جوان آنلاین: ترامپ دیشب همان یکذره خونسردی را که سعی میکرد نشان دهد دارد، از دست داده بود و دوباره با تهدید تمدنی ایران، سعی کرد یک نمایش جدید از شیادی خود به دنیا نشان دهد. رئیسجمهور امریکا که نتوانسته با محاصره دریایی، ایران را به تمکین در برابر خواستههای خود وادار کند، با ورود به سومین ماه آتشبس، مجدداً لحن خود را به سمت تهدید و تنش تغییر داده است. تشدید لفاظیهای مقامات واشینگتن و انجام حملات محدود به برخی نقاط ایران، آنهم همزمان با سفر دیروز نمایندگان قطر در تهران، این گمانه را تقویت کرده که کاخ سفید برای دستیابی به یک توافق احتمالی زمان را از دست رفته میبیند و سعی دارد پیش از آغاز رقابتهای جام جهانی فوتبال توافقی هر چند موقت را امضا کند. در این بستر، اظهارات تند ترامپ درباره «نزدیک شدن لحظه حمله به پلها و زیرساختهای ایران» نشان میدهد که برخلاف ادعای او برای فرصتدهی به دیپلماسی، گزینه نظامی همچنان روی میز بوده و هشدار روسها از آمادگی امریکا برای حمله زمینی- هرچند تاکنون چندبار این هشدار را دادهاند- این گزاره را بهلحاظ روانی تشدید کرده است. با این حال، واکنش سریع ایران به این اقدامات تحریکآمیز نشان داد که سیاست فشار و تهدید نمیتواند تهران را از پیگیری منافع ملی و خطوط قرمز خود بازدارد. درعینحال یک منبع آگاه به رویترز گفته «مذاکرهکنندگان قطری امروز به تهران سفر کردند تا پس از رایزنی با واشنگتن، توافقی را نهایی کنند»
به گزارش «جوان»، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا بهطور مکرر از نزدیک بودن توافق احتمالی با ایران سخن میگوید، در عمل رفتارها و اقدامات واشینگتن نشان میدهد که میان ادعاها و واقعیت فاصله زیادی وجود دارد. ارتش امریکا روز چهارشنبه طی عملیات هوایی، برخی مناطق را در بندرعباس مورد هدف قرار داد که به ادعای فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام)، از بین بردن سیستمهای راداری و پدافندی ایران هدف این عملیات بوده است. به ادعای مقامات واشینگتن، این حمله در واکنش به سرنگونی بالگرد آپاچی امریکایی در تنگه هرمز انجام شده که این حادثه را به ایران نسبت دادهاند.
در حالی که این اقدامات تحریکآمیز میتواند آتشبس شکننده در منطقه را به فروپاشی بکشاند، رئیسجمهور امریکا گفته که چنین حملاتی را ضروری میداند. ترامپ همزمان با شروع عملیات سنتکام علیه ایران در سخنانی مدعی شد: «فکر میکنم پاسخ دادن بسیار مهم است و آنها یک هلیکوپتر را سرنگون کردند و ما همین حالا در حال پاسخ دادن هستیم. من معتقدم که این پاسخ باید بسیار قوی و قدرتمند باشد و این پاسخ هم همینطور است.» این در حالی است که رئیسجمهور امریکا پیش از این گفته بود سرنگونی بالگرد آپاچی رویدادی جدی نیست. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان امریکا در اظهاراتی بیاساس مدعی شد حملات علیه ایران «هدفمند و متناسب» بوده و اعلام کرد چند ساعت پیش از اجرای آن، در نشست امنیتی کاخ سفید حضور داشته است.
همزمان با تشدید تنشها در عرصه میدانی، لحن مقامات واشینگتن علیه ایران نیز تندتر شده است. ترامپ با اینکه ادعا میکند مذاکرات با ایران به خوبی پیش میرود، دیروز در پیام جدید خود مدعی شد: ایران فقط حرف میزند و هیچ اقدامی نمیکند. ترامپ برای صدمین بار مدعی شد: نیروی نظامی ایران کاملاً به هم ریخته است. بخش زیادی از آن، مانند نیروی دریایی و نیروی هواییشان، دیگر وجود ندارد؛ آنها کاملاً شکست خوردهاند. ترامپ برای اینکه نشان دهد اقدام نظامی امریکا علیه ایران موفقیتآمیز بوده است، ادعا کرد: «قلدر خاورمیانه مرده است، آنها برای مذاکره بر سر توافقی که میتوانست برایشان عالی باشد، خیلی دیر کردهاند؛ حالا باید بهای آن را بپردازند.» او غروب دیروز هم در کاخ سفید مجدداً گفت که روز سهشنبه به آنها (ایران) ضربه زدیم و امروز دوباره به آنها ضربه سختی خواهیم زد. او در عین حال گفت که فاش نمیکند که میخواهد پلها و نیروگاهها را هدف قرار دهد یا نه.
