جوان آنلاین: بازار گوشت قرمز پس از دورهای طولانی از افزایش قیمت و نگرانی مصرفکنندگان، اکنون در مسیر کاهش نرخ گام برمیدارد و فعالان این حوزه از تغییر محسوس در سمت عرضه سخن میگویند و معتقدند افزایش همزمان واردات و رشد کمسابقه عرضه دام داخلی، شرایط را به سود مصرفکننده تغییر داده است. رئیس شورای تأمین دام با تأکید بر اینکه التهاب هفتههای گذشته فروکش کرده، اعلام کرده است حجم قابل توجهی گوشت در مسیر ورود به بازار قرار دارد و همین موضوع شیب کاهش قیمت را در روزهای آینده تندتر میکند. به گفته او، میلیونها رأس دام سبک و صدهاهزار رأس دام سنگین آماده کشتار است و افت بهای دام زنده در هفتههای اخیر نیز سیگنال روشنی از تعدیل قیمتها در بازار خردهفروشی ارسال میکند. این تحولات در حالی رخ میدهد که بازار گوشت طی ماههای گذشته یکی از کانونهای اصلی نگرانی خانوارها به شمار میرفت و نوسانات قیمتی بازتاب گستردهای در سبد هزینهای مردم داشت.
بازار گوشت قرمز در ماههای گذشته شرایطی پرنوسان را تجربه کرد و افزایش پیدرپی قیمتها، فشار قابل توجهی بر مصرفکنندگان وارد ساخت.
رشد هزینههای تولید، محدودیت در عرضه و ناهماهنگی در زنجیره توزیع از جمله عواملی بود که موجب شد قیمت گوشت به سطوحی برسد که بسیاری از خانوارها توان خرید پیشین خود را از دست بدهند، با این حال، طی هفتههای اخیر نشانههایی از تغییر روند در این بازار مشاهده میشود که از افزایش عرضه و شکلگیری تعادل جدیدی میان عرضه و تقاضا حکایت دارد. منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام با اشاره به فروکش کردن التهاب بازار اعلام کرده قیمتها وارد مسیر کاهشی شده است و این روند در هفتههای آینده محسوستر خواهد شد. به گفته او، بخشی از این تغییر به دلیل افزایش واردات گوشت منجمد و بخشی دیگر ناشی از رشد عرضه دام داخلی است که در ماههای اخیر به شکل کمسابقهای افزایش یافته است. در حال حاضر گوشت منجمد گوسفندی با نرخ حدود ۷۲۰هزار تومان عرضه میشود و قیمت گوشت وارداتی برزیلی تا حدود ۸۳۰هزار تومان میرسد.
این ارقام در مقایسه با هفتههای اوج التهاب، کاهش محسوسی را نشان میدهد، با این حال، آنچه فعالان بازار را به تداوم روند نزولی امیدوار کرده، حجم بالای گوشت در مسیر ترخیص از گمرکات است.
بنا بر اعلام رئیس شورای تأمین دام، حدود ۵۷هزار تن گوشت در مرحله ترخیص قرار دارد و با ورود این محمولهها به شبکه توزیع، عرضه به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
افزایش کمسابقه عرضه دام داخلی
همزمان با رشد واردات، وضعیت دام داخلی نیز دستخوش تحول شده است.
طبق اعلام رئیس شورای تأمین دام، در حال حاضر حدود ۶/۴ میلیون رأس دام سبک و ۲۶۵هزار رأس دام سنگین آماده کشتار است.
این حجم از دام آماده عرضه، در سالهای اخیر کمنظیر ارزیابی میشود و میتواند نقش تعیینکنندهای در تثبیت بازار ایفا کند.
همچنین افزایش تعداد دام آماده کشتار به معنای آن است که در صورت مدیریت مناسب توزیع، بازار با کمبود مواجه نخواهد شد و طبعاً هرگاه فاصلهای میان عرضه دام زنده و نیاز کشتارگاهها ایجاد شود، قیمتها به سرعت واکنش صعودی نشان میدهد، اما اکنون شرایط متفاوت و حجم عرضه به گونهای است که میتواند پاسخگوی تقاضای موجود باشد.
