جوان آنلاین: بعد از افزایش قیمت نان در هفته گذشته، از کارگروه آرد و نان استان تهران خبر رسید که نانواییهای بربری و سنگک مناطق ۱ تا ۳ تهران آزادپز شدند و به این ترتیب تبعیض در خرید نان، میان ساکنان مختلف تهران کلید خورد. هر چند که ساکنان این مناطق از تصمیم دولت ابراز نارضایتی میکنند، اما اتحادیه نان سنگک و بربری استان معتقدند که نانوایان این مناطق با آرد یارانهای، نان را همچنان به نرخ آزاد میفروختند و تخلفات متعددی در عرضه نان مشاهده میشد، اکنون با تصمیم کارگروه آرد و نان و آزادپز شدن نانوایی سنگک و بربری در این مناطق از حیف و میل شدن بیتالمال جلوگیری کردیم. اکنون این سؤال مطرح میشود، آیا عدم نظارت بر گرانفروشی نانوایان، دلیل منطقی برای آزادپز شدن و افزایش قیمت نان است؟ اگر دولت با همین دست فرمان پیش برود، یارانه سایر اقلام ضروری مردم نیز حذف خواهد شد و در شرایطی که گرانی و نرخ تورم ۸۰ درصدی سفره مردم را کوچک کرده، باید منتظر تکرار تجربه حذف ارز تدریجی در ماههای آتی و شوک قیمتی جدید باشیم. به نظر میرسد برای آزادسازی قیمت نان و حذف یارانه دولتی، گام نخست آزادپز شدن نانوایان و عادی شدن قیمتهای گران نان برای مردم است که دولت در نخستین ماه تابستان آن را کلید زد.
نان، یکی ازکالاهای اصلی سبد غذایی در کشور است، با توجه به مصرف بالای نان در ایران، تغییرات در قیمت آن میتواند تأثیر مستقیمی بر امنیت غذایی خانوارها داشته باشد، زیرا افزایش قیمت نان باعث کاهش قدرت خرید آنها به ویژه دهکهای متوسط و پایین میشود. از این رو مدیریت صحیح قیمت آرد و نان و عدم فشار هزینهای بر خانوار، همواره در دولت های گذشته مورد توجه بودهاست، اما دولت چهاردهم که ید طولایی در وارد کردن شوک بر سفرههای مردم دارد، در نخستین سال آغاز به کارش (مهر سال ۱۴۰۳)؛ قیمت نان را ۶۰ درصد گران کرد و در قدم بعدی با حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت اقلام اساسی تیر خلاص را به سبد هزینه خانوار وارد کرد. اکنون چند هفتهای است که زمزمه حذف یارانه آرد و نان و افزایش مبلغ نان به کالا برگ خانوار مطرح شدهاست و هفته گذشته نیز قیمتهای جدید نان سنتی اعلام و ابلاغ شد. هنوز مردم از شوک این قیمتها خارج نشدهبودند که روز گذشته از کارگروه آرد و نان خبر رسید، نانواییهای بربری و سنگک مناطق ۱ تا ۳ تهران آزادپز شدند.
این تصمیم کارگروه نهتنها باعث ایجاد تبعیض میان مناطق مختلف استان تهران میشود، بلکه به معنای پاک کردن صورت مسئله است. اینکه اتحادیه و تعزیرات بر کیفیت نان و گرانفروشی نانوایان نمیتوانند نظارت درستی داشته باشند، دلیل درستی برای حذف نانوایان دولتی و گران کردن نان است؟ ادامه این روند منجر به حذف کامل یارانهها و افزایش قیمت کالاهای مصرفی و خدماتی خواهد شد و به زودی باید شاهد موج جدید افزایش قیمتها و تجربه دوباره حذف ارز ترجیحی و شوک دوباره به اقتصاد و سفرههای مردم باشیم.
بهانههای دولت برای آزادپز شدن نانوایان
ضعف مدیریت در بخش آرد و نان باعث بهانه جوییهای اتحادیه نانوایان شدهاست. از زمانی که سامانه نانینو راهاندازی شده تا میزان فروش نانوایان شفاف شود، اتحادیهها مدام غر و لند میکنند و مدعی هستند که در شرایط فعلی که دولت یارانه زیادی به بخش آرد و نان میدهد، به دلیل قیمت دستوری دولت برای نان، نه نانوا راضی است و نه مصرفکننده.
این در حالی است که اگر اتحادیهها و تعزیرات نظارت درستی بر نانوایان داشتند و از گرانفروشی نان جلوگیری میکردند و همزمان از نانوا هم در هزینههای جانبیاش حمایت میشد، دیگر این بهانهجوییها وجود نداشت. اتحادیه نانوایان معتقد است که افزایش قیمت نان دلایل متعددی دارد که میتوان به کاهش یارانه آرد، افزایش هزینههای تولید و دستمزد اشاره کرد، اما در شرایطی که قیمت آرد دولتی و آزاد تغییری نکرده و قیمت برق و گاز نانوایان؛ یارانهای محاسبه میشود، دولت میتوانست با نظارت بر هزینههای جانبی این واحدهای صنفی، هزینههای تولید را مدیریت و از افزایش قیمت نان جلوگیری کند، اما عملکرد دو ساله دولت پزشکیان نشان میدهد که علاقه چندانی به نظارت، ریشهیابی و آسیبشناسی مشکلات ندارند و آزادسازی قیمتها را راهحل تمامی مشکلات اقتصادی میدانند.
