جوان آنلاین: خانواده‌ها این روز‌ها با قیمت‌های رم‌کرده کالا‌های اساسی روبه‌رو هستند. به باور کارشناسان تأخیر در افزایش رقم کالابرگ که وعده داده شده بود متناسب با گرانی افزایش پیدا کند، صرفاً فاصله هزینه واقعی خرید و حمایتی را که خانواده‌ها دریافت می‌کند روزبه‌روز بیشتر می‌کند.
به‌رغم انتقادات فراوان به طرح خوداظهاری دولت برای افزایش ۵۰۰ هزار تومانی مبلغ کالابرگ، روز گذشته اعلام شده فرایند شناسایی و راستی‌آزمایی جامعه هدف اولیه آغاز شده و پس از بررسی اطلاعات این گروه، وضعیت سایر متقاضیان و افرادی که خود را نیازمند دریافت حمایت بیشتر می‌دانند نیز به‌صورت جداگانه بررسی خواهد شد. منتقدان این طرح معتقدند اگر فلسفه راه‌اندازی کالابرگ تخصیص یارانه ارز واردات به انتهای زنجیره مصرف برای جلوگیری از رانت و فساد بوده، چرا از مصرف‌کنندگان استحقاق‌سنجی می‌شود، مگر زمانی که واردکنندگان ارز ترجیحی می‌گرفتند یک شهروند مرفه اقلام ضروری را گران‌تر از غیرمرفهان می‌خرید؟
همچنین نایب‌رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با انتقاد از روش دولت می‌گوید شیوه احراز هویت از خانوار، نه‌تنها ارزش افزوده مشخصی ندارد، بلکه این تصور را در جامعه ایجاد می‌کند که ممکن است دولت به دنبال خارج کردن برخی افراد از چرخه دریافت حمایت‌های معیشتی باشد، تصوری که می‌تواند به اعتماد عمومی آسیب بزند.
طرح کالابرگ از دی‌ماه سال گذشته با حذف ارز دولتی واردات کالا‌های اساسی وارد مرحله تازه‌ای شد. دولت با تخصیص کالابرگ به تمامی دهک‌های جامعه اعلام کرد که برای جمع‌آوری بساط رانت و فساد از واردات کالا‌های اساسی، مبلغ ارز دولتی به انتهای زنجیره که مصرف‌کنندگان هستند منتقل می‌شود. با این تصمیم موضوع ثبات قیمت کالا‌های مشمول کالابرگ منتفی شد و با تخصیص یک میلیون تومان به هر فرد، براساس رقم سمت چپ کدملی سرپرست خانوار، کالابرگ‌ها در کارت بانکی‌ها شارژ می‌شد. ارزش کالابرگ‌ها، از ماه‌های نخستین امسال با افزایش قیمت کالا‌های اساسی و معیشتی مردم به تدریج کاهش یافت و مردم انتظار داشتند، دولت اجرای این طرح را با سرعت و دقت بیشتری پیش ببرد و برای به‌روزرسانی مبلغ آن متناسب با فشار هزینه‌های زندگی اقدام کند. اما مطالبه مردم برای افزایش اعتبار کالابرگ در میان وعده‌ها و تعلل‌ها باقی ماند و عملاً به نیمه دوم سال کشیده شد، آن هم در شرایطی که تورم دورقمی، قدرت خرید خانوار‌ها را پیوسته کاهش داده است.
در چنین شرایطی دولت به دنبال تقویت قدرت خرید مردم، چندین سناریو را برای افزایش مبلغ کالابرگ در دستور کار خود قرار داد. نهایتاً در مرداد و شهریور بر پایه اطلاعات ناقص دهک‌بندی‌ها و اطلاعاتی که از ورود و خروج مردم به کشور داشتند، تعدادی از خانوار را از دریافت کالابرگ محروم کردند تا ایرانیان ساکن در خارج از کشور شناسایی و از لیست دولت خط بخورند. سپس جامعه تحت پوشش کمیته امداد را مشمول افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ اعلام کردند و به ۴۴ میلیون نفر که معادل ۱۸ هزار خانوار بودند، پیامک احراز هویت و استحقاق‌سنجی ارسال شد. اگرچه، دولت تلاش می‌کند از معیشت مردم در حد منابع در اختیارش حمایت کند، اما نحوه حمایتش مورد سؤال است و ده‌ها ایراد بزرگ دارد که از سوی مسئولان پاسخ داده نمی‌شود و به دلیل اجرای نادرست و ناقص حتی بهترین طرح‌های حمایتی دولت زیر سؤال و اثرات مثبتش از بین می‌رود.
