جوان آنلاین: تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر اجرای اقتصاد مقاومتی و بالا بردن تابآوری اقتصاد در سالهای گذشته موجب شد که در جنگ تحمیلی امریکایی- صهیونیستی، اقتصاد کشور رفتاری کاملاً متفاوت و کمنظیر از خود نشان دهد. نه صفی برای خرید کالا تشکیل شد و نه عرضه کالایی کاهش یافت. این در حالی است که تجربه بسیاری از کشورهای در حال توسعه نشان میدهد که با آغاز درگیریهای نظامی، معمولاً بازار موادغذایی با شوک شدید قیمتی و کاهش چشمگیر موجودی کالاهای ضروری مواجه میشود.
بیش از یک دهه است که حضرت آیتالله خامنهای رهبر شهید انقلاب اسلامی، با ابلاغ سیاستهای کلی «اقتصاد مقاومتی» بر بالا بردن تابآوری و مقاومتسازی اقتصاد تأکید داشتند. در منظومه فکری ایشان، پیروی از الگوی علمی و بومی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی، عامل شکست و عقبنشینی دشمن در جنگ تحمیلی اقتصادی علیه ملت ایران خواهد شد. همچنین اقتصاد مقاومتی خواهد توانست در بحرانهای رو به افزایش جهانی، الگویی الهامبخش از نظام اقتصادی اسلام را عینیت بخشد و زمینه و فرصت مناسب را برای نقشآفرینی مردم و فعالان اقتصادی در تحقق حماسه اقتصادی فراهم کند.
اکنون بعد از گذشت یک دهه از ابلاغ سیاستهای اقتصاد مقاومتی، جنگ رمضان و ثبات و آرامش بینظیر بازارهای مواد غذایی نشان داد که پیشبینی درست رهبر شهید انقلاب تا چه حد بر افزایش تابآوری اقتصاد تأثیر مثبت داشته و به ثبات اقتصادی در جریان جنگ تحمیلی امریکایی- صهیونیستی منجر شده است.
آرامش بازارهای ایران در جنگ رمضان در حالی است که تجربه بسیاری از کشورهای دیگر در شرایط بحران کاملاً متفاوت بوده است. به عنوان نمونه، در ساعات اولیه جنگ اوکراین و روسیه در سال ۲۰۲۲، تصاویری از صفهای طولانی مقابل فروشگاهها و قفسههای خالی در کیف و مسکو منتشر شد. مردم در هر دو سوی درگیری به شدت اقدام به خرید اضطراری کالاهایی نظیر شکر، ماکارونی و کنسرو میکردند، به طوری که گزارشهایی از درگیری فیزیکی مشتریان بر سر اجناس محدود منتشر شد. دپوی خانگی کالاها، پدیدهای جهانی است که پیشتر در بحرانهایی همچون همهگیری کرونا در کشورهای مختلف از جمله امریکا، ژاپن و انگلیس در سال ۲۰۲۰ و نیز بحران مالی لبنان در سال ۲۰۲۱ مشاهده شده بود؛ جایی که مردم برای تهیه اقلام پایهای مانند شیر خشک و آرد با یکدیگر رقابت میکردند.
جنگ رمضان که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ به طول انجامید، نه تنها هیچ گونه کمبودی در بازار کالاهای اساسی مشاهده نشد، بلکه در مواردی مانند میوهجات و محصولات کشاورزی حتی کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت نسبت به روزهای پیش از جنگ و حتی در مواردی نسبت به مدت مشابه سال قبل نیز ثبت شد. حتی در این مدت صادرات برخی محصولات کشاورزی به کشورهای همسایه نیز وجود داشت و صادرات محصولات صیفی که در داخل کشور، تعادل قیمتی داشتند به کشورهای همسایه ادامه داشت. این پدیده در نوع خود برای یک کشور در حال توسعه که با تحریمهای گسترده نیز مواجه است، یک دستاورد قابل توجه محسوب میشود.
سازمان راهداری و حملونقل جادهای اعلام کرده که میزان جابهجایی کالای اساسی در شبکه راههای کشور طی بازه یادشده نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۲ درصد افزایش یافته است. این بدان معناست که نه تنها جریان تأمین کالا قطع نشد، بلکه با فشردگی و سرعت بیشتری نیز همراه بود. مشاهدات میدانی از بازارها نیز حاکی از آن است که از اولین روز جنگ تا آخرین روز آن، هیچ گونه گرانی یا کمبودی در اقلام اساسی دیده نشد.
نقش کلیدی کارگروه تضمین امنیت غذایی و معیشت مردم و تدبیر کالابرگ
یکی از عوامل اصلی این پایداری، تصمیمات اتخاذشده در کارگروه تضمین امنیت غذایی پیش از آغاز جنگ بود. پیش از آغاز جنگ، بیش از ۱۵ جلسه از کارگروه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم برگزار شد. تصمیمات اتخاذ شده در این جلسات نقشی کلیدی در حفظ ثبات بازارها در طول جنگ رمضان ایفا کرد. یکی از مؤثرترین این اقدامات، پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی بود که توان خرید خانوارها را در برابر هر گونه احتمال افزایش قیمت حفظ و از شکلگیری انتظارات تورمی در جامعه جلوگیری کرد. بانک مرکزی با همکاری سایر بخشهای دولت، مدیریت بازارها را با تسلط کامل در دست گرفت. توجه ویژه به تأمین ارز مورد نیاز برای واردات کالاهای ضروری و تسهیل فرآیندهای واردات پیش از جنگ، عملاً کشور را برای هر گونه تشدید تنش آماده ساخت. در کنار این موارد، تدابیر مهمی نیز برای حمایت از کسبوکارهای خرد، صاحبان مشاغل و بنگاههای اقتصادی در نظر گرفته شد تا چرخه تولید و اشتغال در زمان جنگ دچار لطمه نشود. با توجه به برقراری آتشبس دو هفتهای، تداوم برگزاری جلسات کارگروه تضمین امنیت غذایی و معیشت مردم میتواند به بازیابی شرایط اقتصادی کشور و تقویت هرچه بیشتر تابآوری آن در برابر شوکهای احتمالی آینده کمک شایانی کند. تجربه جنگ رمضان نشان داد که با تدبیر، هماهنگی و تمرکز بر تأمین کالای اساسی و معیشت مردم، حتی در سختترین شرایط بحرانی نیز میتوان بازارها را پایدار و آرام نگه داشت.
