جوان آنلاین: در حالی که دونالد ترامپ روز سهشنبه از پیشرفت خوب در مذاکرات با ایران سخن گفته بود، بلافاصله پس از حملات سنتکام به جنوب ایران، دیروز پایان تفاهمنامه و عدم تمایل به هرگونه توافق جدید با تهران را اعلام کرد تحولی که به ادعای او مسیر جنگی ممکن است ادامه پیدا کند. در مقابل، ایران نیز با حمله به پایگاههای امریکا در واکنش به حملات اخیر نشان داد که برای پاسخ به هرگونه سناریوی نظامی آمادگی دارد؛ شرایطی که چشمانداز دیپلماسی را با ابهام مواجه کرده و نگرانیها درباره بازگشت به دور تازهای از درگیری را افزایش داده است.
تفاهمنامه ایران و امریکا که قرار بود زمینه را برای مذاکرات ۶۰ روزه و دستیابی به توافق نهایی فراهم کند، در سومین هفته اجرای خود با تشدید اقدامات نظامی واشینگتن عملاً متوقف شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا که همواره از هر تریبونی برای متهم کردن ایران استفاده میکند، روز چهارشنبه در دیدار با دبیرکل ناتو در حاشیه اجلاس ناتو در ترکیه گفت: «از نظر من، تفاهمنامه تمام شده و دیگر نمیخواهم با آنها معامله کنم». به گزارش الجزیره، با وجود اینکه ترامپ از پایان آتشبس و تفاهم با ایران سخن گفت، مدعی شد که اجازه میدهد مذاکرهکنندگان امریکایی اگر میخواهند به صحبت کردن با ایران ادامه دهند. ترامپ در تلاشی مذبوحانه برای مظلومنمایی با این ادعا که در لیست ترور ایرانیها قرار دارد، گفت: «تا الان، فکر میکنم کمی خوششانس بودهام، اما شاید این وضعیت خیلی دوام نیاورد».
ترامپ همچنین در ادامه با توهین و بددهنی به شیوهای که معمول گفتاراو است، ادعا کرد: «آنها یک مشت افراد پست و کثیف هستند. اینها انسانهایی شرور و بیمارند و باید این سرطان را ریشهکن کنیم». او مدعی شد: «به آنها هشدار داده بودم هر بار که شما حمله کنید، ما هم پاسخ خواهیم داد. آنها هزاران نفر از سربازان ما را کشتهاند. آنها صدها هزار انسان بیگناه را به کام مرگ فرستادهاند». ترامپ در ادامه مدعی شد: «آنها دروغگو هستند. ما یک توافق میکنیم و همه موافق هستند. بدون سلاح هستهای. سپس آنها به بیرون میروند، با رسانهها صحبت میکنند و میگویند که ما اصلاً درباره این موضوع صحبت نکردهایم. مشکلی در وجود آنها وجود دارد. آنها دیوانه هستند. تا آنجا که من میدانم، این موضوع تمام شده است».
ترامپ همچنین در گفتوگو با خبرنگاران بار دیگر با تکرار ادعاهای همیشگی خود گفت: «ما اجازه نخواهیم داد ایران به سلاح هستهای دست یابد. ما خواهان کاهش برنامه تسلیحات هستهای ایران هستیم و این برای اسرائیل و اروپا مهم است». ترامپ حتی مدعی شد که احتمالاً دوباره به ایران حمله کند. او همچنین این ادعا را مطرح کرد که ممکن است یکی از مناطق مورد هدف «جزیره خارک» باشد.
ادعای ترامپ درباره نقض آتشبس از سوی ایران در حالی مطرح میشود که بامداد چهارشنبه این ارتش امریکا بود که با حمله به چند نقطه در جنوب ایران دور تازهای از تنشهای نظامی را آغاز کرد. به گزارش الجزیره، فرماندهی مرکزی ارتش امریکا (سنتکام) اعلام کرد عملیاتی را با هدف «تحمیل هزینه سنگین» به ایران به دلیل حمله به کشتیهای تجاری با خدمه غیرنظامی در یک آبراه بینالمللی انجام داده است. به دنبال این حملات، برخی از مناطق نظامی در بندرعباس، سیریک و قشم هدف حملات هوایی قرار گرفتند. همچنین اصابت یک پرتابه به اسکله بندر صیادی در غرب بندرعباس موجب آتشسوزی چند شناور شد و در سیریک نیز چند نفر مجروح شدند. به ادعای سنتکام، ۶۰ قایق ایرانی در این حملات مورد اصابت قرار گرفتند.
سنتکام مدعی شد: «ایران اخیراً به سه کشتی تجاری در حال عبور از تنگه که شامل نفتکشامتی آل رکیات با پرچم جزایر مارشال، نفتکشامتی ودیان با پرچم عربستان سعودی و نفتکشامتی سایپرس پراسپریتی با پرچم لیبریا بود، حمله کرد. این اقدام تهاجمی و غیرموجه نیروهای ایرانی، نقض آشکار و خطرناک آتشبس است و آزادی کشتیرانی را تضعیف میکند».