در این خصوص رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران در توجیه آزادپز شدن نانواییهای مناطق ۱ تا ۳ میگوید: پیش از آزادپز شدن نیز در این مناطق به دلیل اختلاف قیمت، تخلفات متعددی در عرضه نان مشاهده میشد، بنابراین کارگروه آرد و نان تصمیم گرفت نانواییهای بربری و سنگک این مناطق با آرد آزاد فعالیت کنند. محمد جواد کرمی در توجیه اقدام این کارگروه میافزاید: در مناطقی که نیازی به پرداخت یارانه وجود ندارد، میتوان با تصمیم کارگروه، یارانه را به بخشهای هدفمندتر اختصاص داد. با توجه به این توجیهات، این سؤال مطرح میشود که آیا دولت میتواند مدعی شود که ساکنان مناطق ۱ تا ۳ جزو مرفهین هستند و استطاعت مالی برای خرید نان گران را دارند؟ آیا ساکنان این مناطق در لیست یارانهبگیران نیستند؟ و از همه مهمتر دولت بر پایه کدام جامعه آماری میتواند تشخیص دهد که کدام منطقه پایتخت به یارانه نان نیازی ندارند؟
وی با اشاره به اینکه این تصمیم در کارگروه آرد استانداری اتخاذ شده است، میگوید: آزادپز شدن نانواییها به معنای آن نیست که هر واحد صنفی بتواند به صورت خودسرانه از نرخهای یارانهای خارج شود، این موضوع تنها با تصویب کارگروه آرد و نان مستقر در استانداری امکانپذیر است.
کرمی میافزاید: این تصمیم قبل از افزایش اخیر قیمت نان و در اردیبهشت ماه سال جاری فقط برای نانواییهای بربری و سنگک مناطق ۱، ۲ و ۳ تهران اتخاذ شدهاست و درباره سایر مناطق نیز در صورت لزوم، کارگروه آرد و نان تصمیمگیری خواهد کرد. یکی از دلایل اتخاذ این تصمیم، بالا بودن هزینههای اجاره و اداره واحدهای نانوایی در این مناطق بود که ادامه فعالیت با آرد یارانهای را برای بسیاری از نانوایان دشوار کردهبود. همچنین به گفته یکی از اعضای اتحادیه نان سنگک، نانوایان دولتی مستقر در مناطق ۱ تا ۳ با آرد دولتی، نان به نرخ آزاد میفروختند و با تصمیم جدید کارگروه، از هدرروی بیتالمال جلوگیری کردیم. این اظهارات همگی حاکی از مدیریت ضعیف بخش آرد و نان کشور و نبود نظارت بر عملکرد واحدهای صنفی است و پیشبینی میشود، آزادپز شدن تدریجی نانواییهای دولتی و عادیسازی برای خرید نان گران، نخستین گام برای حذف یارانه نان است که در ماههای آتی اتفاق خواهد افتاد.
توجیه گرانی قیمت نان از سوی عضو کمیسیون کشاورزی مجلس
بهانههای غیر منطقی برای گرانی نان به کارگروه آرد و نان محدود نمیشود، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس نیز در زمین این کارگروه بازی میکند و میگوید: امروز نانواها با توجه به افزایش هزینههای تولید از جمله قیمت انرژی، دستمزد کارگر، آب، برق، گاز، اجاره مغازه و سایر هزینههای پخت نان خواستار افزایش قیمت نان هستند. محمد جلالی، در گفتوگو با ایسنا در پاسخ به این پرسش که آیا کمیسیون کشاورزی مجلس در جریان افزایش قیمت نان در تهران قرار دارد و علت این افزایش قیمت چیست، میافزاید: این موضوع فقط مربوط به تهران نیست. به عنوان مثال، در استان مرکزی نیز حدود ۲۰ روز تا یک ماه پیش قیمت نان تغییر کرد. این عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیطزیست مجلس با اشاره به یارانه پرداختی دولت در حوزه گندم و آرد میگوید: در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، حدود ۵۰۴ همت برای خرید تضمینی گندم و یارانه آرد اختصاص یافتهاست. بخش عمده این منابع در همین حوزه هزینه میشود، اما با وجود تلاش تولیدکنندگان گندم، وزارت جهاد کشاورزی، دولت، مدیران دولتی و بخش خصوصی، متأسفانه به دلیل نابسامانی در نحوه تخصیص و مصرف یارانه آرد و گندم، نه تولیدکننده، نه نانوا، نه مصرفکننده و نه مدیران دولتی رضایت کامل ندارند.
یارانه کلان آرد و نان تأثیر خود را در سفره مردم نشان نمیدهد
جلالی در ادامه با بیان اینکه دولت باید در حوزه نان تصمیمات مناسب و شجاعانه اتخاذ میگوید: با وجود پرداخت یارانه بسیار کلان، متأسفانه آثار و منافع آن به آن شکلی که باید بر سر سفره مردم دیده نمیشود. جلالی در پاسخ به این سؤال که آیا مجلس با افزایش قیمت نان موافق است یا خیر میافزاید: من معتقدم دولت باید به گونهای مدیریت کند که یارانه کلانی که در حوزه آرد، گندم و نان پرداخت میشود، هم موجب تأمین نان باکیفیت برای مردم شود، هم نانوایان رضایت داشته باشند و هم تولیدکنندگان که طبیعتاً باید از شرایط موجود منتفع شوند.
