بازشدن اینترنت و بارگذاری مقالات و نوشتههای بخش روشنفکری و نخبگانی کشور نشان میدهد که برخلاف دفعات قبل که ناآرامیها با حمایت نسبی این قشر همراه میشد، اینبار خطای محاسباتی جدید امریکا موجب شد که حتی این حمایت نسبی را هم از دست بدهد و آن اتفاقی که بعد از جنگ دوازدهروزه افتاد و از نوع بازتعریف استعمار و امپریالیسم در ذهنیت قشر روشنفکری حتی در راستها بود، ادامه پیدا کند. البته هنوز واکنش قشر سلبریتی به تمامی عیان نشده است، اما میتوان حدس زد که هرچه از قشر دانشگاهی به سمت «صرفاً مشهورها» حرکت کنیم، این فهم عمیق کمتر میشود، چنانکه در میان قشر نخبگانی کشور نیز هرکدام با میانهروی و با استدلال حرف میزنند، مخاطب و دنبالکنندهی کمتری دارند و هر کدام که احساساتی و ناشر اخبار دروغ و بیپایه باشند، اتفاقاً کسان بیشتری را در دنبالهی خود دارند.
اینکه اصلاحطلبان مشهور- بهرغم بیانیه صهیونیستپسند جبهه اصلاحات که خود نشانهی افول این جبهه و بیهویتی آن است- خودخواسته به تلویزیون بیایند و آشوب اخیر را تروریسم صهیونیستی بدانند و از اقشار دیگر دعوت کنند که بیایند و همینکار را بکنند، حرکتی تازه بود. هرچند دو رئیس سابق همین تلویزیون واکنشهایشان سطحی، عقدهای، انتخاباتی، و ناشی از نافهمی عمیق بود!
قشر روشنفکری البته هرگاه چنین اتفاقاتی میافتد، در نوشتههای خودشان صدتا عیب هم روی ادارهی کشور میگذارند، بیشتر بحث اقتصادی و اینترنت و ایدئولوژیکبودن نظام. اما اینبار صحنه خیلی روشن بود. خیلی خیلی روشن بود. چند صد کشته از پلیس چه جای بحثی باقی میگذارد؟
اقتصاد را مسئولان کشور از صدر تا ذیل معترف و عذرخواهند. اما آن روشنفکری که دو دهه است میگوید مشکلات اقتصادی ما از رویارویی با امریکا و نتیجهی مستقیم تحریمهاست، اکنون که این آشوب را هم پیامد مشکلات اقتصادی میداند، باید که غیر از نظام، یک فریاد کوچک هم که شده بر سر امریکا بکشد! نمیشود که وقتی تحلیلمان روی چرایی وضع اقتصادی است، بگوییم «بروید مسائل را با امریکا حل کنید تا اقتصاد حل شود»، و قول منتقدان اصولی را که میگویند بیشتر مشکلات از «مدیریت داخلی» است، نپذیریم، اما وقتی آشوب میشود، همهچیز را بر گردن نظام بیندازیم و حتی چشممان را بر مذاکره دولت اصلاحطلب چهاردهم تا لحظهی شروع جنگ دوازده روزه ببندیم. بالاخره یا این یا آن!
اینترنت هم بحثی مستوفا میطلبد. هیچکس از سرعت پایین اینترنت در ایران یا فیلترینگ راضی نیست. اما برای یک نظام مانند ایران که در معرض دائم تهدید است و تهدید اصلی هم دقیقاً روی گوشی جوانان بارگذاری میشود، و نظام قدرت حکمرانی بر سکوهای خارجی ندارد، نمیتوان انتظار داشت که همهچیزش در اینترنت مثلاً شبیه فنلاند یا امارات باشد که دشمن طبیعی ندارند. یک نگاهی به پیشبینیهای دو هفته اخیر فعالان سیاسی از زمان بازگشت اینترنت به حالت قبلی بیندازید. از الیالابد خاموشی اینترنت تا اینترنت طبقاتی تا خیلی خفیف و از این خزعبلات ذهنهای مریض. اگر در خود امریکا و اروپا که برای بستن اینترنت در زمان بحران قانون دارند، یک خطر «وجودی» آنان را تهدید کند، هرگز به این سرعت به حالت قبلی بازنمیگردند.
معمولاً صحنه وقتی روشن و تبیینپذیر میشود، میگویند «صحنه حتی برای عوام و مردم عادی روشن بود و شد»، اما از بخت بد ما باید خوشحال باشیم که اینبار «صحنه حتی برای نخبگان ما تبیینپذیر شد»! وقتی مشاور عامل موساد در بیبیسی فارسی میگوید «مأموران موساد در ایران هستند و باید یک میلیون کشته بگیریم، چون این یک جنگ واقعی است»، توقع زیادی نیست که از همگان بخواهیم مسئله را از افق بالاتری ببینند. هرچند که یک نادانی بگوید «جوانانی هم بودند که به دلیل خشم، مشکلات اقتصادی و نداشتن ارتباط با حاکمیت دست به خسارت زدند»! خسارت کجا و پلیسکشی کجا؟! چه کسی پلیس را با اسلحه جنگی کشت یا سربرید؟! وقتی بیشتر روشنفکران کشور متفقالقولاند که آنچه را در ۱۸ و ۱۹ دیماه بر ایران گذشت، نمیتوان یک جنبش جوانان خشمگین نامید، چرا عقدهی روشنفکرنمایی برخیها را رها نمیکند؟
رهبر انقلاب گفت که «خواص به مردم بپیوندند» و سپس بر ترامپ شورید که آشوبگران را مردم ایران نامیده و این توهین به مردم ایران است و ترامپ مجرم است. حال بر فرض که عدهای فریبخورده و حتی از اقشار ضعیف و جوانان بیکار هم در این میانه در جمع آشوبگران بوده باشند، چرا آن گروه قلیل از مسئولان سابق و فعالان سیاسی وضعیت روشنی را که جز با کشتن یک میلیون ایرانی قرار نبود خاتمه یابد، برای خود و مخاطب تیرهوتار میکنند، اگر فهم و شرافتی باقی است؟!
| سردبیر
