جوان آنلاین: کمتر از دو ماه قبل یک تیم کارشناسی قصد داشت با پرداخت یارانه بنزین، قیمت این حامل انرژی مازاد سهمیه هر فرد را آزاد کند. با این حال تجربه تلخ اجرای تصمیماتی همانند گرانی یک‌شبه بنزین و حذف ارز ترجیحی که از آن به جراحی اقتصادی یاد می‌شود، مانع از موافقت تصمیم‌گیران برای اجرای جراحی دیگر شد و در نهایت مصوبه تدریجی اصلاح نرخ سوم بنزین به اجرا درآمد. حالا و براساس اعلام تازه‌ترین اظهارات رئیس‌جمهور، با مدیریت مصرف، کشور از واردات بنزین بی‌نیاز شده است، وارداتی که ۱۲ میلیارد دلار هزینه برای کشور در بر داشت. این تغییر شرایط بدون شوک‌درمانی، درس‌های مهمی برای نظام حکمرانی و چاقو به‌دستان آماده جراحی دارد و آن اینکه می‌توان میان نسخه‌های صفر و صدی تجویزی، نسخه‌های میانه و کم‌هزینه را به اجرا درآورد.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور در نشست شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به موضوع مصرف بالای انرژی و تأمین سوخت مورد نیاز کشور در شرایط محاصره اقتصادی گفت: برای جلوگیری از بروز مشکلات بیشتر در حوزه انرژی و سوخت، موضوع صرفه‌جویی و مدیریت مصرف را در دستور کار قرار دادیم که با همراهی مردم به میزان قابل‌توجهی صرفه‌جویی انجام شد، در حالی که باید ۱۲میلیارد دلار برای واردات بنزین مورد نیاز هزینه می‌کردیم. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور نیز پیش از این در جلسه هیئت‌مدیره مجمع وزیران ادوار به توقف واردات بنزین اشاره کرد و گفت: دولت با ایجاد اجماع در حاکمیت و اقناع مردم، تصمیمات خود را در این زمینه به مرحله اجرا درآورد و در نتیجه اجرای این سیاست، امسال واردات بنزین نخواهیم داشت و صرفه‌جویی حاصل از آن صرف یارانه و کالابرگ خواهد شد.
رشد ۲۰ درصدی مصرف سی‌ان‌جی و توقف رشد مصرف بنزین
آمار‌های پیشین نشان می‌داد تولید بنزین کشور حدود ۱۱۰میلیون لیتر در روز است، در حالی که مصرف در روز‌های عادی به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر و در دوره‌های اوج سفر به نزدیکی ۱۴۰میلیون لیتر می‌رسید. همین فاصله کشور را پس از چند سال صادرات، دوباره به واردکننده بنزین تبدیل کرد. حالا با اجرای مصوبه تدریجی اصلاح نرخ سوم بنزین، مصرف این حامل انرژی کاهش، استفاده مردم از سی‌ان‌جی افزایش یافته و کشور هم از واردات بنزین بی‌نیاز شده است. عماد رفیعی، مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با اشاره به تحولات رخ‌داده در رفتار مصرف‌کنندگان پس از اجرای مرحله دوم اصلاح نرخ سوخت، از افزایش ۲۰ درصدی مصرف سوخت پاک سی‌ان‌جی و توقف رشد مصرف بنزین قیمت‌ها خبر داد. او با اشاره به استقبال شهروندان از سوخت جایگزین سی‌ان‌جی پس از اعمال تغییرات نرخ سوم بنزین اعلام کرد: مصرف سی‌ان‌جی در مهرماه امسال نسبت به مردادماه رشد نقطه‌به‌نقطه حدود ۲۰درصدی را به ثبت رسانده است.
رفیعی توضیح داد: میزان مصرف سی‌ان‌جی کشور که در مردادماه امسال به حدود ۷/۱۴ میلیون مترمکعب در روز رسیده بود، در مهرماه با افزایشی معادل ۲ میلیون مترمکعب در روز، به رقم ۷/۱۶ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافت. این میزان رشد، به معنای جایگزینی روزانه ۲ میلیون لیتر سوخت پاک به جای همین میزان بنزین است. او درباره وضعیت مصرف بنزین پس از تغییرات قیمتی اخیر یادآور شد: میانگین مصرف بنزین کشور از ۱۴۴میلیون لیتر در روز با کاهشی در حدود ۱۰ میلیون لیتر، به ۱۳۴میلیون لیتر در روز رسیده است. مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش با تأکید بر اینکه رشد مصرف بنزین در مهرماه جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل به صفر درصد رسیده و هیچ‌گونه تغییری نداشته است، گفت: در ماه‌های گذشته، کشور همواره شاهد رشد میانگین ۵ تا ۶ درصدی مصرف بنزین نسبت به سال قبل از آن بود، اما اکنون این روند افزایشی متوقف شده و در مقابل، مصرف سی‌ان‌جی حدود ۲۰درصد رشد را تجربه کرده است.
مدیریت مصرف و افزایش تولید؛ دو بال خودکفایی پایدار بنزین
بی‌نیازی از واردات کالای استراتژیکی همانند بنزین با مدیریت مصرف اتفاق بسیار مهمی است. البته حفظ آن چند ضرورت مهم دارد؛ اول آنکه توقف واردات با خودکفایی پایدار یکسان نیست و حفظ خودکفایی علاوه بر سیاست‌های مبتنی بر مدیریت مصرف، نیازمند افزایش تولید پالایشگاه‌هاست. براساس اعلام رئیس‌جمهور دلیل توقف واردات بنزین صرفه‌جویی بوده و بر این اساس، افزایش عرضه یکی از ضرورت‌های مهم برای مدیریت ناترازی بنزین است. معاون وزیر نفت در شهریور از افزایش روزانه ۱۲ میلیون لیتری ظرفیت تولید با بهره‌برداری از دو پالایشگاه جدید تا پایان سال خبر داده که با این تفاسیر این افزایش عرضه می‌تواند بخشی از ناترازی‌ها را مدیریت کند. احمد مرادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به مراحل پایانی راه‌اندازی پالایشگاه «مهر خلیج فارس» گفت: با بهره‌برداری از این پالایشگاه و ورود آن به مدار تولید، کشور برای سال‌های طولانی از نظر تأمین بنزین مورد نیاز به خودکفایی رسیده و وابستگی به واردات این فرآورده استراتژیک قطع خواهد شد. مرادی در عین حال بر لزوم مدیریت مصرف و ارتقای کیفیت خودرو‌ها تأکید کرد و گفت: خودکفایی پایدار نیازمند مجموع اقدامات در مدیریت مصرف و افزایش عرضه است. به گفته او با مدیریت صحیح و پرهیز از سیاست‌های شوک‌آور می‌توان ناترازی‌ها در حوزه انرژی از جمله در مصرف سوخت و بنزین را مدیریت کرد. کارشناسان اجرای سیاست‌های تدریجی و پرهیز از سیاست‌های شوک‌آور را ضرورتی مهم در شرایط کنونی اقتصاد عنوان می‌کنند و توقف واردات بنزین با اصلاح نرخ سوم را نشانه‌ای مهم از موفقیت سیاست‌های غیرشوک‌آور می‌دانند. به باور آنها می‌توان نسخه‌های میانه و کم‌هزینه را به اجرا درآورد و با ارزیابی عملکرد تصمیم‌سازان و پاسخگو کردن آنها، از تکرار سیاست‌های پرهزینه و شوک‌درمانی‌ها جلوگیری کرد.
