جوان آنلاین: تسهیلات اشتغال مددجویان اگر با تأخیر پرداخت شود یا به دلیل محدودیتهای بانکی تخصیص نیابد، عملاً فرصت طلایی توسعه خورشیدی مردمی از دست میرود. در سالهای گذشته، برخی از طرحهای اشتغال به دلیل تأخیر در ابلاغ منابع یا سختگیریهای بانکی معطل ماندهاند. در حالی که هزینه نصب سامانههای خورشیدی نسبت به گذشته کاهش یافته، اما همچنان برای یک خانوار کمدرآمد تأمین سرمایه اولیه دشوار است، بنابراین پرداخت بموقع وامهای اشتغال، با دوره تنفس مناسب و نرخ ترجیحی، شرط لازم برای شکلگیری این زنجیره ارزش است. نقش وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی در تضمین تخصیص منابع، نظارت بر بانکهای عامل و جلوگیری از انحراف منابع، در این میان حیاتی است.
ایران به لحاظ تابش خورشید در زمره کشورهای ممتاز جهان است. بخش عمدهای از جغرافیای کشور بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال دارد و این مزیت طبیعی میتواند به یک مزیت رقابتی اقتصادی تبدیل شود. توسعه سامانههای خورشیدی کوچکمقیاس، بهویژه در پشتبام منازل روستایی و شهری، علاوه بر کاهش فشار بر شبکه در ساعات اوج مصرف تابستان، میتواند تولید پراکنده و نزدیک به محل مصرف را تقویت کند. این امر تلفات شبکه را کاهش میدهد و هزینه توسعه خطوط انتقال را نیز کم میکند. در بسیاری از کشورها، نیروگاههای خورشیدی خانگی به یک صنعت فراگیر تبدیل شدهاند که هم خانوارها را صاحب درآمد پایدار و هم به پایداری شبکه کمک کرده است. در ایران نیز ظرفیت حقوقی و سیاستی این موضوع در اسناد بالادستی از جمله قانون برنامه هفتم پیشرفت دیده شده و اکنون مسئله اصلی، تأمین مالی و اجرای بموقع آن است.
از طرف دیگر مددجویان نهادهای حمایتی سالهاست از تسهیلات اشتغال خرد برای راهاندازی کسبوکارهای کوچک استفاده میکنند. تجربه نشان داده هرگاه این تسهیلات بموقع، هدفمند و با نظارت کافی پرداخت شده، نرخ موفقیت طرحها افزایش یافته و وابستگی خانوار به کمکهای نقدی کاهش یافته است. اکنون میتوان این ظرفیت را در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر به کار گرفت. نصب یک سامانه خورشیدی پنج کیلوواتی بر پشتبام یک خانه روستایی یا شهری، میتواند برق تولیدی را به شبکه بفروشد و برای خانوار درآمدی پایدار ایجاد کند. اگر این سیاست بهصورت گسترده اجرا شود، هزاران نیروگاه کوچک در سراسر کشور شکل خواهد گرفت که مجموع تولید آنها در ساعات اوج مصرف تابستان، میتواند بخشی از ناترازی را جبران کند. به این ترتیب، مددجو از یک دریافتکننده صرف یارانه به یک تولیدکننده انرژی و مشارکتکننده در حل بحران ملی تبدیل میشود.
گره اصلی در این میان، موضوع تأمین مالی است. تسهیلات اشتغال مددجویان اگر با تأخیر پرداخت شود یا به دلیل محدودیتهای بانکی تخصیص نیابد، عملاً فرصت طلایی توسعه خورشیدی مردمی از دست میرود. در سالهای گذشته، برخی از طرحهای اشتغال به دلیل تأخیر در ابلاغ منابع یا سختگیریهای بانکی معطل ماندهاند. در حالی که هزینه نصب سامانههای خورشیدی نسبت به گذشته کاهش یافته، اما همچنان برای یک خانوار کمدرآمد تأمین سرمایه اولیه دشوار است، بنابراین پرداخت بموقع وامهای اشتغال، با دوره تنفس مناسب و نرخ ترجیحی، شرط لازم برای شکلگیری این زنجیره ارزش است. نقش وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی در تضمین تخصیص منابع، نظارت بر بانکهای عامل و جلوگیری از انحراف منابع، در این میان حیاتی است.
در همین راستا، بودجه وام اشتغال در قانون بودجه ۱۴۰۵ از ۱۰۰ به ۱۳۰ همت افزایش یافت که ۵۶ همت از آن در اختیار نهادهای حمایتی قرار میگیرد که در زمینه توانمندسازی مددجویان هزینه شود. طی سالهای اخیر اعطای وام اشتغال با محوریت نهادهای حمایتی شامل کمیته امداد امام خمینی (ره) و بهزیستی در دستور کار قرار دارد. تجربه نشان میدهد این نهادها عملکرد مثبتی در زمینه توانمندسازی مددجویان و به کار انداختن وام اشتغال در بخشهای مولد و مؤثر اقتصادی داشتهاند. بر همین اساس، این پیشنهاد مطرح است که سهم نهادهای حمایتی از وام اشتغال افزایش یابد و حداقل نصف اعتبار وام اشتغال در اختیار این نهادها قرار بگیرد تا در راستای توانمندسازی مددجویان به کار بیفتد. کمیته امداد طرح سرمایهگذاری وام اشتغال مددجویان در طرحهای تولید برق خورشیدی را اجرایی کرد. به این ترتیب، از یک طرف خانواده مددجو توانمند میشوند و از طرف دیگر، رفع مشکل ناترازی انرژی در کشور مدنظر قرار میگیرد. اگر این تسهیلات بموقع و به میزان کافی پرداخت شود، زمینهساز رفع ناترازی تابستانی برق کشور و حمایت توأمان از مددجویان را فراهم خواهد کرد. به همان اندازه که پیشبینی اعتبار برای تسهیلات حمایتی و از جمله وام اشتغال اهمیت دارد، اعطای بموقع تسهیلات به متقاضیان و جلوگیری از ایجاد صفهای طولانی در این زمینه نیز دارای اهمیت است.
