جوان آنلاین: محدودیتهای تحمیلی رژیم امریکا که در راستای کارزار جنگ اقتصادی حداقل سه دهه اخیر است، در شرایطی اعمال شدهاند که بخشهای اصلی اقتصاد کشورمان پیش از این نیز هدف محدودیتهای مالی و تجاری قرار گرفتهاند. بنابراین موضوع جدیدی نیست و راهبرد کشورمان در برابر این اقدامات بر حفظ جریان تجارت، استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه، یافتن مسیرهای جایگزین و کاهش هزینه مبادلات متمرکز است و به گفته معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه کشورمان «تحریمهای جدید امریکا نمیتواند اثر ادعایی آنها را به دنبال داشته باشد».
آنچه تحریمهای جدید رژیم امریکا علیه کشورمان عنوان میشود، در ادامه مجموعه محدودیتهایی اعمال شدهاند که طی سالهای گذشته بخشهای مختلف اقتصاد کشور را دربر گرفته بودند، به طوری که بخشهای مهمی مانند نفت، بانک، حملونقل، بیمه و تجارت خارجی پیش از این نیز با محدودیتهای تحمیلی روبهرو بودهاند و به همین دلیل اقدام اخیر رژیم امریکا بیشتر بر جنبه روانی به منظور اثرگذاری در تصمیمسازان و تصمیمگیران متمرکز است. حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه نیز گفته که «آنچه دشمنان بر آن تأکید میکنند، کارآمد کردن تحریمهای سابق و فشار رسانهای شدید و اغراقآمیز در مورد آثار تحریمهاست که در این زمینه باید هوشیاری کامل را داشت.»
گسترش تجارت با کشورهای همسایه یکی از راههایی است که دولت برای حفظ مبادلات خارجی دنبال میکند، چراکه نزدیکی جغرافیایی، مرزهای زمینی و دریایی و نیاز بازارهای منطقه به کالاهای مختلف، ظرفیت مناسبی برای ادامه فعالیت تجاری فراهم کرده است و کشورهای همسایه میتوانند بخشی از بازار صادراتی ایران را تأمین کنند و در تأمین کالاهای مورد نیاز کشور نیز نقش داشته باشند. ضمناً افزایش سهم این کشورها در تجارت خارجی، وابستگی تهران به مسیرهای محدود را کاهش میدهد و امکان استفاده از روشهای مختلف حملونقل و تسویه مالی را بیشتر میکند. البته تجارت منطقهای محدودیتهایی دارد و همه کشورهای همسایه ظرفیت اقتصادی یکسانی ندارند و مشکلات انتقال پول و بیمه در برخی از این کشورها نیز وجود دارد. با وجود این، مدیریت محدودیتهای تحمیلی با ظرفیتهای موجود شدنی است و به گفته قنبری نیز «مذاکرات دستگاه دیپلماسی اقتصادی با کشورهای مختلف ادامه دارد و شدت بیشتری خواهد گرفت».
توسعه مسیرهای ترانزیتی نیز بخشی از همین سیاست است و استفاده از ظرفیت بنادر، خطوط ریلی و راههای زمینی میتواند دسترسی ایران به بازارهای منطقه را افزایش دهد و هرچه مسیرهای تجاری متنوعتر باشند، فشار بر یک مسیر مشخص اثر کمتری بر کل تجارت خارجی خواهد گذاشت. همچنین در کنار توسعه روابط با همسایگان، همکاری اقتصادی با کشورهای مختلف نیز دنبال میشود و هدف این سیاست، افزایش تعداد شرکای تجاری و کاهش وابستگی به یک بازار یا یک کانال مالی مشخص است و تنوع در تجارت خارجی، امکان جایگزین کردن یک مسیر در صورت ایجاد محدودیت جدید را افزایش میدهد.
با وجود این فشارها، سیاست اعلام شده تهران بر ادامه فعالیت اقتصادی و کاهش اثر تحریمها متمرکز است و برای اجرای این سیاست، هماهنگی میان دستگاههای اقتصادی و نمایندگیهای ایران در کشورهای همسایه و شرکای تجاری اهمیت پیدا کرده و پیگیری مشکلات صادرکنندگان و واردکنندگان، شناسایی بازارهای جدید و پیدا کردن مسیرهای جایگزین برای تجارت از جمله اقداماتی است که دنبال میشود، طبعاً نتیجه این اقدامات به توان کشور برای حفظ تجارت در شرایط محدودیت بستگی دارد و اگر مسیرهای جایگزین با هزینه قابل قبول فعال بمانند، فشار تحریم کنترل خواهد شد.
تلاش رژیم امریکا بر افزایش فشار اقتصادی برای تغییر رفتار ایران استوار است، اما اینبار نیز به در بسته خواهند خورد و طبق گفته حمید قنبری «اگر منظور از این تحریمها این است که سیاستهای کشور تغییر پیدا کند، امریکاییها بدانند که چنین اتفاقی نمیافتد». بنابراین تهران فارغ از سیاستهای خصمانه رژیم امریکا برای عبور از محدودیتهای تحمیلی اقتصادی در تلاش است و برای ادامه فعالیت در این وضعیت به مسیرهای تجاری متنوع، شرکای اقتصادی بیشتر و هزینه مبادلات پایینتر تمرکز کرده است و تجارت با کشورهای همسایه را به عنوان یکی از ابزارهای این سیاست در دستور کار دارد و آنطور که معاون وزیر خارجه گفته است «تحریمها ممکن است بر اقتصاد و زندگی مردم اثر بگذارد، اما این به این معنای آن نیست که نتوان برای کماثر کردن آنها اقدامی انجام داد.»
به هر روی محدودیتهای تحمیلی اقتصادی رژیم امریکا هرچند در صورت فعال نکردن همه ظرفیتهای کشورمان شاید بتواند فشار جدیدی بر تجارت خارجی وارد کند، اما در اندازهای نخواهد بود که دشمنان انتظار دارند و برای خنثی کردن همان نیز تهران تلاش دارد با حفظ بازارهای موجود، توسعه تجارت منطقهای و ایجاد مسیرهای جایگزین، جریان مبادلات را حفظ کند و با توجه به تجارب دو جنگ تحمیلی اخیر، کارشناسان معتقدند این کارزار نیز مدیریت خواهد شد و دشمنان یکبار دیگر طعم تلخ شکست را خواهند چشید.
