جوان آنلاین: با قوت گرفتن احتمال برگزاری نشست دوحه، امریکاییها تلاش کردند ادامه نشستها میان طرف ایرانی و امریکایی را به گفتوگوهای فنی گره بزنند. با این حال، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه که دیروز برای گفتوگو درباره مدیریت ایرانی بر تنگه هرمز به عمان سفر کرده بود، این اظهارات و نیز اخبار برخی رسانهها درباره برگزاری گفتوگوهای فنی کارگروهها در دوحه را تأیید نکرد. سخنان دیروز رئیسجمهور ایران حاکی از این است که مذاکرات آتی برای پیگیری تعهدات مربوط به تفاهم ۱۴بندی و مشخصاً به منظور آزادسازی ۶ میلیارد دلار از منابع مسدود شده ایران برگزار خواهد شد.
در روزهای گذشته، ادامه روند مذاکرات بر سر تفاهم پایان جنگ میان ایران و امریکا محور توجه رسانهها بود. والاستریتژورنال پرچمدار این خط خبری است. این روزنامه مدعی لغو مذاکرات این هفته در سوئیس شده بود. ولی روزنامه نیویورکتایمز به نقل از یک مقام بلندپایه امریکایی مدعی شد که مذاکرات فنی با ایران در خصوص چگونگی اجرای تفاهمنامه، کماکان برای روزهای آینده برنامهریزی شده است. این مقام امریکایی با اشاره به تبادلات آتش اخیر میان ایران و امریکا مدعی شده بود که هیچ گفتوگویی لغو نشده و ارتباطات همچنان برقرار است. در همین راستا، شبکه المیادین اعلام کرد که نشست ایران و امریکا در سطح فنی که پیش از این قرار بود در سوئیس برگزار شود، به قطر منتقل شده است. به این ترتیب، امریکاییها با اشاره به از سرگیری مذاکرات در سطح عالی و در عین حال اشاره به گفتوگوهای فنی، عملاً نشان دادند که تمایل دارند که مذاکرات فنی نیز آغاز شود. یکشنبه شب، آکسیوس نیز به نقل از مقامی امریکایی مدعی شد که ایران و امریکا بر سر توقف حملات متقابل و برگزاری نشست در هفته جاری به توافق رسیدند. بنا به ادعای این مقام امریکایی، ایران و امریکا روز سهشنبه در شهر دوحه و برای حلوفصل اختلافات مربوط به تنگه هرمز نشست برگزار میکنند.
دیروز با بالا گرفتن گمانهزنیها، کاخ سفید ادعا کرد که ایران درخواست برگزاری یک نشست طی هفته جاری را مطرح کرده است و از این رو، استیو ویتکاف و جرد کوشنر برای دیدارهای سطح بالا با ایران راهی دوحه میشوند.
همزمان به گفته کاخ سفید در حاشیه این مذاکرات سطحبالا، گفتوگوهای فنی نیز برگزار خواهد شد. روز دوشنبه، دونالد ترامپ هم در شبکه اجتماعی خود مدعی شد که ایران درخواست دیدار داده است؛ این دیدار در دوحه برگزار میشود. دیروز عصر، رویترز نوشت پس از دو شب درگیری در لبه جنگ بین ایران و امریکا در تنگه هرمز، دو کشور از طریق کانالهای میانجیها به کاهش تنش رسیدند.
رایزنی درباره آزادسازی اموال ایران
در حالی که برخی رسانهها از برگزاری مذاکرات فنی بین ایران و امریکا در این هفته و در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد خبر دادهاند، کاظم غریبآبادی، مذاکرهکننده ارشد و معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه، دیروز در پاسخ به سؤال خبرنگاران درباره مذاکرات کارگروهها در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد گفت: «برگزاری نشستهای فنی کارگروهها برای این هفته برنامهریزی نشده است.» غریبآبادی گفت: «هر چند رایزنیها با قطر از جمله در خصوص پیگیری اجرای تعهدات طرف مقابل، طبق روال، در جریان است، اما خبر برخی رسانهها مبنی بر برگزاری گفتوگوهای فنی کارگروهها در دوحه، تأیید نمیشود.» غریبآبادی افزود: «اولین دور گفتوگوهای فنی در چارچوب کارگروههای تعیین شده، با فراهم شدن شرایط و پس از توافق در خصوص تاریخ و محل آن، برگزار خواهد شد و رایزنیها در این خصوص از طریق کشورهای میانجی ادامه دارد.»
