جوان آنلاین: سپیده میرزایی؛ عضو هیئت علمی گروه زیستشناسی دانشکده علوم و فناوریهای همگرای دانشگاه آزاد اسلامی و یکی از سه برگزیده مدال دانشمند جوان سال ۲۰۲۵، در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم اظهار کرد: حوزه فعالیت من در حال حاضر زیستشناسی سرطان است و علاقه من به رشته زیستشناسی در زمان تحصیل در دبیرستان شکل گرفت و تمام تلاشم قبولی در این رشته بود که پس از طی مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، زمینه تحقیقاتی سرطان را انتخاب کردم.
به گزارش تسنیم، وی افزود: انتخاب این حوزه به دلیل نیاز مبرم بشر امروز به درمانهای نوین و چالشهایی است که در درمان سرطان با آن روبهرو هستیم. یکی از چالشبرانگیزترین موارد در درمان سرطان، بحث «مقاومتهای درمانی» است که توسط مسیرهای سیگنالی و عوامل دیگری در درون سلول ایجاد میشود. این مقاومتها باعث میشوند حساسیت سلولهای سرطانی نسبت به داروهای رایج کاهش یابد و درمان بیاثر شود؛ لذا تحقیقات من بر روی شناسایی مسیرهای مولکولی متمرکز است که سبب ایجاد این مقاومتهای درمانی در بیماران سرطانی میشوند.
میرزایی در پاسخ به این سوال مبنی بر اینکه این تحقیقات دقیقاً بر روی کدام نوع از سرطانها انجام میشود، تصریح کرد: تمرکز ما بیشتر بر روی سرطانهای شایع نظیر سرطان پروستات، سرطان سینه و سرطان معده (Gastric Cancer) است. مسیرهای سیگنالینگ میتوانند در سرطانهای مختلف فعال شوند و امروزه تنظیم این مسیرها و شخصیسازی درمانها و هدفمند بودن آنها اهمیت بسیار زیادی دارد.
این پژوهشگر برگزیده در پاسخ به این سوال مبنی بر اینکه «آیا پژوهش شما به زبان ساده بدین معناست که وقتی بدن بیمار پس از مدتی شیمیدرمانی به دارو مقاوم میشود، تکنیک شما حساسیت سلول را برگردانده و باعث بهبود میشود؟» اظهار کرد: دقیقاً عوامل سلولی وجود دارند که سبب ایجاد مقاومتهای دارویی میشوند. زمینه پژوهشهای من این است که این عوامل ایجادکننده مقاومت را شناسایی کنیم و با تنظیم مسیرهای درونسلولی، حساسیت سلول سرطانی را به داروها برگردانیم و در جهت افزایش کارایی درمان سرطان گام برداریم.
وی در خصوص چالشها و دغدغههای موجود در این مسیر تحقیقاتی گفت: چالشها زیاد بوده، اما بیشتر محدود به کمبود امکانات، بسترهای تحقیقاتی و فقدان دادهها (Data) و بانکهای اطلاعاتی کافی در این زمینه بوده است. همچنین به خاطر وجود تحریمها، با چالشهای زیادی در حوزه تحقیقات و بهخصوص تحقیقات سرطان مواجه هستیم.
میرزایی در ادامه افزود: البته همکاریهای بینالمللی با کشورهای مختلف داریم که فرصتهایی را فراهم کرده تا بتوانیم مقالات مختلفی را در مجلات بینالمللی به چاپ برسانیم. این امر نشاندهنده نوآوری کار ما و ارزش و جایگاه علمی ما در جامعه بینالمللی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به این سوال مبنی بر اینکه «آینده این تحقیق چیست و چه تاثیری بر زندگی عادی مردم ایران و جهان خواهد گذاشت؟» خاطرنشان کرد: از نظر من علم نباید به مقاله و کتاب محدود شود و حتماً باید در زندگی مردم تأثیر بگذارد. تحقیقات ما فعلاً در مرحله آزمایشگاهی (Pre-clinical) است، اما هدف و تلاش ما این است که پلی بین علوم پایه و کاربردهای بالینی باشیم و این یافتهها را پیادهسازی کنیم.
وی افزود: اگر بخواهم به زبان ساده بگویم، همانطور که بدن نسبت به آنتیبیوتیک مقاوم میشود، سلولهای سرطانی نیز نسبت به درمان حساسیت خود را از دست میدهند. راهکاری که بتواند با این چالش مقابله کند بسیار تأثیرگذار است. تشخیص اینکه چه عواملی در مرحله اول باعث مقاومت دارویی شدهاند و در مرحله دوم تنظیم یا متوقف کردن این مسیرهای مولکولی، میتواند تأثیر بسزایی در زندگی بیماران مبتلا به سرطان داشته باشد.
میرزایی در پایان تصریح کرد: هدف شخصی من این است که در آینده بتوانم پلتفرمهای شخصیسازیشدهای را طراحی کنم که به صورت هدفمند، در هر فرد عوامل ایجادکننده مقاومت دارویی را شناسایی کرده و این مقاومتها را کاهش دهیم تا درمان بیماران سرطانی محقق شود. در واقع آیندهای که متصور هستیم خروج از حالت صرفاً پژوهشی و رسیدن به درمانهای ترکیبی، هوشمند و شخصیسازیشده برای هر بیمار است.
