جوان آنلاین: سهم عوالم هنر در پرداختن به جنگ تحمیلی رمضان از روز شروع این تجاوز تا همین ایام که در روزهای به اصطلاح آتشبس به سر میبریم، اگرچه در کیفیت و کمیت متفاوت است، اما به طور کلی و در مجموع میتواند نمره متوسط به بالایی بگیرد. البته واضح است که قدرالسهم تولیدات موسیقی، تجسمی و حتی سریال با سینما و تئاتر متفاوت است، اما دور از انصاف است که پروسه تولید اثر در هر کدام از این هنرها را ملاک نظر نداشته باشیم. با این همه سینما و تئاتر تلاش کردند با تنی زخمی همچنان در میدان بایستند و با برنامههایی مانند «برای ایران، سرچشمه هنر» در تقویت امینت روانی جامعه نقشآفرینی کنند.
همانطور که تاکنون در بسیاری از رسانههای خبری و بالاخص رسانه ملی شاهد پخش و نمایش تولیدات تازه موسیقایی، کاریکاتور، کارتون، نقاشیخط و نقاشی و مینیسریالهای متعدد بودیم، در مورد فعالیت سینماها و سالنهای نمایش با وجود آسیبهایی که دیدند، اخباری شنیده و دیدهایم. استفاده از سینما سیار در کنار تولیداتی در قالب تئاترهای خیابانی که در سطح شهر تهران اجرا شدند، از جمله برنامه «برای ایران، سرچشمه هنر»، بخشی از این فعالیتها بود. به واقع سینما و تئاتر در این ایام با تنی پرزخم و مجروح همچنان در میانه میدان ایستادهاند تا سهمی در تقویت روحیه اجتماعی، حماسی و دفاعی مردم داشته باشند.
اکران آثار جدید در روزهای جنگ
بهترین شاهد مثال برای وجه اسنادی این مدعا اکران فیلمهای سینمایی با موضوعات متنوعی از روایت جنگ تحمیلی ۱۲ روزه مثل فیلمهای سینمایی «نیمشب» به کارگردانی محمدحسین مهدویان و «قمارباز» ساخته محسن بهاری تا آثار تاریخی مانند «بهشت تبهکاران» ساخته مسعود جعفریجوزانی است که در کنار آمار فروش فیلمهایی که از چرخه اکران کنار رفتهاند، همگی از تلاش در حد وسع و قامت سینماهای کشور خبر میدهند. متأسفانه در طول مدت این جنگ تحمیلی، سینما شکوفه تهران مورد اصابت مستقیم دشمن امریکایی- صهیونی قرار گرفت و خسارت شدید و سنگینی دید. این سینمای قدیمی شرق تهران که قدمت آن به اوایل دهه ۴۰ خورشیدی میرسد در دومین روز جنگ تحمیلی رمضان، یعنی ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ دچار تخریبهای جدی شد و با توجه به میزان خسارت وارد شده به نظر نمیرسد امکان بازگشایی و بهره برداری از آن تا چندین ماه دیگر فراهم باشد. مسعود نجفی، مدیر روابطعمومی سازمان سینمایی در این رابطه میگوید: براساس گزارشهای رسیده، در جریان حملات اخیر فقط سینما «شکوفه» تهران دچار آسیب شده است. شرایط فیزیکی سالن بهگونهای است که فعلاً امکان میزبانی از مخاطبان را ندارد و تا زمان تکمیل مراحل تعمیرات، از چرخه اکران خارج خواهد بود. با همه این مشکلات و وقوع جنگ تحمیلی که به طور منطقی آمار فروش سینماها را به دلیل ایجاد ناامنی تا حد زیادی پایین میآورد، اما مسئولان سازمان سینمایی و سینماداران با ادامه روند چرخه اکران فیلمهای جدید در سراسر کشور سعی کردند چراغ سالنهای زخمی سینما همچنان روشن بماند.
