جوان آنلاین: جمهوری اسلامی ایران بهرغم همه موانع و تحریمهای موجود، به پیشرفتهای چشمگیری در زمینه علوم و فناوری فضایی و به چرخه کامل فناوری پرتاب ماهواره به فضا دستیافته است. براساس تازهترین خبرهای حوزه فناوری، نخستین ماهواره راداری ایران آماده رونمایی و ماهواره سنجشی «پارس ۲» نیز در آستانه پرتاب است. حرکت به سمت فناوریهای فضایی، حرکت به سمت شکستن مرزهای انحصار علم است. شاید از این رو باشد که اکثر کشورها تلاش میکنند تا جایگاهی هرچند اندک در باشگاه فضایی دنیا داشته باشند، اما بعد از آن به تدریج این فناوری توانست توانمندیهای کشورها را اکثر در حوزههای علمی و مدیریتی از توسعه ارتباطات مخابراتی تا پایش بلایای طبیعی ارتقا دهد. ایران از زمان پیوستن به باشگاه کشورهای پرتابکننده ماهواره تاکنون توانسته است ماهوارههای متعدد با کاربردهای سنجشی و مخابراتی طراحی، ساخته و پرتاب کند.
پارس ۲؛ نقشآفرینی در مدیریت زمین با استفاده از فناوری هوش مصنوعی
ماهواره سنجشی پارس ۲ یکی از پروژههای مهم در صنعت فضایی کشور است که براساس تازهترین اعلام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در آستانه پرتاب است. ماهوارههای سنجشی مشخصاً در بحث «مدیریت زمین» نقشآفرینی میکنند. طبق گزارشها، وزن ماهواره پارس ۲ معادل ۱۵۰ کیلوگرم بوده و شامل دو نوع سنجنده خطی با قدرت تفکیک رنگی سه متر و سنجنده دوبعدی با قدرت تفکیک رنگی چهار متر و چندطیفی هشت متر است. علاوه بر این، با بهرهگیری از ترکیب تصاویر حاصل از این محمولهها و استفاده از فناوریهای نرمافزاری پیشرفته، امکان دستیابی به قدرت تفکیک مکانی بهتر از ۵/۲ متر فراهم شده است. ماهواره «پارس۲» به دو سامانه تصویربرداری با فناوریهای تلسکوپی و لنزی مجهز است که در پردازش تصاویر حاصل از آن، از فناوری هوش مصنوعی بهره گرفته شده است. این فناوری میتواند به ایران در مدیریت محیط زیست، جنگلداری، پاسخگویی به حوادث غیرمترقبه و کنترل شوری خاک کمک کند. طراحی و ساخت این ماهواره با بهرهگیری از نرمافزارها و فناوریهای داخلی انجام شده است.
آمادهسازی منظومه ماهوارهای «شهید سلیمانی»
صنعت فضایی، حوزه راهبردی است و این حوزه ظرفیتهای گستردهای برای توسعه کشاورزی هوشمند، مدیریت منابع آبی، مدیریت سرزمین و ارتقای کیفیت حکمرانی دادهمحور در کشور دارد. در جنگ رمضان، باوجود تلاش دشمن برای آسیب زدن به صنعت فضایی، تکیه بر دانش بومی و توان تخصصی نیروهای انسانی باعث حفظ زیرساختها و تداوم ارتباط با ماهوارهها شد که دستاوردی ارزشمند به حساب میآید.
در همین ارتباط، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به تازگی در نشستی با نخبگان و مدیران پژوهشگاه فضایی ایران با تأکید بر اهمیت بومیسازی صنعت فضایی کشور به تشریح آخرین وضعیت پروژههای فضایی کشور پرداخت و از شمارش معکوس برای پرتاب ماهواره پارس۲ خبر داد و اعلام کرد منظومه ماهوارهای «شهید سلیمانی» نیز تا پایان سال برای پرتاب آماده خواهد شد.
سیدستار هاشمی در این نشست با اشاره به ضرورت همراستاسازی برنامههای فضایی کشور با نیازهای واقعی جامعه گفت: پروژههای فضایی باید با تمرکز بر ایجاد ارزش افزوده و ارائه خدمات ملموس به مردم دنبال شوند. او تأکید کرد: فعالسازی ظرفیتهای اقتصادی در حوزه فضا یکی از اولویتهای اصلی دولت چهاردهم است و باید زمینه ارائه خدمات پایدار و باکیفیت مبتنی بر فناوریهای فضایی برای مردم فراهم شود.