با وجود ادعاهای مکرر دونالد ترامپ مبنی بر تضعیف یا نابودی توان دریایی و هوایی ایران، واکنش قاطع تهران به حملات اخیر امریکا و هدف قرار دادن پایگاههای این کشور در اردن، کویت و بحرین نشان داد که سیاست فشار و تهدید قادر نیست ایران را از پیگیری منافع ملی و خطوط قرمز خود بازدارد.
وزارت خارجه در بیانیهای هشدار داد که ایران در اعمال حق ذاتی دفاع از خود، از جمله از طریق هدف قرار دادن مبدأ حملات و نیز پایگاهها و امکانات لجستیک مورد استفاده برای اجرا و پشتیبانی از عملیاتهای تجاوزکارانه علیه ایران، درنگ نخواهد کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه گفت: «امریکا هم از حیث پیامهای متناقضی که میفرستد و هم از جهت تغییر مکرر مواضع و مطالباتش و هم بدتر از همه از طریق نقض مکرر آتشبس، به روند دیپلماتیک آسیب میرساند.» سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران نیز تأکید کرد هرگونه تهدید یا اقدام علیه کشور با پاسخ متناسب و قاطع روبهرو خواهد شد.
حضور قطریها در تهران
پس از تبادل آتش میان تهران و واشینگتن، تلاشهای دیپلماتیک منطقهای با هدف کاهش تنشها و رفع اختلافات باقیمانده شتاب بیشتری گرفته است. در این میان، فاکسنیوز گزارش داد یک هیئت مذاکرهکننده قطری دیروز با هماهنگی امریکا به تهران سفر کرد تا با مقامهای ایرانی دیدار و درباره کاهش اختلافات باقیمانده در روند مذاکرات گفتوگو کند. بر اساس این گزارش، «هدف این سفر کمک به نزدیکتر شدن مواضع دو طرف و تسهیل دستیابی به متن نهایی توافق عنوان شده است.»
این تحرک دیپلماتیک در شرایطی انجام میشود که مذاکرات میان تهران و واشینگتن همچنان بر سر موضوعاتی مانند رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدود شده و مسائل هستهای ادامه دارد.
با وجود آنکه واشینگتن همچنان با برخی شروط مطرحشده از سوی تهران از جمله آزادسازی داراییهای بلوکهشده موافقت نکرده، ترامپ انتظار دارد تهران در نهایت به خواستههای امریکا تن دهد. تشدید اظهارات تهدیدآمیز ترامپ و همزمانی آن با عملیات نظامی در کنار سفر هیئت قطری به تهران نشان میدهد کاخ سفید دستیابی به توافق احتمالی را در بازه زمانی محدودی دنبال میکند. این روند نشان میدهد که واشینگتن پیش از آغاز رقابتهای جام جهانی فوتبال در پی امضای توافقی ولو بهصورت موقت با ایران است تا خود را از مخمصهای که گرفتار شده، نجات دهد.
گزینه نظامی همچنان روی میز
با وجود اینکه ترامپ در ظاهر دیپلماسی را بهترین راهکار برای حل اختلافات با ایران و دستیابی به یک توافق احتمالی میداند، اما همزمان گزینه نظامی را نیز روی میز قرار داده است. در همین چارچوب، ترامپ روز چهارشنبه در گفتوگو با فاکسنیوز ادعا کرد به دلیل اینکه تهران برای دستیابی به توافق بیش از حد معطل میکند، او به صدور فرمان حملات نظامی جدید نزدیک شده است.
گزارشهای واصله نیز نشان میدهد ارتش امریکا در منطقه آرایش جنگی به خود گرفته است. از اینرو، شورای امنیت روسیه دیروز در بیانیهای که توسط خبرگزاری «تاس» منتشر شد، هشدار داد: «امریکا و اسرائیل از پوشش دیپلماسی و مذاکرات صلح برای آمادهسازی یک عملیات زمینی گسترده علیه ایران استفاده میکنند.»
این گزارش در شرایطی منتشر شده است که دونالد ترامپ نیز هفته گذشته مهلتی دوماهه برای دستیابی به توافق با ایران تعیین کرده بود. بر این اساس، اگر در این بازه زمانی پیشرفتی در مذاکرات حاصل نشود، بازگشت به گزینه نظامی چندان دور از ذهن نخواهد بود. همچنین اظهارات مقامات صهیونیستی مبنی بر اینکه مأموریت آنان در ایران هنوز به پایان نرسیده و همچنین ادعای رئیس جدید موساد که مدعی شده عمر جمهوری اسلامی چند هفته دیگر به پایان میرسد، همگی نشان میدهد که تهدید جنگ همچنان بر آسمان منطقه سایه افکنده است.
