جوان آنلاین: درحالی که ترامپ از برگزاری دور تازه مذاکرات با ایران در دوحه خبر داد، تهران با خودداری از شرکت در مذاکرات به آنچه رفتار متناقض و اقدامات تنشآفرین واشینگتن میداند، واکنش نشان داد. این تصمیم همزمان با اظهارات روبیو مبنی بر اینکه تفاهمنامه اخیر با ایران «تنها یک تکه کاغذ» است، اتخاذ شد؛ اقدامی که نشان داد مذاکره در سایه تهدید و تردید درباره پایبندی امریکا به تعهداتش امکانپذیر نیست. با این حال، تماسهای غیرمستقیم دو طرف به طور کامل قطع نشده و رایزنیها از طریق میانجیگران برای ملتزم کردن امریکا به تعهدات تفاهم ۱۴بندی، به خصوص آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، ادامه دارد. این یعنی اینکه ایران اول بر اجرای تفاهم مورد توافق اصرار دارد و سپس حرکت به سمت توافق جدید.
با وجود تأکید مقامهای امریکایی بر اینکه دیپلماسی بهترین راه برای حل اختلافات با ایران است، اقدامات نظامی و سیاستهای تنشزای اخیر واشینگتن، روند مذاکرات را با تردیدهای جدی روبهرو کرده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، دوشنبه شب ادعا کرد که واشینگتن و تهران روز سهشنبه در دوحه، پایتخت قطر، مذاکره خواهند کرد. ترامپ گفت: «جلسه در دوحه ممکن است مهم باشد، یا نباشد. ما خواهیم فهمید، اما ما در جبهه نظامی بسیار خوب عمل میکنیم و تقریباً میتوان گفت که در میدان نظامی پیروز شدهایم.» وی درباره موضوع نشست دوحه گفت: «موضوع، خلع سلاح هستهای ایران است. ما نمیخواهیم آنها سلاح هستهای داشته باشند و آنها هم نخواهند داشت. آنها با این موضوع به طور منصفانه توافق کردهاند.»
با وجود ادعاهای ترامپ، مقامات ایرانی هرگونه گفتوگو با طرف امریکایی در دوحه را رد کردند. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه، دیروز گفت: «در طول هفته جاری هیچ برنامهای برای مذاکره با امریکا نداریم. حضور مقامات امریکایی در دوحه ارتباطی با حضور هیئتهای کارشناسی ایرانی در دوحه ندارد. کارشناسان ما برای پیگیری تعهدات امریکا از سوی قطر به دوحه خواهند رفت. هیچ نشست و برنامهای برای ملاقات هیئت ایرانی و امریکایی نیز وجود ندارد.» اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، هم دیروز تأکید کرد: «ما اساساً برنامهای برای دیدار با طرفهای امریکایی در هیچ سطحی در چند روز آتی نداشتیم که بخواهیم منصرف شویم.» بقایی در پاسخ به این سؤال که مذاکرات چه زمانی ازسرگرفته خواهد شد، گفت: «این منوط بر این است که بندهای یک، ۵، ۱۰ و ۱۱ یادداشت تفاهم اجرا شوند و تداوم داشته باشند. باید طی روزهای آینده روند جاری را ارزیابی کنیم و تصمیم بگیریم در چه زمانی مذاکره برای توافق نهایی را شروع کنیم.» وزارت خارجه قطر دیروز در این رابطه اعلام کرد که هیچگونه نشست سطح بالایی میان مقامات ایران و امریکا برای سهشنبه برنامهریزی نشده است.
تصمیم برای شرکت نکردن ایران در نشست دوحه با دستور کاری که امریکا مد نظر دارد، یعنی حرکت به سمت توافق جدید، در شرایطی اتخاذ شد که ارتش امریکا در روزهای گذشته با نقض آتشبس به برخی مواضع در جنوب ایران حمله کرد تا نشان دهد که گزینه نظامی برای تحقق اهدافش همچنان روی میز است تا تهران مجبور به دادن امتیاز در میز مذاکره شود؛ اما این ماجراجویی نتیجه عکس داد و ایران نشان داد که تحت فشار نظامی مذاکره نخواهد کرد. طبق مفاد توافق، قرار بود که جنگ در همه جبههها متوقف شود، اما با گذشت دو هفته، نه ارتش صهیونیستی حملاتش به لبنان را متوقف کرده و نه امریکا و لذا ادامه مذاکره در این وضعیت از نظر تهران به صلاح نیست.