نشانه دیگر تغییر وضعیت، کاهش قیمت دام زنده در دو هفته اخیر است. بر اساس اعلام فعالان این بخش، بهای دام زنده حدود ۸۰هزار تومان کاهش یافته است. در حال حاضر برههای سبک با قیمت حدود ۵۰۰هزار تومان معامله میشود و دامهای سنگینتر تا حدود ۴۶۵هزار تومان قیمت دارد.
کاهش نرخ دام زنده معمولاً با فاصله زمانی کوتاهی در قیمت گوشت در سطح خردهفروشی منعکس میشود، از این رو میتوان انتظار داشت روند کاهشی در بازار مصرف نیز تداوم یابد.
نقش واردات در تنظیم بازار
واردات گوشت طی ماههای اخیر به یکی از ابزارهای اصلی تنظیم بازار تبدیل شده است.
هند به عنوان بزرگترین مبدأ تأمین گوشت منجمد شناخته میشود و پس از آن کشورهایی، چون پاکستان، برزیل، روسیه و مغولستان در فهرست صادرکنندگان به ایران قرار دارند.
تنوع مبادی وارداتی باعث شده است ریسک تأمین کاهش یابد و امکان برنامهریزی دقیقتر برای عرضه فراهم شود. ورود ۵۷هزار تن گوشت در مرحله ترخیص، رقمی است که میتواند تعادل بازار را به شکل محسوسی تحت تأثیر قرار دهد.
زمانی که عرضه افزایش پیدا میکند، رقابت در شبکه توزیع تقویت و فضای سفتهبازی و احتکار محدودتر میشود. در چنین شرایطی فروشندگان ناگزیر میشوند قیمتهای پیشنهادی خود را با واقعیتهای جدید بازار تطبیق دهند، با این حال، کارشناسان تأکید میکنند واردات به تنهایی راهحل پایدار برای تنظیم بازار نیست و باید در کنار حمایت از تولید داخلی و مدیریت هزینههای دامداران قرار گیرد.
اگر هزینه نهادههای دامی و حملونقل کنترل نشود، کاهش مقطعی قیمتها ممکن است دوام چندانی نداشته باشد، از این رو سیاستگذاری در این حوزه نیازمند نگاه جامع و هماهنگ است.
قیمت منطقی از نگاه فعالان بازار
به گفته کارشناسان، قیمت منطقی برای مصرفکننده باید در بازه مشخصی تعریف شود تا هم قدرت خرید خانوار حفظ شود و هم تولیدکننده متضرر نشود.
بر این اساس، نرخ مناسب برای گوشت منجمد بین ۶۵۰ تا ۸۰۰هزار تومان و برای گوشت گرم بین ۸۰۰هزار تا یک میلیون و ۲۰۰هزار تومان ارزیابی میشود. تعیین این دامنه قیمتی بر مبنای هزینههای تولید، قیمت دام زنده، هزینه کشتار و توزیع و همچنین شرایط عمومی اقتصاد انجام شده است. اگر بازار در این محدوده تثبیت شود، میتوان انتظار داشت بخشی از تقاضای از دسترفته نیز به تدریج بازگردد.
در ماههای گذشته بسیاری از خانوارها به دلیل افزایش قیمت، مصرف گوشت قرمز را کاهش داده یا آن را با سایر منابع پروتئینی جایگزین کرده بودند. بازگشت تعادل به بازار گوشت میتواند پیامدهای اقتصادی مثبتی نیز داشته باشد چراکه گوشت قرمز یکی از اقلام مهم سبد مصرفی خانوار است و تغییرات قیمت آن بر شاخص تورم مواد غذایی اثر میگذارد، از این رو کاهش قیمتها میتواند به تعدیل فشار تورمی در بخش خوراکیها کمک کند.
در مجموع، آنچه امروز در بازار گوشت مشاهده میشود نتیجه همزمانی چند عامل همچون افزایش واردات، رشد عرضه دام داخلی، کاهش قیمت دام زنده و مدیریت فعالتر در ترخیص و توزیع است و استمرار این روند به نحوه اجرای سیاستها و حفظ تعادل میان منافع تولیدکننده و مصرفکننده وابسته است. اگر عرضه در سطح فعلی حفظ شود و نظارت بر شبکه توزیع تداوم یابد، میتوان انتظار داشت بازار گوشت در ماههای پیش رو ثبات بیشتری را تجربه کند و خانوارها با اطمینان خاطر بیشتری برای تأمین این کالای اساسی اقدام کنند.
