جوان آنلاین: جنگ رمضان تنها معادلات سیاسی و امنیتی منطقه را تغییر نداد؛ بلکه سبک زندگی روزمره شهروندان در تهران را نیز تحتتأثیر قرار داد. در روزهایی که شرایط ویژه و محدودیتهای ناشی از وضعیت جنگی، رفتوآمدهای شهری را دشوارتر کرده بود، مدیریت شهری تهران تصمیم گرفت برای کاهش بخشی از فشار اقتصادی بر مردم، خدمات حملونقل عمومی را رایگان کند؛ تصمیمی که در ابتدا موقتی و کوتاهمدت به نظر میرسید، اما حالا زمزمههای دائمی شدن آن به گوش میرسد.
به گزارش مهر، برای این طرح از همان ابتدا با استقبال گسترده شهروندان همراه شد. در بسیاری از ایستگاههای مترو، مردم این اقدام را یکی از ملموسترین حمایتهای شهری در روزهای بحرانی توصیف میکردند. رایگان شدن مترو و بیآرتی باعث شد بخشی از هزینههای روزانه خانوارها کاهش پیدا کند؛ بهویژه برای کارگران، کارمندان، دانشجویان و افرادی که روزانه چند بار از حملونقل عمومی استفاده میکنند.
در عین حال، این اقدام موجب افزایش استفاده از ناوگان عمومی نیز شد. بسیاری از شهروندانی که پیشتر به دلیل هزینهها یا سهولت استفاده از خودروی شخصی کمتر به سمت حملونقل عمومی میرفتند، در این مدت استفاده از مترو و اتوبوس را در برنامه روزانه خود قرار دادند.
این تجربه میتواند الگوی تازهای برای مدیریت حملونقل در تهران ایجاد کند؛ شهری که سالهاست با بحران ترافیک، آلودگی هوا و مصرف بالای سوخت دست و پنجه نرم میکند.
با این حال، اجرای طرح از ابتدا بهصورت موقت و نیازمند تمدید هفتگی در شورای شهر بود. به همین دلیل هر هفته ادامه اجرای آن در دستور کار شورا قرار میگرفت، اما اکنون با برگزار نشدن جلسه شورا، روند تمدید متوقف شده و خدمات حملونقل عمومی بار دیگر به حالت عادی بازمیگردد.
در همین زمینه، پرویز سروری نائب رئیس شورای اسلامی شهر تهران در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به وضعیت اجرای طرح رایگان شدن مترو و اتوبوسهای بیآرتی گفت: این موضوع پس از شرایط جنگی در شورا مطرح و بهصورت موقت تصویب شد، اما نیازمند تمدید هفتگی است.
به گفته وی، هفته گذشته این طرح برای یک هفته دیگر تمدید شد، اما این هفته به دلیل تشکیل نشدن جلسه شورا، امکان تمدید آن فراهم نشد.
وی افزود: در نتیجه، پس از پایان روز بیستودوم اردیبهشت ماه، استفاده از مترو و بیآرتی بهصورت غیررایگان انجام خواهد شد؛ مگر اینکه در جلسه روز سهشنبه شورا، موضوع دوباره مطرح و تمدید شود.
سروری همچنین درباره طرح دائمی رایگان شدن حملونقل عمومی توضیح داد: رایگان شدن مترو و بیآرتی خارج از شرایط جنگی، نیازمند ارائه طرحی دوفوریتی به شورای شهر است تا مورد بررسی و رأیگیری قرار گیرد.
نائب رئیس شورای شهر تهران ادامه داد: در بررسیهای اولیه، پیشنهادهای مختلفی مطرح شده است؛ از جمله اینکه در مرحله نخست، خانواده افرادی که عوارض شهری خود را پرداخت کردهاند مشمول استفاده رایگان از حملونقل عمومی شوند و سپس دامنه طرح گسترش پیدا کند.
وی تأکید کرد: البته هنوز هیچ تصمیم قطعی در این زمینه گرفته نشده و ممکن است طرح در صحن شورا رأی نیاورد، اما تاکنون حدود ۱۰ نفر از اعضای شورا آمادگی و موافقت اولیه خود را با این طرح اعلام کردهاند.
در هفتههای اخیر، موضوع دائمی شدن حملونقل عمومی رایگان به یکی از بحثهای جدی در مدیریت شهری تبدیل شده است. موافقان این طرح معتقدند رایگان شدن مترو و اتوبوس میتواند به عدالت شهری کمک کند و دسترسی اقشار کمدرآمد به خدمات عمومی را افزایش دهد.
در بسیاری از کلانشهرهای جهان نیز سیاستهایی مشابه برای تشویق مردم به استفاده از حملونقل عمومی اجرا شده است؛ چرا که کاهش استفاده از خودروهای شخصی، علاوه بر کم شدن ترافیک، به کاهش آلودگی هوا و مصرف انرژی نیز کمک میکند.
از سوی دیگر، اجرای دائمی چنین طرحی بدون تأمین منابع مالی پایدار، میتواند شهرداری تهران را با چالشهای جدی مواجه کند.
به گفته مدیران شهری، بخش مهمی از هزینه نگهداری خطوط مترو، تعمیر واگنها، توسعه ناوگان و خدمات اتوبوسرانی از محل فروش بلیت تأمین میشود و حذف این درآمد، نیازمند پیشبینی منابع جایگزین است.
در همین حال، برخی اعضای شورای شهر پیشنهاد دادهاند طرح بهصورت مرحلهای اجرا شود.
سروری همچنین در اینباره گفته است: در بررسیهای ما حالتهای مختلفی مطرح شده؛ برخی نمایندگان پیشنهاد دادند در مرحله اول خانواده افرادی که عوارض شهری خود را پرداخت کردهاند، مشمول استفاده رایگان شوند و بعد بهتدریج این طرح توسعه پیدا کند.
این پیشنهاد نشان میدهد مدیریت شهری بهدنبال مدلی است که هم بتواند بخشی از هزینهها را جبران کند و هم شهروندان را به مشارکت بیشتر در پرداخت عوارض شهری تشویق کند. برخی تحلیلگران شهری نیز معتقدند در صورت اجرای چنین مدلی، ممکن است نوعی نظام تشویقی برای شهروندان خوشحساب ایجاد شود.
در کنار مباحث اقتصادی، این طرح از منظر اجتماعی نیز مورد توجه قرار گرفته است. حملونقل عمومی ارزان یا رایگان میتواند شکاف دسترسی در شهر را کاهش دهد و فرصتهای برابرتری برای شهروندان ایجاد کند؛ بهویژه در شهری مانند تهران که فاصله محل زندگی تا محل کار یا تحصیل برای بسیاری از مردم طولانی و پرهزینه است.
با وجود تمام این بحثها، هنوز تصمیم نهایی درباره آینده این طرح گرفته نشده است.
نائب رئیس شورای اسلامی شهر تهران همچنین اعلام کرد: حدود ۱۰ نفر از اعضای شورای شهر تاکنون موافقت اولیه خود را با طرح اعلام کردهاند، اما مشخص نیست در زمان بررسی رسمی، چه تعداد از اعضا با آن همراهی خواهند کرد.
اکنون و پس از پایان دوره موقت رایگان شدن مترو و اتوبوس، نگاهها به جلسه آینده شورای شهر دوخته شده است؛ جلسهای که میتواند سرنوشت یکی از متفاوتترین طرحهای حملونقل عمومی تهران در سالهای اخیر را مشخص کند. طرحی که از دل روزهای بحرانی جنگ رمضان متولد شد و حالا شاید به یک سیاست دائمی در پایتخت تبدیل شود.
