جوان آنلاین: پیش‌بینی وقوع پدیده ال‌نینو در پاییز امسال و بارندگی مناسب، نقش بسیار مؤثری بر افزایش تولید محصولات کشاورزی، به‌ویژه گندم و نهاده‌های دامی دارد. متأسفانه دولت مانند سال‌های گذشته، با تعلل در اعلام نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی آتی، این فرصت طلایی را از دست داده است. ۲۰ روز از آغاز سال زراعی گذشته و بر اساس آمار بنیاد گندمکاران، ۱۰ تا ۳۰ درصد طلب گندمکاران هنوز پرداخت نشده و انواع کود به‌ویژه کود فسفاته، از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ۸میلیون تومان در هر کیسه رسیده که نیاز به نقدینگی را چند برابر می‌کند. به گفته رئیس بنیاد گندمکاران، اخیراً در جلسه شورای قیمت‌گذاری، دولت بر نرخ ۶۰ هزار تومانی هر کیلوگرم گندم تأکید داشته که مورد پذیرش نمایندگان بخش کشاورزی قرار نگرفته و جلسه بدون نتیجه پایان یافته است.
بازار گندم ایران در آستانه سال ۱۴۰۶ با مجموعه‌ای از تصمیمات به‌هم‌پیوسته روبه‌رو است که هرگونه تأخیر یا خطای سیاستی در یکی از آنها می‌تواند به سرعت به بخش‌های دیگر زنجیره گندم، آرد و نان منتقل شود.
نتایج حاصل از «شبیه‌ساز جامع بازار گندم، آرد و نان دانشگاه تربیت مدرس» نشان می‌دهد که سه مسئله باید از هم‌اکنون در مرکز توجه سیاست‌گذار قرار گیرد: ضرورت اعلام هرچه سریع‌تر نرخ خرید تضمینی گندم، وجود محدودیت عملی در خرید بیش از حدود ۵/۹ میلیون تن گندم در سال ۱۴۰۶ و عبور بار مالی دولت در این بازار از مرز هزار همت. کنار هم قرار گرفتن این سه نتیجه نشان می‌دهد که سیاست گندم در سال آینده را نمی‌توان صرفاً با تعیین یک نرخ خرید مدیریت کرد؛ مسئله اصلی، طراحی یک بسته منسجم قیمتی، مالی و اجرایی برای کل زنجیره است.
تأخیر در پرداخت، قدرت خرید را کاهش می‌دهد
پیام اصلی دانشگاه مبتنی بر شبیه‌سازی یکپارچه بازار گندم برای سیاست‌گذار روشن است، تأخیر در پرداخت مطالبات گندمکاران باید به‌عنوان بخشی از مسئله قیمت‌گذاری دیده شود. در اقتصادی با تورم بالا، قیمت تضمینی اسمی لزوماً همان قیمت تضمینی مؤثر نیست. اگر کشاورز محصول خود را امروز تحویل دهد، اما بهای آن را چند ماه بعد دریافت کند، ارزش واقعی مبلغ دریافتی کاهش می‌یابد. به بیان دیگر، نرخ مؤثر خرید تضمینی تابعی از نرخ اسمی، مدت تأخیر در پرداخت و نرخ تورم در فاصله تحویل تا تسویه است. هرچه فاصله پرداخت طولانی‌تر و تورم بالاتر باشد، شکاف میان نرخ اسمی و نرخ مؤثر بیشتر خواهد شد.
بنابراین اعلام یک نرخ ظاهراً بالا در صورتی که با پرداخت به‌موقع همراه نباشد، می‌تواند در عمل حمایتی بسیار کمتر از آنچه در ارقام رسمی دیده می‌شود برای کشاورز ایجاد کند.
دولت نرخ ۸۵ هزار تومانی کشاورزان را رد کرد
به‌رغم تأکیدات جامعه علمی کشور و نخبگان بخش کشاورزی بر تغییر رویکرد دولت در تعیین نرخ خرید تضمینی محصولات استراتژیک، به‌ویژه گندم با گذشت ۲۰ روز نرخ خرید گندم هنوز مشخص نشده‌است.