همزمان وزارت خزانهداری امریکا نیز مجوز عمومیای را که کمتر از یک ماه پیش صادر شده بود و به ایران اجازه فروش نفت و محصولات پتروشیمی را میداد، لغو و به جای آن یک مجوز عمومی جدید صادر کرد. همچنین، مقامات امریکایی بامداد چهارشنبه ادعا کردند که کشتیهای جنگی آنها برای دستور رئیسجمهور به اعمال دوباره محاصره دریایی بنادر ایران آماده هستند.
این چندمین بار است که امریکا در میانه مذاکرات دست به اقدام نظامی میزند؛ اقدامی که نشان میدهد واشینگتن بیش از آنکه به دنبال حل اختلافات از مسیر گفتوگو باشد، بر گزینه فشار و تقابل تکیه دارد. پیشتر نیز مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا گفته بود که تفاهمنامه با ایران تکه کاغذی بیش نیست و از احتمال شکست مذاکرات خبر داده بود.
بنابراین، در چنین شرایطی ادامه اقدامات نظامی امریکا میتواند مسیر دیپلماسی را با بنبست روبهرو کرده و تنشها را در منطقه تشدید کند. در حالی که واشینگتن ایران را به نقض توافق متهم میکند، امریکا برخلاف مفاد تفاهمنامه در تلاش است مسیرهای جدیدی را خارج از محدوده ایران برای عبور کشتیها از تنگه هرمز تعیین کند؛ اقدامی که نیروهای مسلح ایران با آن مخالفت کردهاند. از نگاه ایران، حمله به نفتکشهای متخلف در روز سهشنبه نیز در همین چارچوب انجام شده، اما ترامپ آن را نقض آتشبس خوانده است. این در حالی است که امریکا طی هفتههای گذشته بارها با اقدامات خود، آتشبس را نقض کرده است.
واکنش سیاسی و نظامی ایران
حملات امریکا با واکنش تند ایران همراه شده است. یک مقام آگاه ایرانی هم عصر دیروز هشدار داد که در صورت حمله مجدد امریکا، ایران تنگه هرمز را دوباره مسدود خواهد کرد. وزارت خارجه ایران در واکنش به حملات تجاوزکارانه امریکا اعلام کرد: ارتش تروریستی امریکا در ساعات اولیه بامداد چهارشنبه با نقض آشکار بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد، مرتکب تجاوز نظامی علیه چند مرکز پایش و نظارت در سواحل جنوبی ایران شد. این حملات تجاوزکارانه همچنین نقض فاحش بند یک یادداشت تفاهم خاتمه جنگ مبنی بر توقف عملیاتهای نظامی است. در این بیانیه آمده است: «تکرار حملات غیرقانونی علیه ایران، در کنار تصمیم وزارت خزانهداری امریکا برای لغو مجوز فروش نفت ایران، که دولت امریکا طبق بند ۱۰ یادداشت تفاهم به آن متعهد شده است، نقض ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز و نیز تداوم تجاوزهای نظامی و اقدامات تروریستی رژیم صهیونیستی علیه لبنان، بخشهای مهم و اساسی تفاهم خاتمه جنگ را فاقد اثر ساخته است. مسئولیت پیامدهای خطرناک این تشدید تنش بر عهده رژیم عهدشکن امریکا است».
وزارت خارجه ضمن محکوم کردن حملات تجاوزکارانه امریکا و هشدار به همسایگان در خلیجفارس اعلام کرد که نیروهای مسلح مقتدر ایران همچنان که بارها نشان دادهاند، در دفاع از تمامیت سرزمینی، حاکمیت ملی و امنیت ملی ایران در برابر تجاوز نظامی امریکا درنگ نکرده و منشأ و مبدأ تجاوز را نیز مورد هدف قرار خواهند داد.
همزمان با هشدارهای سیاسی، نیروهای مسلح ایران نیز بلافاصله پس از حملات سنتکام، مواضع ارتش امریکا در منطقه را مورد هدف قرار دادند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای اعلام کرد که نیروهای دریایی و هوافضای این نهاد در قالب یک عملیات مشترک موشکی و پهپادی، ۸۵ هدف نظامی امریکا از جمله تأسیسات مستقر در بندر سلمان، مقر ناوگان پنجم امریکا در بحرین و پایگاه هوایی علیالسالم کویت را هدف قرار دادند. بر اساس این گزارش، در این حمله از موشکهای خیبرشکن، ذوالفقار و فاتح ۱۱۰ استفاده شده است. سپاه همچنین از سرنگونی یک فروند پهپاد ۹ - MQ امریکا که قصد مداخله در این عملیات را داشت، خبر داد.
در همین چارچوب، وزارت کشور بحرین دیروز اعلام کرد که آژیر خطر در پی حملات از سوی ایران برای چند بار به صدا درآمده است. خبرگزاری محورنیوز گزارش داد که صدای انفجار در بحرین شنیده شد. وزارت برق، آب و انرژیهای تجدیدپذیر کویت نیز اعلام کرد که چندین خط انتقال برق هوایی در اثر اصابت ترکشهای ناشی از عملیات پدافند هوایی در جریان حملات اخیر ایران آسیب دیدهاند. ایران با واکنش به جنایتهای امریکا نشان داد که با وجود تلاش برای توقف جنگ از طریق دیپلماسی، برای هرگونه سناریویی آمادگی دارد.
