جوان آنلاین: ماه‌ها پس از آنکه یک سانحه رانندگی مرگبار پرده از مشارکت سازمان سیا در عملیات یورش به یک آزمایشگاه مواد مخدر در ایالت چی‌ئوائوا (Chihuahua) برداشت، مقامات مکزیک، سِسار خائورِگی (César Jáuregui) دادستان کل پیشین این ایالت را به اتهام اجازه دادن به جاسوسان آمریکایی برای شرکت در این عملیات بدون کسب مجوز از دولت مکزیک، بازداشت کردند.
خیلبرتو لویا چاوز سرپرست دادستانی کل این ایالت، در پیامی ویدیویی اعلام کرد خائورگی به اتهام «اعمال غیرقانونی خدمات دولتی» و «تبانی مقامات دولتی» تحت بازجویی قرار دارد. لویا چاوز افزود که خائورگی باید در برابر قاضی دادگاه حاضر شود، اما به زمان دقیق آن اشاره نکرد.
این مقام قضایی تشریح کرد که این بازداشت پس از آن صورت گرفت که دادستانی کل به این جمع‌بندی رسید که در عملیات ماه آوریل (که طی آن مقامات ایالتی یک آزمایشگاه مخفی ساخت مواد مخدر را متلاشی کردند) تخلف اداری رخ داده است.
رسوایی حضور سیا زمانی فاش شد که در جریان عملیات ۱۹ آوریل (۳۰ فروردین)، خودروی حامل نیروها دچار سانحه شد. خائورگی، دادستان وقت، کشته‌شدن دو پلیس مکزیک و دو مامور آمریکایی را تایید کرد؛ وی سعی کرده بود هویت واقعی آمریکایی‌ها را پنهان کند و آنها را تنها «مربیان و کارشناسان سفارت آمریکا» خواند.
چند روز بعد، سی‌ان‌ان و سایر رسانه‌ها فاش کردند که این دو آمریکایی صرفا کارکنان عادی سفارت نبودند، بلکه ماموران سازمان سیا بوده‌اند. این سازمان در دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، عملیات مخفیانه ضد کارتل خود را در خاک مکزیک به‌طور چشمگیری گسترش داده است؛ از جمله ترور مظنونان عضویت در کارتل‌ها و پرواز پهپادها بر فراز خاک مکزیک.
لویا چاوز تاکید کرد که موضوع مورد پیگیری، خودِ عملیات ضد مواد مخدر نیست، بلکه حضور و مشارکت مقامات آمریکایی خارج از چارچوب قوانین مکزیک است.
وی گفت: «این اقدام به معنای نادیده گرفتن تلاش‌های اداره تحقیقات ایالتی، دادستانی کل ایالت یا نیروهای مسلح در متلاشی کردن آن آزمایشگاه مخفی نیست، چرا که این عملیات بدون شک دستاوردی بسیار چشمگیر در نبرد با جنایات سازمان‌یافته به شمار می‌رود. آنچه مورد بازرسی و پیگرد قرار دارد، نحوه انجام این عملیات، عدم رعایت سلسله‌مراتب فرماندهی و نقض پروتکل‌های تعیین‌شده است.»
این مقام ایالتی افزود: «یک نتیجه و دستاورد خوب، قانون‌شکنی را توجیه نمی‌کند.»
حضور ماموران سیا در این عملیات، خشم دولت کلائودیا شینباوم رئیس‌جمهوری مکزیک را برانگیخت. دولت شینباوم، مقامات چی‌ئوائوا را به دلیل عدم اطلاع‌رسانی قبلی و اجتناب از هماهنگی با همتایان فدرال خود (چنان که که قوانین مکزیک تصریح می‌کند) به شدت سرزنش و توبیخ کرد.
شینباوم از همان زمان بارها تاکید کرد که این موضوع باید به طور کامل پیگیری شود تا مشخص گردد آیا جرمی رخ داده است یا خیر.
وی در آن زمان اعلام کرد دفتر ریاست‌جمهوری اطلاعی نداشته که مقامات ایالتی چی‌ئوائوا و دولت آمریکا به طور مستقل در حال همکاری هستند.
شینباوم گفت: «روابط با طرف‌های خارجی در سطح دولت فدرال است، نه در سطح ایالت‌ها. آنها برای این‌گونه همکاری‌ها، حتی اگر بنا بر ضرورت در سطح یک ایالت انجام گیرد، طبق نص صریح قانون اساسی باید از دولت فدرال مجوز داشته باشند.»
وندی چاوز دادستان ویژه این پرونده، در نخستین گزارش خود (به تاریخ ۲۷ آوریل/ هفت اردیبهشت) اعلام کرد شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه مدیر آژانس امنیت ایالتی چی‌ئوائوا (که خود در آن تصادف رانندگی جان باخت) «احتمالا همکاری غیررسمی» با ماموران آمریکایی داشته و مقام‌های مافوق خود را در جریان حضور این افراد در عملیات نگذاشته است.
خائورگی در همان روز از سمت دادستانی کل استعفا داد و اعلام کرد که «مسئولیت سیاسی» تنش‌های ایجادشده را می‌پذیرد.
خائورگی تا پیش از بازداشت، به دنبال نامزدی از سوی حزب محافظه‌کار «اقدام ملی» برای شهرداری شهر چی‌ئوائوا بود.
