جوان آنلاین: رهبر معظم انقلاب در پیامهایی که از روز اول رهبریشان به مردم دادند، از مردم کنش در میدان خواستند. مبتنی بر همین رویکرد، باید در حوزه انرژی نیز زمینه مشارکت و کنش مستقیم مردم در تولید برق کشور فراهم شود و توسعه نیروگاههای خورشیدی سقفی خانگی ۵ کیلوواتی هم مشارکت مردم در تولید را به همراه دارد و هم موجب تقویت پدافند غیرعامل و از بین رفتن حربه دشمن در آسیب به نیروگاههای کشور خواهد شد.
دشمنان امریکایی- صهیونیستی در جنگ با ایران، استراتژی خود را از هدفگیری مستقیم نظامی به حمله به زیرساختهای حیاتی تغییر دادهاند. نیروگاههای برق، به عنوان محور رشد اقتصاد و معیشت عمومی، در صدر فهرست اهداف این تهدیدات قرار دارند. تجربه جنگهای اخیر در منطقه نشان داده نیروگاههای حرارتی متمرکز، با وجود تجهیزات پدافندی، در برابر حملات دقیق و هوشمند آسیبپذیر هستند. این واقعیت، ضرورت بازنگری اساسی در رویکرد دفاعی کشور را آشکار میسازد. بهترین راهکار برای مقابله با این تهدیدات، علاوه بر تهدید متقابل و ایجاد تقویت بیشتر دفاع پدافندی دوربرد روی نیروگاهها، تغییر بنیادین در الگوی تولید برق است. حرکت به سمت مردمیسازی در تولید انرژی از طریق نصب گسترده نیروگاههای خورشیدی پشتبامی، راهحلی هوشمندانه و چندوجهی است که همزمان امنیت ملی، توسعه اقتصادی و حفظ محیط زیست را تأمین میکند.
مردمیسازی تولید برق به معنای تبدیل هر خانه، مغازه، کارگاه و ساختمان اداری به یک نیروگاه کوچک خورشیدی است. این ایده ساده، وقتی در مقیاس ملی اجرا شود، معجزه میکند. اگر ۱۰ میلیون خانواده ایرانی، هر کدام تنها ۵ کیلووات ظرفیت خورشیدی نصب کنند، ظرفیت نصبشده کشور به ۵۰ هزار مگاوات میرسد که بیش از کل ظرفیت فعلی نیروگاههای حرارتی کشور است. این حجم از تولید پراکنده، غیرممکن است که هدفگیری شود. دشمن باید دهها میلیون نقطه را بمباران کند که نه عملی است و نه منطقی. با تبدیل میلیونها ایرانی به تولیدکنندگان انرژی، شبکه برق کشور به یک شبکه پیچیده، مقاوم و غیرقابل هدفگیری تبدیل میشود که دشمن در برابر آن درمانده است. این تحول، مفهوم بازدارندگی را نیز متحول میسازد. در جنگهای ترکیبی و نامتقارن، داشتن زیرساختهای غیرقابل نابودی، بهترین سلاح دفاعی است. دشمن باید بین حمله به یک نیروگاه بزرگ با هزاران هدف کوچک، یکی را انتخاب کند و هر دو گزینه برایش هزینهبر و بیاثر است.
از طرف دیگر مشارکت مردم در پیشرفت کشور انجام میشود. رهبر معظم انقلاب در پیامهایی که از روز اول رهبریشان به مردم دادند، از مردم کنش در میدان خواستند. مبتنی بر همین رویکرد رهبری، باید در حوزه انرژی نیز زمینه مشارکت و کنش مستقیم مردم در تولید برق کشور فراهم شود و یکی از این کنشهای مطلوب، توسعه نیروگاههای خورشیدی سقفی خانگی ۵ کیلوواتی است که هم مشارکت مردم در تولید را به همراه دارد و هم موجب تقویت پدافند غیرعامل و از بین رفتن حربه دشمن در آسیب به نیروگاههای کشور خواهد شد.
پدافند غیرعامل در تولید برق با توسعه نیروگاههای خانگی ۵ کیلوواتی
در همین رابطه، فرشاد جامع، کارشناس انرژی، در گفتوگو با «جوان» با اشاره به امکان هدف قرار دادن نیروگاههای ایران گفت: نیروگاههای حرارتی و بزرگمقیاس، ذاتاً ساختارهایی آسیبپذیر هستند. این تأسیسات با وسعت هزاران مترمربع، مصرف سوخت بالا و موقعیت جغرافیایی مشخص، اهدافی ایدهآل برای حملات هوایی یا موشکی محسوب میشوند. تجربه تاریخی نشان میدهد حتی پیشرفتهترین سیستمهای پدافندی نیز در برابر حجم بالای حملات موشکی و پهپادی، ناکارآمد خواهند بود. نیروگاههای بزرگ نه تنها خود آسیبپذیرند، بلکه با خارج شدن از مدار، بخش وسیعی از شبکه برق کشور را مختل میکنند. با این وجود دشمن نمیتواند همه زیرساختهای نیروگاهی ما را به خاطر پراکندگی بالا در کشور مورد هدف قرار دهد، اما برای مقابله با این وضعیت در سطح جنگهای آینده و حتی جنگ جهانی سوم باید تغییر معماری کلی تولید برق در کشور صورت گیرد. باید از مدل تولید متمرکز و مصرف پراکنده به مدل تولید پراکنده و به شکل تجدیدپذیر حرکت کنیم تا دیگر هیچ نقطه واحدی، ارزش هدفگیری نداشته باشد.
