جوان آنلاین: حملونقل جادهای در بهار امسال، جابهجایی بیش از ۱۴۰ میلیون تن کالا را به ثبت رساند که بخش قابل توجهی از تأمین مواد اولیه صنایع، محصولات کشاورزی، نهادههای دامی، کالاهای اساسی و مصالح ساختمانی را دربر میگیرد و صدور ۹ میلیون بارنامه نیز از استمرار فعالیت ناوگان حملونقل عمومی در زنجیره تأمین و توزیع کالا حکایت دارد که تداوم تولید، تأمین بازار و گردش کالا در اقتصاد کشور به عملکرد آن گره خورده است.
تازهترین آمار منتشرشده از عملکرد سهماهه نخست سال، از جابهجایی ۱۴۰میلیونو۴۰۰ هزار تن انواع کالا در شبکه حملونقل عمومی جادهای کشور خبر میدهد که با صدور ۹میلیون بارنامه به ثبت رسیده و بخش مهمی از جریان مبادله کالا را دربر گرفته است.
بارنامه، سند رسمی حمل کالا محسوب میشود و بدون صدور آن، امکان ثبت و رهگیری محموله در شبکه حملونقل عمومی وجود ندارد. از همین رو، تعداد بارنامههای صادرشده، یکی از شاخصهای سنجش حجم فعالیت ناوگان باری به شمار میآید و ثبت ۹میلیون بارنامه در سه ماه نخست امسال، بیانگر آن است که کامیونها، کشندهها و سایر ناوگان باری، همچنان سهم اصلی جابهجایی کالا در کشور را بر عهده دارند که از تأمین مواد اولیه کارخانهها آغاز میشود و تا توزیع کالا در مراکز مصرف ادامه پیدا میکند.
ترکیب کالاهای حملشده نیز اهمیت ویژهای در تحلیل وضعیت اقتصاد دارد. به طوری که بیشترین حجم حمل به گروه کالاهای ساختمانی و معدنی اختصاص یافته است و در این مدت، ۴۹میلیونو۱۰۰هزار تن انواع مصالح ساختمانی، مواد معدنی و محصولات وابسته در جادههای کشور جابهجا شده است و این گروه کالا، مواد اولیه بسیاری از صنایع پاییندستی را تشکیل میدهد و انتقال مستمر آن، ادامه فعالیت پروژههای عمرانی، کارخانههای سیمان، فولاد، صنایع معدنی و واحدهای تولیدی را امکانپذیر میکند.
پس از آن، کالاهای کشاورزی، دامی و غذایی قرار دارند که سهم آنها به ۲۸میلیونو۱۰۰ هزار تن رسیده است و این گروه، بخش مهمی از کالاهای مصرفی روزانه مردم را شامل میشود و جابهجایی بهموقع آن، در تأمین بازار نقش مستقیمی دارد. البته بسیاری از محصولات کشاورزی، به دلیل ماهیت فسادپذیر، باید در کوتاهترین زمان ممکن از مزارع و مراکز تولید به بازارهای مصرف منتقل شوند. به همین دلیل، حملونقل جادهای همچنان مهمترین حلقه اتصال میان تولیدکننده و مصرفکننده در این بخش محسوب میشود.
سهم کالاهای اساسی نیز در آمار سهماهه نخست سال قابل توجه است. به طوری که در این مدت، ۵میلیونو۵۰۰ هزار تن کالای اساسی و نهادههای دامی پس از تخلیه در بنادر کشور، از سوی ناوگان حملونقل عمومی به نقاط مختلف منتقل شده است و بخش عمده این محمولهها را کالاهایی تشکیل میدهند که تأمین مستمر آنها برای صنایع غذایی، دامداریها، مرغداریها و بازار مصرف اهمیت دارد و انتقال سریع این اقلام از بنادر به مراکز نگهداری و واحدهای تولیدی، از توقف در زنجیره تأمین جلوگیری میکند و هزینههای انبارداری و رسوب کالا را نیز کاهش میدهد.
حملونقل، حلقه اتصال تولید تا بازار
آمار جابهجایی کالا باید در کنار ساختار حملونقل کشور مورد بررسی قرار گیرد؛ چراکه کشورمان به دلیل گستردگی جغرافیایی، پراکندگی مراکز تولید و فاصله قابل توجه میان بنادر، شهرکهای صنعتی و بازارهای مصرف، وابستگی بالایی به حملونقل جادهای دارد و بخش بزرگی از واحدهای تولیدی نیز دسترسی مستقیم به شبکه ریلی ندارند و انتقال مواد اولیه و محصولات خود را از طریق کامیون انجام میدهند. به همین دلیل، افزایش یا کاهش در ظرفیت ناوگان باری، مستقیماً بر هزینه تولید، قیمت تمامشده کالا و سرعت تأمین بازار اثر میگذارد. نگاهی به ترکیب کالاهای جابهجا شده نیز همین واقعیت را تأیید میکند؛ چراکه سهم بالای کالاهای معدنی و ساختمانی، استمرار فعالیت صنایع مادر را منعکس میکند و حجم قابل توجه محصولات کشاورزی و غذایی نیز بیانگر نقش ناوگان جادهای در تأمین نیاز روزانه بازار است و از سوی دیگر انتقال کالاهای اساسی از بنادر به استانهای مختلف نیز حلقه دیگری از همین زنجیره به شمار میرود زیرا واردات این اقلام تا زمانی که به مراکز مصرف نرسد، عملاً نقشی در تنظیم بازار نخواهد داشت. در کنار حجم جابهجایی کالا، استمرار فعالیت ناوگان حملونقل نیز اهمیت دارد. به طوری که هزاران شرکت حملونقل، پایانه بار، راننده و مالک ناوگان، در این چرخه فعالیت میکنند و طبعاً وقفه در عملکرد آنها، پیامدهای خود را در بخشهای مختلف اقتصاد آشکار میکند. از همین رو، پایداری این شبکه، بخشی از زیرساخت اقتصاد کشور محسوب میشود.
لزوم نوسازی ناوگان در کنار افزایش بهرهوری
با وجود حجم بالای جابهجایی کالا، فعالان این بخش همچنان بر ضرورت نوسازی ناوگان و کاهش هزینههای حملونقل تأکید دارند و معتقدند میانگین عمر بخشی از کامیونهای فعال کشور بالاست و فرسودگی ناوگان، مصرف سوخت، هزینه تعمیرات، زمان توقف خودرو و هزینه حمل کالا را افزایش میدهد و باید در چنین وضعی، ارتقای بهرهوری ناوگان، توسعه مراکز لجستیکی، تسهیل دسترسی به قطعات، نوسازی کامیونهای فرسوده و استفاده بیشتر از سامانههای هوشمند حملونقل، از مهمترین اقداماتی باشد که بر کیفیت خدمات این بخش اثر خواهد گذاشت. در مجموع آمار سهماهه نخست سال، وضعیتی از استمرار جریان حمل کالا در کشور ارائه میدهد، اما ارزیابی کامل عملکرد این بخش، به مقایسه با دورههای مشابه و بررسی روندهای فصلی نیز نیاز دارد. با این حال، ثبت جابهجایی ۱۴۰میلیونو۴۰۰هزارتن کالا و صدور ۹میلیون بارنامه، بیانگر آن است که ناوگان حملونقل عمومی جادهای همچنان بار اصلی انتقال کالا میان مراکز تولید، بنادر، انبارها و بازارهای مصرف را بر دوش دارد و تداوم آن، برای حفظ جریان تولید، توزیع و تأمین کالا در اقتصاد کشور، نقشی تعیینکننده دارد.
