«ما در آمادگی دائمی برای به کارگیری تمامی ابزارها، از جمله هستهای، برای تأمین امنیت دولت اتحادیه هستیم»؛ این هشدار صریح میخائیل گالوزین، معاون وزیر خارجه روسیه که دیروز ابراز شد، زنگ خطر تازهای را در روابط شرق و غرب به صدا درآورد.
به گزارش «جوان»، میخائیل گالوزین، معاون وزیر امور خارجه روسیه، روز دوشنبه در مصاحبه با روزنامه ایزوستیا گفت: «روشهای تعامل بین نیروهای مسلح روسیه و بلاروس، و همچنین بین نهادهای امنیتی دو کشور، به طور مستمر در حال بهبود است. ما در آمادگی دائمی برای به کارگیری تمامی ابزارها، از جمله ابزارهای هستهای، برای تأمین امنیت دولت اتحادیه به سر میبریم.» این بیانیه در حالی صادر شده که به گفته این دیپلمات روس، ائتلاف آتلانتیک شمالی (ناتو) بهصورت «تحریکآمیز و نمایشی» توان نظامی خود را در مجاورت مرزهای روسیه و بلاروس افزایش داده است؛ اقدامی که کارشناسان آن را تلاش کشورهای اروپایی عضو ناتو برای منحرف کردن توجه روسیه از جبهه اوکراین و بیثبات کردن اوضاع بلاروس ارزیابی میکنند.
پیشینه شراکت استراتژیک مینسک با مسکو به سالها پیش بازمیگردد. «دولت اتحادیه» (Union State) روسیه و بلاروس در ۸ دسامبر ۱۹۹۹ با امضای پیمانی میان بوریس یلتسین و الکساندر لوکاشنکو تأسیس شد. این نهاد فراملی، ادغام تدریجی دو کشور در حوزههای سیاسی، اقتصادی، نظامی و حقوقی را هدف گرفته و اکنون به چارچوبی کلیدی برای همکاریهای هستهای و امنیتی تبدیل شده است. نقطه عطف این مشارکت، امضای «پیمان تضمینهای متقابل امنیتی» در دسامبر ۲۰۲۴ بود که بر اساس آن، حمله به بلاروس به عنوان حمله به روسیه تلقی میشود و همه ابزارهای موجود، از جمله تسلیحات هستهای تاکتیکی مستقر در خاک بلاروس، برای دفاع قابل استفاده است. ولادیمیر پوتین نیز دکترین هستهای بهروزرسانی شده روسیه را تضمینکننده دفاع از کل «دولت اتحادیه» معرفی کرده و تأکید میکند: «ما اعلام کردیم که اگر بلاروس، متحد ما و عضو دولت اتحادیه، با تهدید مواجه شود، آن را تهدیدی علیه روسیه تلقی خواهیم کرد.»
یکی از انگیزههای اصلی مسکو برای گسترش شراکت هستهای، ایجاد توازن در برابر استقرار تسلیحات هستهای امریکا در اروپا است. بر اساس گزارشها، امریکا هماکنون حدود ۱۰۰ بمب هستهای تاکتیکی را در پایگاههای هوایی شش کشور اروپایی عضو ناتو شامل آلمان، ایتالیا، بلژیک، هلند، ترکیه و بریتانیا نگهداری میکند. افزون بر این، دولت ترامپ در حال بررسی گزینه استقرار سلاح هستهای در کشورهای بیشتری از ناتو، از جمله اعضای شرقی آن، به منظور آرامسازی متحدان اروپایی است.
روسیه در سال ۲۰۲۳ بر اساس توافق با مینسک، تسلیحات هستهای تاکتیکی خود را در خاک بلاروس مستقر کرد. سامانه موشکی «اسکندر-ام» به همراه مهمات ویژه به نیروهای بلاروس تحویل داده شد و سامانه موشکی بالستیک میانبرد «اورشنیک» نیز در این کشور در حالت آمادهباش رزمی قرار گرفته است. در ماه مه ۲۰۲۶، روسیه و بلاروس یک رزمایش هستهای مشترک بزرگ با حضور بیش از ۶۴ هزار نظامی و شلیک شش نوع موشک هستهای برگزار کردند. کرملین اعلام کرده است که وجود سلاح هستهای در بلاروس، احتمال درگیری مستقیم نظامی با ناتو را کاهش میدهد. در مقابل، مارک روته، دبیرکل ناتو، هشدار داده است که هرگونه استفاده واقعی روسیه یا بلاروس از سلاح هستهای با «پاسخی ویرانگر» روبهرو خواهد شد.