احراز وضعیت اقتصادی ۱۸ هزار و ۳۰۰ خانوار
هفته گذشته دولت اعلام کرد سرپرستان خانواری که پیامک احراز اعتبارسنجی دریافت کردند با مراجعه به سامانه دولت من میزان درآمد و داشتن خانه ملکی و خودرو را تأیید کنند. با اعلام این خبر، سایت دولت من مختل و از دسترس خارج شد و صف طویلی مقابل دفاتر پیشخوان دولت و کافی‌نت‌ها به راه افتاد. جامعه هدف این طرح با گلایه از دولت این پرسش را طرح کردند که اگر فلسفه راه‌اندازی کالابرگ تخصیص یارانه ارز واردات به انتهای زنجیره مصرف برای جلوگیری از رانت و فساد بوده، چرا از مصرف‌کنندگان استحقاق‌سنجی می‌شود، مگر زمانی که واردکنندگان ارز ترجیحی می‌گرفتند یک شهروند مرفه اقلام ضروری را گران‌تر از غیرمرفهان می‌خرید؟
همچنین شایعه خلف وعده دولت به راه افتاد، اینکه اول یارانه ارز دولتی را حذف کردند و اکنون با افزایش نجومی قیمت‌ها به دنبال قطع کالابرگ هستند، یا با این ترفند می‌خواهند دارایی مردم را رصد کنند و ده‌ها سؤالی که ذهن مردم را مشغول کرد. اینکه آیا یک خانوار دو نفره یا بیشتر با شرایط تورم فعلی چگونه می‌تواند با ماهانه ۲۰ میلیون تومان امرار معاش کند و افزودن ۵۰۰ میلیون تومان به چه میزان می‌تواند بر قدرت خرید خانوار تأثیرگذار باشد؟
موضوع آنجایی مهم شد که سخنگوی دولت اعلام کرد، خانوار زیرمجموعه کمیته امداد و آنهایی که تا ۲۰ میلیون تومان درآمد ماهانه دارند مشمول افزایش مبلغ کالابرگ هستند!
در این خصوص حمیدرضا حریری، رئیس اتاق ایران و چین در شبکه مجازی نوشت: «هر خانوار ایرانی که در ماه بیش از ۷۵ دلار درآمد داشته باشد مشمول افزایش بهای کالابرگ نمی‌شود! با فرض متوسط خانوار سه نفر، یعنی هر ایرانی با درآمد بالای ۲۵ دلار ماهانه و ۸۴ سنت روزانه نیاز به افزایش یارانه ندارد! خط فقر در کشور‌ها با درآمد متوسط ۴/۲ دلار و کشور‌های فقیر ۳ دلار است!»
کمیسیون اجتماعی مجلس: خوداظهاری کالابرگ سرکار گذاشتن مردم است
علاوه بر مردم، برخی از نمایندگان مجلس نیز طرح استحقاق‌سنجی دولت را زیر سؤال بردند و از آن انتقاد کردند. علی جعفری‌آذر، نایب‌رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از اقدام اخیر دولت در زمینه خوداظهاری برای افزایش اعتبار کالابرگ، این طرح را غیرضروری و برخلاف انتظاراتی دانست که پیش‌تر درباره حمایت معیشتی از مردم ایجاد شده بود.
وی اظهار کرد: در سال گذشته، هنگامی که دولت موضوع آزادسازی نرخ ارز را مطرح کرد، اعلام شد برای جبران مابه‌التفاوت ناشی از این تصمیم، اعتبار کالابرگ در اختیار مردم قرار می‌گیرد تا از طریق خرید برخی اقلام، به‌ویژه مواد غذایی، بخشی از فشار معیشتی خانواده‌ها کاهش یابد. مجلس نیز از این سیاست حمایت کرد و در بودجه سال گذشته منابع قابل توجهی، بالغ بر ۹۰۰ همت برای این موضوع در نظر گرفته شد. جعفری‌آذر افزود: با افزایش نرخ ارز، منابع در اختیار دولت نسبت به زمان اتخاذ این تصمیم افزایش یافته و اعتبار مربوطه نیز در مقایسه با زمان تصمیم‌گیری اولیه، دو برابر شده است. با این حال، اقدام اخیر دولت برای اجرای خوداظهاری با هدف افزایش کالابرگ، این نگرانی را ایجاد می‌کند که وعده‌های پیشین درباره حمایت معیشتی با محدودیت‌های تازه‌ای مواجه شود.
