ایران شکستهای زیادی را متحمل شده است، اکنون انتظار دارد تهران مطابق خواستههای او عمل کند. در مقابل، تهران بارها تأکید کرده که از حقوق خود کوتاه نخواهد آمد و هرگونه مذاکره را تنها در چارچوب تأمین منافع ملی میپذیرد. سخنگوی وزارت خارجه نیز اعلام کرده است که خواستههای واشینگتن فاصله زیادی با مطالبات ایران دارد.
اسماعیل بقایی روز دوشنبه درباره اینکه آیا پاسخ ایران آنگونه که ترامپ ادعا میکند «ناکافی و غیرقابل قبول» است، گفت: «ما هیچ امتیازی را مطالبه نکردیم. تنها چیزی که مطالبه کردیم حقوق مشروع ایران است».
بقایی با طرح این پرسش که «آیا مطالبه ایران برای خاتمه جنگ در منطقه، توقف محاصره دریایی که به نوعی راهزنی دریایی است و همچنین آزاد شدن داراییهایی که متعلق به مردم ایران است و سالهاست به ناحق در بانکهای خارجی محبوس شده، مطالبه زیادهخواهانه است؟» تأکید کرد: «پیشنهاد ما مبتنی بر این بود که در تنگه هرمز تردد ایمن صورت بگیرد. آیا این مطالبه زیادهخواهانهای است؟ آیا موضوع مهمی، چون برقراری صلح و امنیت در کل منطقه مطالبه غیرمسئولانهای است؟» سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد: «آنچه که ما در متن پیشنهادی خود مطرح کردیم، خواستههای معقول و مسئولانهای بود و همچنین پیشنهادات سخاوتمندانه؛ موضوعی که برای خیر، ثبات و امنیت منطقه بود».
بقایی افزود: «البته متأسفیم که طرف امریکایی کماکان بر اساس ذهنیتهایی که ساخته و پرداخته رژیم صهیونیستی است، بر دیدگاه یکسویه و خواستههای نامعقول خود پافشاری میکند». سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه «مقامات امریکایی ایران را قلدر منطقه و عامل ناامنی معرفی میکنند» گفت: «ایران یک بازیگر مسئولیتپذیر در منطقه است. ما قلدر نیستیم، بلکه قلدرستیز هستیم».
این درحالی است که ترامپ در هفتههای اخیر خواستههایی درباره برنامه هستهای ایران و وضعیت تنگه هرمز مطرح کرده، این مطالبات با مخالفت تهران روبهرو شده است. مقامات ایران تأکید کردهاند در مورد غنیسازی ۶۰ درصدی عقبنشینی نخواهند کرد و درباره تنگه هرمز نیز بعد از این هر گونه تردد کشتیها باید طبق شروط ایران انجام شود.
با این حال، واشینگتن تاکنون با این درخواستها موافقت نکرده و اختلافات دو طرف همچنان پابرجاست که مانع اصلی ازسرگیری مذاکرات و رسیدن به توافق محسوب میشود. ایران با اینکه همچنان آماده حل اختلافات از راه دیپلماسی است، اما در عین حال برای مقابله با هر سناریویی نیز آمادگی دارد و در روزهای اخیر با حمله به ناوهای امریکایی که قصد ورود به خلیج فارس را داشتند، بخشی از توان نظامی خود را به نمایش گذاشت.
خواسته واشینگتن در تضاد با انپیتی
خواستههای امریکا از ایران بهقدری از واقعیتها دور است که حتی کشورهای دیگر نیز آن را غیرقابل قبول میدانند. میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در واکنش به مخالفت ایران با برچیدن تأسیسات هستهایاش که درخواست زیادهطلبانه امریکاست، در پیامی در شبکه ایکس، این سؤال را مطرح کرد که اصلاً «چرا ایران باید این درخواست امریکا را بپذیرد؟» به گزارش خبرگزاری تاس، این دیپلمات روس چنین درخواستی را خلاف انپیتی توصیف کرد و گفت: «به نظر میرسد واشینگتن اصلاً به حفظ تمامیت رژیم عدم اشاعه هستهای اهمیتی نمیدهد».
اولیانوف به ماده ۴ پیمان عدم اشاعه (NPT) اشاره دارد که بر اساس آن، حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای از جمله غنیسازی برای همه کشورهای عضو محفوظ است و هیچ کشوری نمیتواند دیگری را مجبور به برچیدن تأسیسات قانونی خود کند. چنین درخواستی تمامیت این رژیم را تضعیف میکند، زیرا این پیام را میدهد که قدرتهای بزرگ میتوانند بر اساس تمایلات خود، حق کشورهای دیگر را سلب کنند.
با وجود این حق بینالمللی برای کشورها، ترامپ مدعی است ایران نباید هیچگونه فعالیت هستهای داشته باشد و حتی با تعلیق بلندمدت آن نیز مخالفت میکند، زیرا آن را تهدیدی برای منافع رژیم صهیونیستی در منطقه میداند.
ماجراجویی اروپاییها
با اینکه کشورهای اروپایی میگویند در هیچ جنگ مستقیمی با ایران شرکت نمیکنند، در روزهای اخیر برخی از آنها رویهای را در پیش گرفتهاند که میتواند به بالا گرفتن تنش منجر شود.
از این رو، فرانسه ناو هواپیمابر هستهای «شارل دوگل» و انگلیس ناوشکن «اچاماس دراگون» را به خلیج فارس اعزام کردهاند. انگلیس همچنین اعلام کرد که این کشور و فرانسه روز سهشنبه میزبان نشست چندملیتی وزیران دفاع در مورد طرحهای نظامی برای از سرگیری جریان تجارت از طریق تنگه هرمز خواهند بود. با این حال، کر استارمر، نخستوزیر انگلیس گفته که اجازه نمیدهد لندن وارد جنگ با ایران شود.
اعزام این ناوها به منطقه در شرایط پرتنش کنونی تنها یک تحرک نظامی ساده نیست، بلکه نشانهای از ورود تدریجی اروپا به بحرانی است که واشینگتن در مدیریت آن با بنبست مواجه شده است. به همین دلیل واکنش تند ایران را در پی داشته است. سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به اعزام ناوهای جنگی فرانسه و انگلیس به منطقه گفت: «ما خیلی صریح به کشورهای اروپایی این موضوع را منتقل کردیم که اجازه ندهند وسوسههای امریکا و رژیم صهیونیستی در موضوعات منطقهای باعث شود که آنها هم ناخواسته به بحرانی کشیده شوند که سودی برای آنها نخواهد داشت. بنابراین هرگونه مداخلهای در مسائل مرتبط با تنگه هرمز و غرب آسیا صرفاً باعث پیچیدهتر شدن اوضاع میشود».
