جوان آنلاین: انتخابات هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی در سومین سال فعالیت دوره دوازدهم، روز گذشته با حضور اکثریت نمایندگان برگزار و محمدباقر قالیباف برای سومین سال پیاپی در جایگاه خود ابقا شد. در این انتخابات، محمدباقر قالیباف ۲۳۵ رأی از ۲۷۱ رأی مأخوذه را کسب کرد و محمدتقی نقدعلی و عثمان سالاری برای تصدی جایگاه ریاست به ترتیب ۲۹ و ۷ رأی به دست آوردند. آرای سفید پنج رأی و تعداد کارتهای توزیعشده ۲۷۶ برگه بود.
پیامهای داخلی یک انتخاب
انتخاب مجدد محمدباقر قالیباف با کسب ۲۳۵ رأی از مجموع ۲۷۱ رأی مأخوذه، صرفاً یک ابقای تشریفاتی در رأس قوه مقننه نبود؛ بلکه نشانهای روشن از افزایش وزن سیاسی او در ساختار قدرت و تثبیت موقعیتش در معادلات داخلی و حتی خارجی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. رأیی که نهتنها از آرای سال گذشته او بالاتر بود، بلکه در طول هفت سال ریاستش بر مجلس نیز بیسابقه محسوب میشود و از همین منظر، حامل پیامهای معناداری برای فضای سیاسی (آن هم در شرایط کنونی کشور) است.
این رأی بالا در حالی حاصل شد که طی هفتههای اخیر، برخی جریانهای مخالف و منتقد درون مجلس تلاش فراوانی کردند تا با فضاسازی رسانهای و تحریم انتخابات هیئت رئیسه، آرای رئیس مجلس را کاهش دهند و به نوعی تصویری از شکنندگی موقعیت او ارائه کنند؛ اما نتیجه نهایی، عملاً خلاف این تصویرسازی و القائات را نشان داد. مشارکت ۲۷۶ نماینده از مجموع ۲۸۵ نماینده در انتخابات هیئت رئیسه و فاصله معنادار آرای قالیباف با دیگر نامزدها، نشان داد بدنه اصلی مجلس همچنان بر تداوم مدیریت او اجماع دارد و پروژه اقلیت منتقد (اما پرسر و صدا و پرخاشگر) برای ایجاد شکاف در جایگاه ریاست مجلس و تضعیف موقعیت قالیباف، توفیق چندانی نداشته است. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر آشکار میشود که مجلس دوازدهم، مجلسی متکثرتر و پرتحرکتر از ادوار پیشین است و حفظ انسجام در آن، نیازمند برخورداری از قدرت اقناع، شبکه ارتباطی گسترده و تجربه مدیریتی بالاست. در چنین شرایطی، رأی قاطع نمایندگان به قالیباف را میتوان نشانهای از اعتماد اکثریت مجلس به توان او در مدیریت شرایط پیچیده سیاسی و امنیتی کشور دانست؛ بهویژه آنکه کشور در ماههای اخیر با تحولات مهم منطقهای و فشارهای خارجی نیز مواجه بوده و دو جنگ تحمیلی امریکایی- صهیونی را پشت سر گذاشته است که نقشآفرینی و جایگاه ویژه قالیباف در مدیریت حوادث بر کسی پوشیده نیست. از سوی دیگر، این انتخاب تنها در سطح داخلی معنا پیدا نمیکند.
پیام خارجی خانه ملت
از منظر سیاست خارجی نیز این رأی بالا برای محمدباقر قالیباف حامل پیامی روشن بود؛ بهویژه در شرایطی که او بهعنوان رئیس تیم مذاکرهکننده ایران در گفتوگوها با امریکا نیز ایفای نقش میکند. در عرف سیاسی و دیپلماتیک، میزان پشتوانه داخلی مذاکرهکنندگان مستقیماً بر قدرت چانهزنی آنان در بیرون از مرزها اثر میگذارد. از این منظر، کسب بالاترین رأی قالیباف طی هفت سال ریاست مجلس، این پیام را به طرفهای خارجی منتقل میکند که او نهتنها از جایگاه تثبیتشدهای در ساختار رسمی قدرت برخوردار است، بلکه توانسته حمایت اکثریت قاطع پارلمان را نیز پشت سر خود حفظ کند. همین مسئله میتواند قدرت مانور او را در مذاکرات افزایش داده و موقعیتش را بهعنوان چهرهای دارای «پشتوانه سیاسی داخلی» تقویت کند؛ موضوعی که معمولاً در محاسبات طرفهای مقابل نیز اهمیت تعیینکنندهای دارد.