وزیر ارتباطات با اشاره به ضرورت عبور از رویکرد صرفاً پژوهشی در برخی طرحهای فضایی گفت: پروژههای این حوزه باید بیش از گذشته به سمت ارائه سرویسهای کاربردی، بهویژه در زمینه ارتباطات و خدمات مبتنی بر ماهواره حرکت کنند.
هاشمی درباره اجرای پایلوت اتصال برخی روستاها از طریق خدمات فضایی، بر تعیین سریع نقاط هدف و تسریع در اجرای این پروژه تأکید کرد و آن را گامی مهم در توسعه دسترسی ارتباطی مناطق کمتر برخوردار دانست. او همچنین با اشاره به فرصتهای پیشروی کشور در حوزه همکاریهای فضایی گفت: باید جزو نخستین مجموعههایی باشیم که از این پنجره فرصت برای توسعه همکاریها و ارتقای توانمندیهای فضایی استفاده میکنند.
وزیر ارتباطات توسعه همکاریهای بینالمللی و بهرهگیری از ظرفیت مشارکتهای خارجی، بهویژه در حوزه منظومههای ماهوارهای را از محورهای مهم برنامههای آتی این بخش عنوان کرد و درباره ضرورت تهیه نقشهای واحد و مورد تأیید همه دستگاهها برای حکمرانی دادهمحور گفت: دستیابی به این هدف نیازمند همکاری و تعامل میان دستگاههای مسئول است و انتظار میرود مجموعههای تخصصی حوزه فضایی نقش مؤثری در این زمینه ایفا کنند.
مهمترین پروژههای فضایی ۱۴۰۵
حسن سالاریه، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فضایی ایران نیز با اشاره به روند اجرای طرحهای ماهوارهای گفت: ما در سال ۱۴۰۵ هم مثل سالهای گذشته برنامه پرتاب ماهواره را داریم. برخی از پروژهها به اتمام رسیده و برخی در آینده نزدیک به اتمام میرسد.
سالاریه افزود: مهمترین پروژههایی که ما در آینده نزدیک برنامه پرتابش را داریم، ماهواره پارس ۲ است. همچنین رونمایی از اولین ماهواره راداری انجام میشود که قرار بود انتهای سال ۱۴۰۴ نمونه اولیه آن به اتمام برسد. پروژه منظومه ماهوارهای «شهید سلیمانی» نیز با سرعت و جدیت در حال پیشرفت است و پرتابهای آزمایشی آن بهزودی انجام خواهد شد.
رئیس سازمان فضایی ایران در ادامه به سایر پروژههای در حال ساخت اشاره کرد و گفت: ماهواره تصویربرداری پارس ۳ که یک ماهواره با دقت بالاست و ماهواره راداری (راد ۲) هم در حال فرایند طراحی هستند. نمونه ارتقایافته ماهواره ناهید ۲ که ماهواره مخابراتی ارتفاع پایین است و ناهید ۳ نیز با همکاری پژوهشگاه فضایی و مجموعهای از شرکتهای دانشبنیان همکار در حال توسعه است.
او با تأکید بر بومی بودن صنعت فضایی کشور افزود: صنعت فضایی ایران کاملاً مبتنی بر دانش داخلی و بهصورت توزیعشده در کشور شکل گرفته است. این ساختار باعث میشود آسیب به چند مرکز یا ساختمان، روند کلی برنامهها را متوقف نکند.
سالاریه همچنین درباره وضعیت زیرساختهای فضایی کشور گفت: بخشهایی از زیرساختها آسیب دیدهاند، اما این زیرساختها در حال جایگزینی و بازسازی هستند و پروژهها با مدیریت و پیگیری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ادامه دارند.
توسعه پایدار صنعت فضایی با همکاریهای بینالمللی و همراهی بخش خصوصی
با عبور کشور از شرایط ناشی از جنگ رمضان و شکلگیری فرصتهای جدید، باید برای بازآرایی صنعت فضایی و استفاده از ظرفیتهای تازه همکاریهای بینالمللی برنامهریزی دقیق انجام شود. کارشناسان تأکید دارند که مدیریت انرژی، مدیریت منابع و سایر نیازهای ملی میتواند به بازارهای جدیدی برای فناوریهای فضایی تبدیل شود و لازم است در کنار تجاریسازی، موضوع بازاریابی نیز مورد توجه جدی قرار گیرد. در مجموع آنچه از اهمیت زیادی برخوردار است این است که با تعامل با کشورهای همسو و بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی میتوان زمینه توسعه پایدار صنعت فضایی کشور را فراهم کرد.
