جوان آنلاین: پس از غافلگیری امریکا از جنگ اقتصادی و در شرایطی که این کشور در دستیابی به اهداف خود در رویارویی مستقیم نظامی با ایران ناکام مانده، اکنون واشینگتن گزینه «محاصره دریایی ایران» را روی میز گذاشته است. کارشناسان تأکید دارند ایران با در اختیار داشتن ابزارهای متنوع دریایی، قادر است پیامدهای این تنش را به فراتر از مرزهای خود بکشاند. به گفته آنها چنین اقدامی بهسرعت سطح تنشهای ژئوپلیتیک را افزایش و منطقه را در مسیر یک بحران گستردهتر قرار میدهد.
طرح محاصره دریایی طرحی از پیش شکستخورده است. برخی این اقدام را راهکاری برای خروج از بنبست تلقی میکنند، اما واقعیت آن است که این گزینه حتی قبل از شروع جنگ تحمیلی اخیر نیز وجود داشت و در طول جنگ نیز بارها امریکاییها قصد استفاده از آن را داشتند، اما تبعات سنگین این طرح هرگز اجازه موفقیت به آنها نداد. کارشناسان تأکید دارند که از این پس نیز چنین گزینهای بهطور موفقیتآمیز قابل اجرا نخواهد بود.
تشدید افزایش قیمت نفت
محاصره دریایی بهسرعت سطح تنشهای ژئوپلیتیک را افزایش و منطقه را در مسیر یک بحران گستردهتر قرار میدهد. افزایش ریسک در مسیرهای کشتیرانی، جهش نرخ بیمه نفتکشها و تشدید نااطمینانی به زنجیرههای تأمین جهانی، بخشی از هزینههایی است که به اقتصاد جهانی تحمیل خواهد شد.
نخستین پیامد این اقدام در قیمت جهانی نفت نمایان شده است و حتی فعالسازی مسیرهای جایگزین یا استفاده از ذخایر استراتژیک نیز قادر به جبران کامل اختلال در عرضه نخواهد بود. این موضوع مورد توجه کریس رایت، وزیر انرژی امریکا نیز قرار گرفته است. او گفته تا زمانی که ترافیک کشتی قابلتوجهی از طریق تنگه هرمز نداشته باشیم شاهد افزایش قیمت انرژی خواهیم بود و این اتفاق در چند هفته آینده رخ خواهد داد.
اعلام جنگ امریکا با چین؟
نکته دیگر اینکه امریکا با طرح مسدودسازی مسیرهای دریایی ایران، عملاً به چین اعلام جنگ کرده است و ممکن است دسترسی خود را به حدود ۲۰ درصد از واردات نفت خام از دست بدهد. برای اولین بار، پکن در قبال اقدامات امریکا موضعی بسیار سرسختانه اتخاذ کرده که نشان میدهد این بار شرایط با گذشته تفاوت اساسی دارد.
چین روز دوشنبه، همزمان با اجرایی شدن محاصره دریایی بنادر ایران توسط امریکا، تندترین هشدار مستقیم خود را به واشینگتن صادر کرد. به گزارش «ایندیا تودی»، دریابد «دونگ جون»، وزیر دفاع چین، روشن ساخت که پکن قصد دارد از طریق توافقات خود با تهران، به تردد از تنگه هرمز ادامه دهد.
دونگ گفت: «کشتیهای ما در حال رفتوآمد در آبهای تنگه هرمز هستند. ما با ایران قراردادهای تجاری و انرژی داریم. به آنها احترام میگذاریم و پایبند خواهیم بود و انتظار داریم دیگران در امور ما دخالت نکنند. ایران کنترل تنگه هرمز را در دست دارد و این تنگه به روی ما باز است.»
وزارت خارجه چین نیز به طور جداگانه محاصره هرمز را برخلاف منافع جهانی خواند. «گو جیاکون»، سخنگوی وزارت خارجه، گفت: «حفظ امنیت، ثبات و عبور بدون مانع در تنگه هرمز در جهت منافع جامعه بینالمللی است» و از همه طرفها خواست «به ترتیبات آتشبس موقت پایبند باشند» و از ازسرگیری خصومتها خودداری کنند.
کارشناسان میگویند اظهارات دونگ نشان میدهد که هرگونه تلاش امریکا برای توقیف کشتیهای چینی، خطر رویارویی مستقیم با نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق چین را به همراه خواهد داشت.