قالیباف همچنین طی سالهای اخیر تلاش کرده جایگاه مجلس را از یک موقعیت صرفاً تقنینی، به سطحی اثرگذار در حوزه دیپلماسی پارلمانی و مناسبات منطقهای ارتقا دهد. حضور فعال در تعاملات بینالمجالس، مواضع صریح در تحولات منطقهای و ایفای نقش در هماهنگیهای کلان میان قوا، موجب شده که او در خارج از مرزها نیز به عنوان یکی از بازیگران مؤثر ساختار سیاسی ایران شناخته شود. طبیعی است که رأی بالاتر و تثبیت موقعیت او در مجلس، این پیام را به بازیگران خارجی منتقل میکند که قالیباف اکنون با پشتوانهای قویتر از گذشته سخن میگوید و از ظرفیت بیشتری برای نقشآفرینی در مناسبات منطقهای و بینالمللی برخوردار است.
پیام تبریک رئیسجمهور و رئیس قوه قضائیه به قالیباف نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. دکتر پزشکیان اعتماد مجدد نمایندگان مجلس به قالیباف را حاصل سالها مدیریت جهادی و حضور مستمر و مؤثر وی در عرصههای حساس خدمت به نظام و ملت ایران اسلامی توصیف و تأکید کرده است: «بیتردید، نقشآفرینی ارزشمند جنابعالی در دوران دفاع مقدس و پس از آن حضور همزمان در عرصه میدان و دیپلماسی در جنگهای تحمیلی اخیر در صیانت از عزت، امنیت و منافع ملی، در کارنامه مدیریتی جنابعالی باقی خواهد ماند.» رئیسجمهور ابراز امیدواری کرده که با حضور مؤثر دکتر قالیباف در رأس قوه قانونگذاری کشور در این شرایط حساس و با تداوم همدلیها و همافزاییها و در پرتو تبعیت از منویات مقام معظم رهبری، شاهد تلاش و اقدامات مشترک در جهت نیل به اهداف نظام و خدمت بیشتر به مردم شریف ایران باشیم. تأکید رئیس قوه قضائیه بر نقش قالیباف در عرصه «میدان» و «دیپلماسی» و همچنین اشاره به آمادگی دستگاه قضا برای گسترش همکاری با مجلس، نیز صرفاً یک تبریک معمول نبود؛ بلکه نشانهای از تقویت هماهنگی میان قوا و تثبیت جایگاه رئیس مجلس در سطح کلان حاکمیتی تلقی میشود. این سطح از حمایت سیاسی، بهویژه در شرایط حساس کنونی، میتواند قدرت مانور قالیباف را در پیگیری دستورکارهای داخلی و خارجی افزایش دهد.
در کنار این تحولات، ترکیب جدید هیئت رئیسه و بازگشت زنان به این ساختار نیز نشان داد که مجلس تحت مدیریت قالیباف تلاش دارد تصویری فعالتر و متوازنتر از خود ارائه دهد. انتخاب سمیه رفیعی به عضویت هیئت رئیسه، علاوه بر جنبه نمادین، میتواند نشانهای از تمایل مجلس به بازتعریف برخی مناسبات درونی و استفاده از ظرفیتهای متنوعتر در اداره پارلمان باشد؛ موضوعی که در افزایش سرمایه سیاسی هیئت رئیسه و شخص رئیس مجلس نیز بیتأثیر نیست.
طی ۱۲ دوره مجلس، ۱۲۵ زن به عنوان منتخب مردم به مجلس راه یافتهاند. در دوره اول تا سوم مجلس چهار نفر، در دوره چهارم ۹ نفر، در دوره پنجم ۱۴ نفر، در دوره ششم ۱۳ نفر، در دوره هفتم ۱۳ نفر، در دوره هشتم هشت نفر، در دوره نهم ۹ نفر، دوره دهم ۱۷ نفر و در دوره یازدهم ۱۶ زن به عنوان نمایندگان مردم در مجلس حضور داشتهاند و در دوره دوازدهم نیز ۱۴ نفر از زنان در هرم سبز بهارستان به ایفای نقش نمایندگی مردم مشغول هستند.
آنچه در انتخابات دیروز هیئت رئیسه مجلس رخ داد، بیش از آنکه صرفاً یک رأیگیری سالانه باشد، نمایش دوباره وزن سیاسی محمدباقر قالیباف در ساختار قدرت جمهوری اسلامی ایران بود. افزایش معنادار آرای او، ناکامی جریانهای مخالف در کاهش مشارکت یا تضعیف جایگاهش، و همزمان حمایت و همگرایی بیشتر میان نهادهای حاکمیتی، نشان داد قالیباف وارد مرحلهای تازه از تثبیت سیاسی شده است؛ موقعیتی که به او امکان خواهد داد از این پس، چه در مناسبات داخلی و مدیریت تعاملات میان قوا و چه در عرصه دیپلماسی پارلمانی و تحولات منطقهای، با پشتوانهای قویتر و قدرت مانور بیشتری ایفای نقش کند.