سال گذشته این نرخ ۴۹ هزار و ۶۰۰ تومان تعیین شد که از فروردین امسال به گندمکاران پرداخت شد، اما دولت همچنان ۱۰ تا ۳۰ درصد طلب کشاورزان را پرداخت نکرده است و برای نرخ سال آتی در حال چانه‌زنی است.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران با اظهار نگرانی نسبت به تأخیر در اعلام نرخ تضمینی گندم می‌گوید: اگر سردرگمی و بلاتکلیفی در نرخ‌گذاری ادامه یابد، با توجه به عدم آماده بودن زیرساخت‌های تولید و هشدار‌های هواشناسی در مورد بارندگی‌ها و بارش‌های پاییزه نگرانیم که نتوانیم به موقع کشت را انجام دهیم و دچار مشکلاتی در تولید گندم شویم.
عطاءالله هاشمی در گفتوگو با ایرنا با یادآوری اینکه قیمت‌گذاری گندم و محصولات اساسی در شورای قیمت‌گذاری است، می‌افزاید: سه نماینده شامل وزیران امور اقتصادی و دارایی و وزیر جهاد کشاورزی و همچنین رئیس سازمان برنامه و بودجه به همراه شش نفر از تشکل‌ها و خبرگان کشاورزی بخش در این شورا عضویت دارند.
وی می‌گوید: به نظر می‌رسد بدون توجه به شرایط جنگی کشور و نیاز به خودکفایی در تولید گندم، دولت قصد دارد گندم را با قیمتی پایین‌تر از ارزیابی آن خریداری و سپس از طریق شرکت بازرگانی دولتی وارد چرخه تأمین‌کننده آرد نانوایی‌ها کند.
هاشمی با اشاره به جلسه روز سه‌شنبه شورای قیمت‌گذاری گندم می‌افزاید: دولت بر نرخ ۶۰ هزار تومانی بابت هر کیلوگرم گندم اصرار می‌کند که مورد پذیرش نمایندگان بخش کشاورزی قرار نگرفت و جلسه بدون نتیجه پایان یافت.
واردات ۳۵۵ دلاری دولت
بنیاد ملی گندمکاران خاطرنشان می‌کند: گزارش‌ها نشان می‌دهد دولت بابت واردات هر تن گندم ۳۵۵ دلار پرداخت می‌کند که با نرخ فعلی ارز، هر کیلو واردات گندم برای دولت بیش از ۹۵ هزار تومان هزینه داشته است، در حالی که دولت اکنون نرخ گندم را برای ۹ ماه آینده تعیین می‌کند.
وی می‌افزاید: این در حالی است که مرکز پژوهش‌های اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی قیمت ۸۵ هزار تومان بابت خرید هر کیلو گندم تولید داخلی را پیشنهاد کرده است.
هاشمی خواستار تسریع در قیمت‌گذاری گندم با توجه به آغاز سال زراعی شده و می‌گوید: فصل زراعی استان‌های شمال غرب کشور از یک ماه پیش آغاز شده و آمار‌های اولیه از کاهش ۱۵ تا ۲۰درصدی سطح زیر کشت گندم نسبت به مدت مشابه سال گذشته حکایت دارد.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران می‌افزاید: در صورت اصرار دولت برای تعیین قیمت پایین برای خرید تضمینی گندم، با کاهش سطح زیر کشت این محصول روبه‌رو خواهیم شد و دولت ناچار خواهد شد بخشی از نیاز گندم را از محل واردات تأمین کند.
کود فسفاته کمیاب شد
همچنین حاج قدم بوربور، رئیس بنیاد ملی گندم استان تهران و نایب‌رئیس بنیاد ملی گندم کشور با اشاره به آغاز سال زراعی جدید و عدم پرداخت بخشی از پول گندمکاران از سوی دولت می‌گوید: سال زراعی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ آغاز شده، ولی هنوز زیرساخت کشت پاییزه مشخص نشده است، علاوه بر این قیمت خرید تضمینی گندم، جو و کلزا برای سال زراعی جدید مشخص نشده، زیرا شورای قیمت‌گذاری هنوز به نتیجه نرسیده است.
بوربور به افزایش قیمت چند برابری نهاده‌های تولید ازجمله کود اشاره کرده و می‌افزاید: قیمت هر کیسه کود شیمیایی از یک میلیون و ۵۰۰هزار تومان به ۸ میلیون در کیسه رسیده که نیاز به نقدینگی را چند برابر می‌کند. از طرفی، کود فسفاته اصلاً موجود نیست و کود پتاسه و ازته هم با قیمت بالا موجود است.
وی تأکید می‌کند: با توجه به قیمت بالای کود، کارگزاران توزیع کود هم با مشکلات نقدینگی روبه‌رو شده‌اند. به همین دلیل، مشکلات زیرساختی کشت پاییزه هنوز ادامه دارد.