نکته حائز اهمیت این است که اگر کشتیهای حملکننده نفت ایران به سمت چین، تحت پرچم چین باشند، ماجرا برای امریکا بسیار چالشیتر خواهد شد. در آن صورت، امریکا ناچار به توقیف کشتیهای چینی خواهد بود که این کار هم هزینههای سرسامآوری برای واشینگتن به همراه دارد و هم عملاً به معنای ورود به یک درگیری مستقیم با پکن است.
اقتصاد جهانی دستاویز شکست نظامی امریکا
محاصره دریایی، نهتنها تجارت چین با ایران، بلکه تعاملات آن با کشورهای شورای همکاری خلیجفارس و عراق را نیز تحت فشار قرار میدهد. از سوی دیگر مسیرهای عبوری از ایران، یکی از مقرونبهصرفهترین گزینهها برای ازبکستان و قزاقستان بهعنوان دو اقتصاد اصلی آسیای مرکزی شناخته میشوند. همچنین برخلاف بحران دریای سرخ که با تغییر مسیر تجارت تا حدی مهار شد، هرگونه اختلال در خلیجفارس ماهیتی بنیادینتر داشته و میتواند همزمان عرضه انرژی و دسترسی به کالاهای حیاتی را در مقیاس جهانی مختل کند.
حسین آجرلو، کارشناس امور بینالملل، در این باره گفت: رسیدن امریکا به مرحله تهدید به محاصره دریایی و فشار بر شریان اصلی انرژی جهان، نشان میدهد گزینههای متعارف سیاسی و دیپلماتیک این کشور در قبال ایران به بنبست خورده است و واشینگتن تلاش میکند با ابزار فشار حداکثری و جنگ روانی، شکستهای پیشین خود را جبران کند.
وی با تشریح اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای اقتصاد و انرژی جهان افزود: هرگونه اختلال جدی در این گذرگاه حیاتی نهتنها بر صادرات نفت و گاز ایران بلکه بر زنجیره تأمین انرژی در سطح جهانی تأثیر مستقیم خواهد گذاشت و نتیجه طبیعی آن، افزایش شدید قیمت انرژی، بیثباتی در بازارهای جهانی و فشار مضاعف بر اقتصادهای وابسته به واردات انرژی خواهد بود.
آجرلو تأکید کرد تهدید به محاصره تنگه هرمز و بنادر ایران، اگر از سطح جنگ روانی فراتر برود و در قالب اقدام عملی دنبال شود، در عمل علیه امنیت انرژی همه کشورهایی است که از این مسیر استفاده میکنند و این بدان معناست که امریکا، منافع متحدان خود در اروپا و شرق آسیا را نیز در معرض خطر مستقیم قرار میدهد.
وی با اشاره به موضع رسمی و ثابت جمهوری اسلامی ایران درباره امنیت تنگه هرمز گفت: سیاست اعلامشده تهران روشن است؛ امنیت و تردد در تنگه هرمز یا برای همه کشورها برقرار خواهد بود یا برای هیچکس.
به گزارش تسنیم، وی در ادامه با اشاره به پیامدهای داخلی این رویکرد برای امریکا تصریح کرد: واکنشها و بازتابهای رسانهای و سیاسی در خود ایالات متحده نشان میدهد طرح تهدید محاصره دریایی ایران حتی در داخل امریکا نیز با پرسشها و تردیدهای جدی مواجه شده است، چرا که افکار عمومی این کشور تجربه افزایش قیمت بنزین و فشار اقتصادی ناشی از بحرانهای قبلی در بازار انرژی را از یاد نبرده است.
آجرلو با اشاره به واکنش کاربران امریکایی در شبکههای اجتماعی از جمله در توییتر، گفت: بسیاری از این واکنشها حاکی از نگرانی شهروندان امریکایی از تأثیر مستقیم هرگونه تنش جدید در خلیج فارس بر قیمت سوخت، هزینه زندگی و ثبات اقتصادی داخلی امریکا است و همین امر نشان میدهد تهدیدات تازه واشینگتن علیه ایران، بیش از آنکه نشاندهنده قدرت باشد، بیانگر بیبرنامگی و استیصال در مدیریت پیامدهای داخلی چنین سیاستهایی است.
آجرلو با بیان اینکه امریکا در عمل قادر به تحمل تبعات اقتصادی و امنیتی یک بحران گسترده در تنگه هرمز نیست، افزود: هرگونه اقدام عملی در این حوزه، پیامدهای پیشبینیناپذیری برای اقتصاد جهانی و برای جایگاه بینالمللی خود امریکا بههمراه خواهد داشت و همین واقعیت، سطح تهدیدات واشینگتن را بیشتر در چارچوب فشار روانی و جنگ رسانهای قابل تحلیل میکند تا در قالب یک راهبرد عملیاتی پایدار.