نایب‌رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به تعدد سامانه‌های اطلاعاتی کشور تأکید کرد: از زمان اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در سال ۱۳۸۹ تاکنون، سامانه‌های مختلفی برای ثبت و نگهداری اطلاعات جمعیتی، املاک و معاملات، حساب‌های بانکی و پرداخت حقوق ایجاد شده و به‌تدریج ارتباط میان این سامانه‌ها گسترش یافته است.
هزینه ۵۰۰ هزار تومانی و صف‌های طولانی؛ سهم مردم از خوداظهاری چیست؟
وی با اشاره به مراجعات مردم به دفاتر پیشخوان گفت: من این موضوع را با رئیس‌جمهور نیز مطرح کردم. افرادی که برای انجام این فرایند به دفاتر پیشخوان مراجعه می‌کنند، ممکن است حدود ۵۰۰هزار تومان هزینه کنند و از ساعات اولیه صبح در صف بمانند. در حالی که مشخص نیست این مراجعه چه نتیجه‌ای برای آنها خواهد داشت.
جعفری‌آذر با انتقاد از کشاندن مردم روستا‌ها به شهر‌ها برای ثبت اطلاعات در دفاتر پیشخوان اظهار کرد: در مواردی مردم از روستا‌ها به شهر آمده و از ساعت ۱۰صبح در صف خوداظهاری کالابرگ ایستاده‌اند. ایجاد چنین صف‌هایی، آن هم در شرایط فعلی ضرورتی ندارد و ممکن است زمینه بروز تنش و تجمع را نیز فراهم کند، موضوعی که از نظر اجتماعی و امنیتی هم قابل توجه است.
برنامه دولت برای افزایش کالابرگ سایر متقاضیان خارج از فهرست ۴۴ میلیون نفر
به‌رغم تمامی نقد‌ها به طرح اخیر دولت، روز گذشته اعلام شد دولت پس از آغاز فرایند شناسایی و راستی‌آزمایی ۴۴ میلیون نفر، بررسی شرایط سایر متقاضیان را آغاز می‌کند. ظاهراً قرار است به بهانه افزایش مبلغ کالابرگ اطلاعات ناقص سازمان‌های دولتی از وضعیت معیشت خانوار بار دیگر ثبت و راستی‌آزمایی شود. به گزارش خبرگزاری تسنیم، براساس پیگیری از سازمان برنامه و بودجه کشور، فرایند شناسایی و راستی‌آزمایی جامعه هدف اولیه آغاز شده و پس از بررسی اطلاعات این گروه، وضعیت سایر متقاضیان و افرادی که خود را نیازمند دریافت حمایت بیشتر می‌دانند نیز به‌صورت جداگانه بررسی خواهد شد. تخصیص منابع حمایتی به این افراد منوط به احراز شرایط و تأیید اطلاعات آنهاست و اطلاعات ناقص یا غیرقابل تأیید، مبنای اختصاص اعتبار قرار نخواهد گرفت.
هدف از اجرای این فرایند، تخصیص هدفمند منابع محدود حمایتی به افراد نیازمند عنوان شده است، بر این اساس، بررسی درخواست‌های سایر متقاضیان پس از ارزیابی جامعه هدف اولیه ادامه خواهد یافت. با این حال، جزئیات مربوط به زمان‌بندی مراحل بعدی، شرایط دقیق مشمولان جدید و میزان افزایش اعتبار کالابرگ برای این گروه هنوز اعلام نشده است. همچنین سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها با توجه به استقبال مردم و عدم تکمیل مشمولان، اعلام کرد، مهلت ثبت‌نام افزایش کالابرگ تا ساعت ۲۴روز دوشنبه ۲۷ مهر ماه تمدید شده است. تاکنون بیش از ۵ میلیون سرپرست خانوار پرسشنامه تقاضا برای افزایش رقم کالابرگ را تکمیل کرده‌اند و برای سرپرستان خانوار که پیامک افزایش کالابرگ ارسال شده است، حتماً باید یک خط تلفن همراه به نام باشد تا بتوانند مراحل تکمیل اظهارنامه را انجام دهند.