این کارشناس انرژی در ادامه گفت: طرح توسعه نیروگاههای خورشیدی ۵ کیلوواتی برای هر واحد مسکونی، تجاری یا صنعتی، باید با حمایتهای ویژه دولت اجرایی شود. یک نیروگاه ۵ کیلوواتی شامل پنلهای خورشیدی، اینورتر، سازه نصب و سیمکشی لازم است که روی سقف یا فضای باز ملک نصب میشود. هزینه تمامشده هر واحد، بسته به کیفیت تجهیزات و شرایط محلی، بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان (بسته به استفاده از باتری یا بدون باتری برای مصرف مجزای شبانه) برآورد میشود. این مبلغ برای بسیاری از خانوادهها سنگین است و بدون حمایت مالی، اجرای گسترده طرح ممکن نخواهد بود. از همین رو، پرداخت وام بلندمدت ۵ ساله برای تأمین کل هزینههای صرف شده برای خرید پنل خورشیدی نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی، اقدام کلیدیای است که باید مدنظر قرار گیرد. این وام با نرخ سود ترجیحی و بازپرداخت آسان، هزینه اولیه را برای مردم قابل تحمل میکند. همچنین، خرید برق مازاد تولیدکنندگان خرد از سوی شرکت توانیر با قیمتهای تضمینی، انگیزه اقتصادی لازم برای سرمایهگذاری را فراهم میآورد.
وی با اشاره به نظام تأمین مالی و مشوقهای اقتصادی برای توسعه نیروگاههای مردمی گفت: اجرای موفق طرح مردمیسازی تولید برق، نیازمند یک بسته حمایتی جامع و چندلایه است. وام ۵ ساله باید با نرخ سود پایینتر از نرخ تورم پرداخت شود تا بازپرداخت آن برای وامگیرندگان سنگین نباشد. علاوه بر وام، معافیتهای مالیاتی برای درآمد حاصل از فروش برق مازاد به شبکه، یارانه مستقیم برای خرید تجهیزات با کیفیت داخلی و تخفیف در هزینههای پروانه ساخت، از دیگر مشوقهایی هستند که باید در نظر گرفته شوند. بانکهای دولتی و صندوق توسعه ملی باید منابع کافی برای تأمین مالی این طرح اختصاص دهند. همچنین، شرکتهای تولیدکننده تجهیزات خورشیدی داخلی باید با افزایش ظرفیت تولید و کاهش قیمتها، پاسخگوی تقاضای فزاینده باشند. آموزش و تربیت نیروی فنی برای نصب و نگهداری این نیروگاهها نیز از ضروریات است.
جامع افزود: فراتر از ملاحظات پدافندی، توسعه نیروگاههای خورشیدی پشتبامی، فرصتی طلایی برای توسعه اقتصادی و کاهش آلودگیهای زیستمحیطی فراهم میکند. ایران با داشتن بیش از ۳۳۰ روز آفتابی در اکثر مناطق، پتانسیل عظیمی برای بهرهبرداری از انرژی خورشیدی دارد. با جایگزینی بخشی از تولید برق حرارتی با برق خورشیدی، مصرف سوختهای فسیلی کاهش یافته و انتشار گازهای گلخانهای به شدت کم میشود. از منظر اقتصادی، این طرح باعث ایجاد صدها هزار شغل در صنعت نصب، تولید و خدمات پس از فروش میشود. خانوادهها با تولید برق از پشتبام خود، در زمان اضافه تولیدشان درآمد جانبی نیز کسب میکنند و این امر قدرت خرید خانوادهها را افزایش داده و به رشد اقتصادی کمک میکند. همچنین، کاهش فشار بر شبکه انتقال برق، هزینههای توسعه زیرساختها را کاهش میدهد و ریسک خاموشیهای گسترده را از بین میبرد.
وی در پایان گفت: هدفگیری نیروگاههای بزرگ، تنها زمانی اثرگذار است که شبکه برق کشور متمرکز و وابسته به چند نقطه باشد. با توسعه نیروگاههای خورشیدی پشتبامی، این وابستگی از بین میرود. شبکه برق آینده ایران، شبکهای هوشمند، دوسویه و غیرمتمرکز خواهد بود که در آن میلیونها تولیدکننده- مصرفکننده به هم متصل هستند. این شبکه با فناوری کنتورهای هوشمند و سیستمهای مدیریت انرژی، توانایی تعادلبخشی خودکار بین تولید و مصرف را دارد. حمله به هر بخش از این شبکه، تنها بخش کوچکی از تولید را مختل میکند و بقیه شبکه به کار خود ادامه میدهد. این تابآوری ذاتی، بهترین تضمین امنیت انرژی است. علاوه بر این، با ذخیرهسازی انرژی در باتریهای خانگی و سیستمهای ذخیرهسازی شبکهای، حتی در صورت قطع کامل شبکه سراسری، هر خانهای میتواند به تولید و مصرف مستقل ادامه دهد. این سطح از خودکفایی انرژی، بازدارندگی قوی در برابر هرگونه تهدید ایجاد میکند.
