جوان آنلاین:با نزدیک شدن به تابستان و آغاز گرما، دوباره موضوع ناترازی برق در ایران به یکی از دغدغههای اصلی تبدیل شده است. موضوعی که در سالهای اخیر با رشد مصرف و محدودیت ظرفیت تولید، فشار بیشتری بر شبکه برق کشور وارد کرده است. این در حالی است که ایران در سال گذشته و به خاطر حملات دشمنان امریکایی اسرائیلی به شهرهایش، روزهای سخت و پرتنشی را پشت سر گذاشته است. با این حال گزارشها نشان میدهد برنامهریزی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر متوقف نشده است. در استانهای مختلف از کرمان و یزد گرفته تا مناطق عشایری سیستانوبلوچستان، طرحهای تولید برق از نور خورشید در حال اجراست. هر چند کارشناسان معتقدند این اقدامات هنوز برای جبران ناترازی کافی نیست و دولت باید با ورود جدیتر، زمینه ایجاد شهرکهای بزرگ تولید برق پاک اعم از خورشیدی و بادی را فراهم کند.
انرژی خورشیدی در سالهای اخیر به یکی از امیدهای جدی برای کاهش فشار بر شبکه برق ایران تبدیل شده است. کشوری که بخش بزرگی از آن در کمربند خورشیدی جهان قرار دارد، ظرفیت بالایی برای بهرهگیری از نور خورشید دارد که اگر به درستی مدیریت شود، میتواند بخشی از نیاز برق استانها را به صورت محلی تأمین کند. تولید پراکنده برق خورشیدی علاوه بر کاهش وابستگی به نیروگاههای فسیلی، به پایداری شبکه ملی برق نیز کمک میکند. بسیاری از استانها اکنون تلاش میکنند با استفاده از این ظرفیت طبیعی، سهمی در کاهش ناترازی برق کشور داشته باشند.
آغاز به کار نخستین مجتمع خورشیدی کشور
در بسیاری از استانهای کشور، نگاه تازهای به انرژی خورشیدی شکل گرفته است. مسئولان محلی معتقدند استفاده از ظرفیت خورشید نه تنها به کاهش آلودگیهای زیستمحیطی کمک میکند، بلکه میتواند راهی برای تأمین برق پایدار در شرایط افزایش مصرف باشد.
استان کرمان یکی از مناطقی است که به دلیل شرایط اقلیمی مناسب، به عنوان یکی از قطبهای بالقوه انرژی خورشیدی شناخته میشود. به تازگی فاز نخست نخستین مجتمع نیروگاههای خورشیدی کشور در بخش چترود این استان با سرمایهگذاری ۲۸۰میلیاردریالی افتتاح شده است. پروژهای که میتواند الگویی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی در سایر نقاط کشور باشد. فاز نخست این مجتمع نیروگاهی با ظرفیت ۹۰۰کیلووات به بهرهبرداری رسیده و در مجموع قرار است ۲ مگاوات برق خورشیدی تولید کند. این پروژه که با مشارکت چند سرمایهگذار اجرا شده، نشان میدهد الگوی مشارکتی در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر میتواند مسیر تازهای برای جذب سرمایه باشد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان در مراسم افتتاح این نیروگاه گفت: «ما خود را میراثدار گذشتگان و امانتدار آیندگان میدانیم و تخریب زمین، برداشت نادرست از منابع آبی و استفاده از انرژیهای ناپاک را مصداق بارز تضییع حقالناس در حق مردم و نسلهای آینده میدانیم. توسعه پایدار بدون توجه به محیط زیست و حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر امکانپذیر نیست. این پروژه گامی مؤثر در جهت تحقق سیاستهای توسعه انرژیهای پاک و تأمین پایدار برق در چارچوب برنامه هفتم توسعه است.»
علیاصغر ذاکر هرندی با اشاره به عقبماندگی کشور در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در سالهای گذشته افزود: «در سال گذشته تنها ۶۳مگاوات برق تجدیدپذیر در استان کرمان وارد مدار شد، اما هدفگذاری ما این است که با همکاری دستگاهها و جذب سرمایهگذاران، ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر استان را تا سال ۱۴۰۵ به ۶۵۰مگاوات برسانیم.»
به گفته این مقام استانی، برای سرمایهگذاری در این حوزه تسهیلات و حمایتهایی در نظر گرفته شده است.
او تأکید کرد استان کرمان برای جذب سرمایهگذاران فرش قرمز پهن کرده است تا این حوزه بتواند هم به توسعه اقتصادی کمک کند و هم کشور را از فشار ناترازی انرژی خارج کند.
مدل تازه سرمایهگذاری در نیروگاهها
یکی از ویژگیهای این پروژه، اجرای آن در قالب مجتمع نیروگاهی است. مدلی که به گفته کارشناسان میتواند روند توسعه انرژی خورشیدی را سرعت ببخشد.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق شمال استان کرمان در توضیح این مدل گفت: «استفاده از ظرفیتهای انرژی خورشیدی مؤثرترین راهکار برای مدیریت ناترازی انرژی در کشور است و استان کرمان با قرار گرفتن در ذوزنقه طلایی انرژی خورشیدی، ظرفیت کمنظیری در این حوزه دارد. در این استان به ازای هر متر مربع بیش از ۵کیلووات ساعت انرژی خورشیدی قابل استحصال داریم، در حالی که این عدد در کشوری مانند آلمان حدود ۳/۲ کیلووات است.»