مذاکرات بر سر داراییهای بلوکهشده
با وجود برگزار نشدن نشست بین هیئت ایرانی و امریکایی در دوحه، گفتوگوها از طریق میانجیها برای حل برخی اختلافات در جریان است. به گزارش الجزیره، بر اساس اعلام دوحه، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان رئیسجمهور امریکا، قرار است روند مذاکرات را در دوحه با طرفهای میانجی مورد بحث و بررسی قرار دهند. بقایی هم تأکید کرد که مذاکرات اجرای تعهد آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران بهطور مطلوبی در جریان است و روز چهارشنبه با طرفهای قطری دیدار خواهند کرد.
سخنگوی وزارت خارجه قطر در این زمینه گفت که ۶ میلیارد دلار پول مسدودشده ایران هنوز به تهران منتقل نشده است. پیشتر وزارت خارجه ایران گفته بود که سفر هیئت ایرانی به قطر برای پیگیری اجرای مفاد تفاهمنامه، از جمله در ارتباط با آزادسازی داراییهاست و قرار نیست «هیچ نشست مذاکراتی در هیچ سطحی با طرف امریکایی» انجام بگیرد. العربیه در گزارشی مدعی شد که ایران تا پایان هفته ۳ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده خود را دریافت خواهد کرد. بر اساس توافقات اخیر، قرار بود که بخشی از داراییهای مسدودشده ایران به محض شروع مذاکرات آزاد شوند، اما واشینگتن تاکنون زیر بار نرفته است و آنگونه که یک مقام واشینگتن دیروز مدعی شد، تا زمانی که امتیازاتی در بحث هستهای داده نشود، هیچ پولی به ایران پرداخت نخواهد شد. هرچند امریکا شروط گذاشته که این داراییها باید برای خرید مواد غذایی از کشاورزان امریکایی اختصاص یابد.
تفاهمنامه کاغذپاره روبیو
با اینکه ترامپ تفاهمنامه اخیر با ایران را دستاوردی بزرگ در عرصه سیاست خارجی خود توصیف کرده بود، اظهارات مقامات واشینگتن نشان میدهد که آنها ذاتاً به هیچ توافقی با ایران پایبند نیستند. در این چارچوب، کاملاگر داو، نماینده کنگره، بخشهایی از صحبتهای تلفنی روز دوشنبه مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، در مورد تفاهمنامه ایران و امریکا را افشا کرده است. به گفته این نماینده، روبیو در این گفتوگوی تلفنی تأکید کرده که «این تفاهمنامه فقط یک تکه کاغذ امضا شده است که میگوید ما به صحبت درباره صحبت کردن ادامه خواهیم داد». روز دوشنبه، مارکو روبیو و استیو ویتکاف، کنگره را در جریان تفاهمنامه میان واشینگتن و تهران قرار دادند. این جلسه به صورت تلفنی انجام شده است. به گفته داو، روبیو در پاسخ به سؤالی در مورد تفاوت توافق امضا شده در دوران اوباما، موسوم به «برجام»، و تفاهمنامه کنونی امریکا گفته که «برجام، توافق هستهای اوباما، یک توافق واقعی با معیارها، شاخصها و آستانههای مشخص بود». از سوی دیگر، روبیو حتی گفته که احتمال شکست مذاکرات با ایران نیز وجود دارد. اظهاراتی که نشان میدهد دولت ترامپ از دیپلماسی دو ماهه برای خرید زمان استفاده میکند تا دوباره جنگ با ایران را از سر بگیرد و هرگونه شکست توافق را به گردن تهران بیندازد.