تلاش سینما برای امنیت روانی جامعه
به دلیل حمله جنایتکارانه محور امریکایی- صهیونی به کشورمان و پس از تعطیلی چند روزه سینماها، باکس اکران نوروزی ۱۴۰۵ به صورت متفاوتی نسبت به سالهای دیگر چیده شد و چهار فیلم «نیمشب»، «قمارباز»، «بهشت تبهکاران» و «خط نجات» از چهارشنبه ۲۷اسفند در شرایطی خاص و در برخی شهرها اکران خود را آغاز کردند. بر اساس گزارشی که سایت سمفا (سامانه مدیریت اکران سینماها) پس از بر طرف کردن اختلالهای ایجاد شده ارائه کرد سینماها در طول یک هفته گذشته تا ساعت ۰۷:۳۰ چهارشنبه ۲۶ فروردین در یکهزار و ۶۹۹ سانس، ۱۱ هزار و ۸۶۱ مخاطب داشتند و به فروش یک میلیارد و ۳۹میلیون و ۴۹۶هزار تومانی دست یافتند. در این گزارش فیلم سینمایی «نیمشب» با محوریت جنگ ١٢روزه و به کارگردانی محمدحسین مهدویان و تهیهکنندگی حبیب والینژاد با فروش ۸ هزار و ۴۲۰ بلیت توانست به فروش ۷۳۲ میلیون و ۶۰۸ هزار تومانی دست یابد. فیلم سینمایی «قمارباز» ساخته محسن بهاری به تهیهکنندگی سجاد نصرالهینسب نیز با فروش یکهزار و ۶۶۷ بلیت، ۱۴۴ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان فروخت. فیلم سینمایی «قمارباز» در ژانر معمایی- جاسوسی داستانی درباره حمله سایبری به یکی از بانکهای کشور را در روزهای جنگ ۱۲ روزه روایت میکند. فیلم سینمایی «بهشت تبهکاران» ساخته مسعود جعفریجوزانی به تهیهکنندگی علی قائممقامی با فروش یکهزار و ۱۰۴ بلیت، ۹۹ میلیون و ۶۴ هزار تومان فروش داشت. این فیلم سرگذشت حسن جعفری، کارمند شرکت نفت ایران و انگلیس است که اسیر توطئهای شوم میشود.
لزوم اصلاح نگاه متولیان به جنگ
با وجود این اقدامات برخی کارشناسان و منتقدان سینما معتقدند که در گذشته نتوانستهایم از ظرفیتهای سینمایی کشورمان استفاده درست و بهینهای داشته باشیم. سعید مستغاثی، پژوهشگر، مدرس و منتقد سینما معتقد است سینما بهتنهایی نمیتواند همه واقعیتهای جنگ را نشان دهد. تنها میتواند تصویری کوچک به اندازه قاب خود، از واقعیت را به مخاطب عرضه کند. این امر تنها در صورتی امکانپذیر است که سازنده متعهد به حقیقت باشد و بتواند حوادث بزرگ را بهدرستی منتقل کند. البته اگر چنین اتفاقی بیفتد، امری مبارک و ارزشمند خواهد بود. متأسفانه بسیاری از حقایق جنگ تاکنون از طریق سینما به نسل بعد منتقل نشدهاند. این انتقال میتواند از طریق مستند، فیلم داستانی یا حتی انیمیشن صورت گیرد.
مستغاثی در ادامه با تأکید بر اینکه قطعاً هنر میتواند اثرگذار باشد، میگوید: متأسفانه در موضوعاتی تمرکز داشتیم که شاید اولویت نداشتند. در جنگ جهانی دوم، آیزنشتاین در شوروی سابق از سینما و هنر به خوبی استفاده کرد و بسیار تأثیرگذار بود. هنر میتواند موشک باشد؛ اگر درست کار انجام بدهیم، همانقدر مفید و اثرگذار است. هنر یک جبهه اصلی است و در حد رزمندههای پای لانچر میتواند کمککننده باشد. آنها با رسانههایشان روی افکار عمومی تأثیر میگذارند و تمام شکستهای خود را با رسانه به پیروزی تبدیل میکنند. این منتقد سینما با مقایسه رویکرد غرب در مورد توجه به سینمای جنگ و آنچه در کشورمان به دلیل نگاه اشتباه برخی مدیران و سینماگران بر سینمای دفاع مقدس گذشته، میگوید: در حالی که غرب ۱۰۰ سال پس از جنگ جهانی اول همچنان فیلم جنگی میسازد و از قهرمانان جنگیاش تجلیل میکند، در ایران تنها ۱۴ سال پس از پایان جنگ تحمیلی، سینمای دفاع مقدس تعطیل شد.ای کاش سینماگران و مسئولان سینمای ما، نگاهی غیرمتعصبانه و بهدور از احساسات به این واقعیتهای تاریخی میانداختند و میدیدند که چگونه متولیان و هنرمندان سینمای غرب، نهتنها در تمام طول سالهای جنگ، خود را وقف مهمترین مسئله و اولویت جامعهشان کردند، بلکه تا ۱۰۰ سال بعد نیز درباره آنچه افتخارات خود و پدرانشان میخوانند، همچنان فیلمهای پرهزینه میسازند.