عبدالوحید مهدوینیا ادامه داد: «در مدل مجتمع نیروگاهی، افراد میتوانند متناسب با توان مالی خود در احداث نیروگاه مشارکت کنند. برای مثال سرمایهگذاران میتوانند با ظرفیتهای ۵۰، ۱۰۰ یا حتی ۵۰۰ کیلووات سهامدار یک نیروگاه شوند. زمین و زیرساختها ازسوی شرکت فراهم میشود و همه مراحل در قالب یک پرونده واحد پیگیری میشود که این موضوع هزینهها را کاهش داده و روند اجرا را تسریع میکند.»
به گفته این مسئول، با بهرهبرداری از این نیروگاه و طرحهای مشابه، ظرفیت تولید برق خورشیدی در شمال استان کرمان به ۶۵مگاوات رسیده است و قرار است در دو ماه آینده نیز ۴۵مگاوات دیگر به این ظرفیت افزوده شود.
کارشناسان معتقدند این نیروگاهها میتوانند در بخش کشاورزی نقش بسیار مهمی ایفا کنند. به این نحو که اگر کشاورزان ۸۰درصد نیاز برق خود را از طریق نیروگاههای خورشیدی تأمین کنند، علاوه بر سود اقتصادی، از محدودیتهای مصرف برق و مدیریت بار نیز معاف خواهند شد.
پیشرفت طرحها در یزد
در استان یزد، پروژههای متعددی برای توسعه انرژی خورشیدی در حال اجراست. این استان به دلیل تابش بالای خورشید و شرایط اقلیمی مناسب، یکی از نقاط مستعد کشور برای تولید برق خورشیدی محسوب میشود.
مدیر دفتر بازار برق شرکت توزیع نیروی برق استان یزد درباره یکی از این پروژهها میگوید: «در شهرستان اشکذر، نیروگاه خورشیدی ۷مگاواتی در حال احداث است که تاکنون حدود ۴۰درصد ظرفیت آن وارد مدار شده است. برای این بخش از پروژه حدود ۴ هزار پنل خورشیدی نصب و راهاندازی شده است.»
محمدمهدی میرجلیلی با اشاره به سرمایهگذاری انجام شده در این طرح تصریح میکند که برای اجرای این پروژه بیش از ۲۰۰میلیاردتومان سرمایهگذاری شده است و پیشبینی میکنیم با تکمیل کامل آن در سال جاری، نقش مهمی در تأمین برق پایدار صنایع استان و کاهش مصرف سوختهای فسیلی ایفا شود.
خورشید در خدمت مناطق دورافتاده.
اما نقش انرژی خورشیدی تنها به شهرها و صنایع محدود نمیشود. در برخی مناطق دورافتاده که دسترسی به شبکه برق سراسری دشوار است، پنلهای خورشیدی میتوانند زندگی مردم را متحول کنند.
در استان سیستانوبلوچستان، ۵۰۰سامانه روشنایی مبتنی بر پنل خورشیدی در مناطق عشایری فاقد شبکه برق راهاندازی شده است. طرحی که به گفته مسئولان محلی، گامی مهم برای افزایش رفاه و امنیت در این مناطق محسوب میشود.
در همین راستا مدیرکل امور عشایر استان سیستانوبلوچستان میگوید: «تأمین روشنایی پایدار یکی از نیازهای اساسی مناطق عشایری است. در شرایطی که دسترسی به شبکه برق سراسری ممکن نیست یا در زمان وقوع حوادث طبیعی مسیرها بسته میشود، سامانههای خورشیدی میتوانند روشنایی مستمر را برای خانوارهای عشایری فراهم کنند.»
شیرزاد کمالی ادامه میدهد: «این پروژه نشاندهنده تعهد مجموعه امور عشایر برای کاهش محرومیتها و ایجاد امکانات برابر برای شهروندان است. در مواقع اضطراری و زمانهایی که برق شبکه قطع میشود نیز پنلهای خورشیدی میتوانند به عنوان یک منبع حیاتی برای تأمین نور مورد استفاده قرار گیرند.»
لزوم ورود جدی دولت به توسعه انرژی پاک
با وجود این اقدامات، کارشناسان معتقدند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ایران هنوز با ظرفیت واقعی فاصله دارد. افزایش مصرف برق در فصل گرما، فرسودگی برخی نیروگاهها و محدودیت منابع سوخت فسیلی باعث شده مسئله ناترازی انرژی به یکی از چالشهای مهم کشور تبدیل شود.
در چنین شرایطی، بسیاری از متخصصان حوزه انرژی تأکید میکنند که علاوه بر پروژههای پراکنده استانی، دولت باید به صورت جدیتر وارد میدان شود و با ایجاد شهرکهای بزرگ تولید برق پاک، سهم انرژیهای تجدیدپذیر را در سبد انرژی کشور افزایش دهد. شهرکهای بزرگ خورشیدی و بادی میتوانند در مناطق مستعد کشور احداث شوند و علاوه بر تولید برق، زمینه اشتغال و جذب سرمایه را نیز فراهم کنند. تجربه استانهایی مانند کرمان و یزد نشان میدهد، ظرفیت طبیعی برای چنین طرحهایی در کشور وجود دارد.
با نزدیک شدن به تابستان و افزایش مصرف برق، نگاهها بیش از گذشته به سوی آسمان و منبع پایانناپذیر خورشید دوخته شده است. منبعی که اگر برنامهریزی دقیق و سرمایهگذاری کافی برای آن انجام شود، میتواند بخشی از آینده انرژی ایران را روشنتر کند.