وی در این باره افزود: «بر اساس تفاهمات حاصله، مذاکرات آتی زیر نظر کمیته عالیرتبه با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی و وزیر امور خارجه ایران، معاون رئیسجمهور امریکا و نخستوزیران پاکستان و قطر انجام خواهد شد. همچنین، تصمیم گرفته شد تا چهار کارگروه خاتمه تحریمها، هستهای، بازسازی و توسعه اقتصادی و نظارت و اجرا تشکیل شود.» شواهد حاکی از این است که گفتوگوها درباره چگونگی آزاد کردن پولهای بلوکه شده است. منابع بینالمللی از جمله رویترز، آسوشیتدپرس و تاس، سخنان مسعود پزشکیان مبنی بر اینکه از توافق برای آزادسازی ۶ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران در قطر استفاده میشود را منعکس و اعلام کردند که پیگیریهای لازم برای بازگرداندن بخش باقیمانده نیز در حال انجام است. مبلغ کل توافق شامل آزادسازی ۶ میلیارد دلار از مجموع ۱۲ میلیارد دلار داراییهای بلوکهشده ایران در قطر است. این اقدام در چارچوب یادداشت تفاهم ۱۴مادهای امضا شده بین ایران و امریکا انجام میشود که راه را برای مذاکرات ۶۰ روزه بعدی هموار میکند. البته تاکنون، مقامات امریکایی و دولت قطر به عنوان میانجی، رسماً تأیید نکردهاند که هیچیک از داراییهای مسدودشده ایران آزاد شده است؛ ضمن اینکه با وجود اعلام کلی توافق، هنوز جزئیات دقیقی درباره زمان و شیوه آزادسازی و انتقال این وجوه منتشر نشده است.
طرح مارشال ایرانی!
جان کری، وزیر خارجه دوران اوباما که در شکلگیری توافق برجام نقش کلیدی داشت، با انتقاد شدید از یادداشت تفاهم اخیر، آن را با برجام مقایسه کرد و به طور خاص، موارد اقتصادی را هدف نقد قرار داد و گفت: «دنیا در حال خاراندن سر خود است تا بفهمد جنگ [با ایران]غیر از افزایش قیمتها و تسلیح بیسابقه تنگه هرمز، به چه چیزی دست یافته است.» وی مشخصاً با اشاره به صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰میلیارد دلاری که امریکاییها در تفاهم وعده آن را دادهاند، هم گفت: «چیزی است که او [ترامپ]درباره استفاده از آن برای بازسازی ایران صحبت میکند. ظاهراً ما قرار است یک طرح مارشال برای ایران اجرا کنیم، به جای اینکه برای بسیاری از کشورهای دیگری که به آن نیاز دارند، چنین کنیم. پولی که در توافق بود، حدود ۷۸/۱ میلیارد دلار بود. اما چیزی که او درباره آن صحبت میکند، دادن ۳۰۰میلیارد دلار به ایرانیهاست.» کری در ادامه دفاع از دستاورد دولت اوباما گفت: «پولی که ما به آنها دادیم، پول خودشان بود، نه پول ما. این پول مربوط به قرارداد خرید تسلیحات در دهه ۱۹۷۰ بود، زمانی که شاه هنوز در قدرت بود.»
کری در ادامه به سیاستهای مخرب دولت امریکا در قالب برجام اذعان کرد و گفت: «ما یک رآکتور پلوتونیوم را نابود کردیم که آنها حدود دو هفته با راهاندازی آن فاصله داشتند. ما کالاندریا (هسته) آن سلاح را با سیمان پر کردیم. دیگر هرگز نمیتوان از آن استفاده کرد. ما محدودیتهای ابدی بر اورانیوم داشتیم، ۱۳۰ بازرس اضافی را در ایران مستقر کردیم که هر روز بررسی میکردند و هر زمان که میخواستند بازرسی انجام میدادند.»
وزیر خارجه اسبق امریکا ادامه داد: «توافق، اساساً توافقی است مبنی بر اینکه تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد. دولت ترامپ در تلاش است تا خود را از چالهای که خودشان کندهاند، بیرون بکشد. ما دقیقاً نمیدانیم که این یادداشت تفاهم یک و نیم صفحهای چه میگوید. توافقی که ما به آن دست یافتیم، قبل از اینکه پاره شود، کار میکرد... آن اقدام [خروج ترامپ از برجام]ما را در مسیری قابلپیشبینی و اجتنابناپذیر هشت ساله قرار داد که در آن ایران فعالیت هستهای خود را تسریع کرد و جنگ اجتنابناپذیر شد.»