نظارت بر عملکرد بانکها برای پرداخت بهموقع اعطای وام اشتغال تقویت شود
محمدرضا صباغیان، نماینده مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با «جوان» با اشاره به این موضوع که اشتغال یکی از مهمترین مشکلات مردم است و باید در راستای اشتغالزایی در کشور اقدامات اساسی انجام شود، تصریح کرد: یکی از راهکارها به منظور ایجاد اشتغال در کشور و تحرکبخشی به اقتصاد، اعطای وام اشتغال است. به ویژه این موضوع اهمیت دارد که مبالغ بموقع در اختیار متقاضیان قرار بگیرند.
وی ادامه داد: وقتی موضوعی در مجلس تصویب میشود، باید نظارت برای اجرای صحیح آن نیز مدنظر باشد. صرف اینکه مبلغی در مجلس برای وام اشتغال مصوب شود، به اشتغالزایی منجر نمیشود. مجلس باید نظارتش را در زمینه اعطای بموقع وام اشتغال افزایش دهد.
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: دریافت گزارش ماهانه و فصلی از عملکرد بانکها در زمینه اعطای وام اشتغال میتواند کمککننده باشد. در غیر این صورت، اعطای تسهیلات به تعویق میافتد و صفهای طولانی ایجاد میشود که به نفع مردم نیست.
صباغیان گفت: هدف قانونگذار از پیشبینی وام اشتغال در قانون بودجه این است که به اشتغالزایی در کشور مبادرت شود و زمینه برای تحرکبخشی به اقتصاد فراهم شود. اگر تسهیلات بموقع در اختیار متقاضیان قرار نگیرند، از ارزش اعتبارات کاسته میشود و در عمل متقاضیان نمیتوانند از تسهیلات استفاده کنند.
وی ادامه داد: متأسفانه تجربه نشان میدهد ما در بخش نظارت ضعف داریم. قوانین خوبی در مجلس مصوب میشود، اما وقتی نوبت به اجرا میرسد، مشکلات بروز میکند. با توجه به شرایط کشور و اینکه نیازمند اعمال سیاستهای دقیق در راستای کمک به مردم و بهبود معیشت آنان هستیم، تقویت نظارت بر عملکرد بانکها در زمینه اعطای تسهیلات حمایتی اهمیت دارد.
این نماینده مجلس در خصوص افزایش سهم نهادهای حمایتی از وام اشتغال و رساندن آن به نصف مبلغ اعتبار وام اشتغال که در قانون بودجه پیشبینی میشود، خاطرنشان کرد: از آنجا که نهادهای حمایتی به اقشار نیازمند جامعه دسترسی دارند و به نحوی آنان را شناسایی کردهاند، هر چقدر اعتبارات بیشتری در اختیار آنها برای توانمندسازی مددجویان قرار بگیرد، بهتر است. کمیته امداد طرحهای خوبی را در زمینه توانمندسازی مددجویان به اجرا گذاشته است که میتواند در نهایت به بینیازی مددجویان به کمکهای دولتی منجر شود.
صباغیان گفت: لازم است توجه جدیتری به موضوع اشتغالزایی در کشور داشته باشیم، زیرا از این طریق میتوانیم زمینه را برای حل بسیاری از مشکلات اجتماعی کشور فراهم کنیم. به ویژه وقتی مددجویان توانمند میشوند و به درآمد پایداری دسترسی پیدا میکنند، امید به زندگی آنان افزایش مییابد و وضعیت بهتری در جامعه پیدا میکنند، این موارد به لحاظ ایجاد پویایی در جامعه اهمیت دارد.
وی ادامه داد: متأسفانه تجربه ثابت کرده است که اولاً مبلغ تسهیلات حمایتی به اندازهای نیست که پاسخگوی نیاز افراد باشد و ثانیاً مبالغ بموقع در اختیار متقاضیان قرار نمیگیرد و از ارزش آنها بر اثر تورم کاسته میشود. باید تقویت نظارت بر عملکرد بانکها در زمینه اعطای تسهیلات حمایتی با جدیت در دستور کار باشد.
این نماینده مجلس در پایان تأکید کرد: از آنجا که با کمبود منابع مالی در کشور روبهرو هستیم، باید مراقبت به عمل بیاید تا مبالغی که اختصاص داده شده است در بخشهای مورد نظر به کار بیفتند.
