محمدرضا سوري
درحالي كه استان گيلان در زمينه توليد برنج از
شهرت بالايي برخوردار است، اما اين موضوع موجب نشده تا درزمينه ديگر محصولات
نتواند حرفهايي براي گفتن داشته باشد كه به عنوان نمونه مي توان ازبادام زميني نام
برد.
آمارهاي جهاد كشاورزي نشان مي دهد شرايط مساعد
ومناسب براي كشت وتوليد بادام زميني دربرخي ازمناطق از گيلان سبب شده تا درحال
حاضر 90درصد اين محصول درشهرستان آستانه اشرفيه توليد شود موضوعي كه مي تواند با
بسط وگسترش آن دراين منطقه واستان ،زمينه را براي صادرات اين محصول وموادي كه مي
توان از آن تهيه كردآماده كرد.
*****
شهرستان آستان اشرفيه درگيلان از جمله مناطقي به
شمارمي رود كه در زمينه كاشت وتوليد بادام زميني كه استفاده بسياري درموادغذايي
ودارويي دارد همواره به عنوان قطب مهم كشور به شمارمي رود .
فرماندار آستانه اشرفیه دراين خصوص مي
گويد:« درحال حاضر هزار و
500 هکتار از اراضی شهرستان آستانه اشرفیه زیر کشت بادام زمینی هستند که هزار و
400 هکتار آن مربوط به بخش کیاشهر و هزار و 100 هکتار آن مربوط به بخش مرکزی است.»
رحیم حیدری با اشاره به توليد 90 درصد
بادام زميني كشور دراين منطقه مي افزايد:«
اين مهم موجب شده تا هم اكنون 4 هزار خانوار بهطور مستقیم و 3 هزار خانواربه صورت غير مستقيم در زمینه كشت و فرآوری بادام زمینی مشغول به کار
شوند.»
وي ادامه مي دهد:«شرايط خاص كشت اين محصول
سبب شده تا درهر هکتار از زمین هاي اين منطقه حدود 2 تا 2.5 تن دانه برشته بادام
زمینی برداشت شود كه اين ميزان حدود 60 تا 70 میلیارد تومان
ارزش مالی براي دست اندركاران اين صنعت به ارمغان آورد.»
نگاهي به وضعيت توليد بادام زميني در كشور
درحال حاضر علاوه بر كشت وتوليد اين محصول در
آستانه اشرفيه در گيلان مناطقي همچون اردبيل وشهرستان گرگان در استان گلستان
ازجمله مناطقي به شمار مي روند كه دراين زمينه فعال هستند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل درخصوص
وضعيت توليد بادام زميني دراين منطقه با اشاره به توليد نزديك به ۲ هزار تن ازاين محصول درشهرستانهاي مختلف استان مي گويد:«برداشت
مزارع بادام زمینی در سطح 540 هکتار در سه شهرستان پارسآباد، بیلهسوار و خلخال
از ابتدای مهرماه شروع شد و با متوسط عملکرد 3 هزار و 700کیلوگرم در هکتار یک هزار
و 998 تن محصول بادام زمینی تولید شد.»
عدیل سروی مي افزايد:« عملکرد مزارعی که به صورت سنتی کاشته میشوند 3 و نیم تن پیله تر در
هکتار است که هزینه برداشت آن یک و نیم میلیون تومان میباشد و فروش
هرکیلوگرم پیله تر آن برای کشاورزان 4 هزار و 500 تا 5 هزار تومان درآمدزایی دارد.»
وي ادامه مي دهد:« برای نخستین بار کار برداشت مکانیزه 475 هکتار از مزارع بادام زمینی
در شهرستانهای پارسآباد و بیلهسوار به صورت مکانیزه با ماشین کشش وارداتی از
کشور ترکیه به خوبی انجام شده که با وجود نامساعد بودن شرایط جوی عملیات برداشت از
این مزارع با موفقیت انجام شد.»
اين درحالي است كه هركيلو از مغز اين محصول
15 تا 20 هزار تومان است لذا اين مهم میتواند
انگیزه مهمی براي ترغیب زارعان به افزایش سطح زیر کشت این محصول به حساب آيد.
به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان
اردبیل ، با توجه به استقبال
خوبی که کشاورزان از کاشت این زراعت کردند پیشبینی میشود در سال آینده سطح زیر
کشت آن افزایش یابد وبه همين علت از هم اکنون تمهیدات لازم به منظور تهیه 3 تن بذر
مرغوب برای کاشت در سال آینده در حال انجام است.
مشكلات توليد كنندگان
بادام زميني
با وجود كيفيت بالاي اين محصول ، اما درحال حاضر،
واردات قاچاق اين محصول به كشور موجب شده تا قطب بزرگ بادام زميني كشور نتواند
دراين زمينه بهره لازم را ببرد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان
جهادکشاورزی گیلان دراين خصوص مي گويد:« در حوزه بادام زمینی هم محصول ما با چین قابل قیاس نبوده و حتی میتوان
گفت از نظر ارزش غذایی نیم کیلو بادام آستانه با ۵۰۰ کیلو نمونه چینی برابری میکند، اما با توجه به مشکلی که ما درزمینه
حجم تولید و کمیت داریم، بازار بادام زمینی به دست چینیها افتاده است.»
حبیب جهانساز مي افزايد:« واردات بیرویه بادام زمینی چینی از چالشهای این محصول در زمان پس
از برداشت و فروش این محصول است .»
وي با اشاره به واردات بي رويه اين محصول
به كشور ادامه مي دهد:« در حالی که تولید
بادام زمینی آستانه ازکیفیت بسیار بالایی دردنیا برخوردار است و هیچگاه بادام
زمینی چینی نمیتواند حریفی برای بادام آستانهاشرفیه باشد، با اين وجود بازهم
اقدام به واردات اين محصول كه قيمت پاييني دارد مي كنند.»
به گفته وي ، کورکاء، نقره ده، استخر بیجار، تمچال، پرکاپشت مهدیخانی، خوشکاروندان
ازمهمترین مراکز تولید بادام زمینی دراین شهرستان به شمار میروندوعلاوه بر آن درشهرستانهای
تالش، رودبار و بخش لشت نشا شهرستان رشت هم به صورت پراکنده این محصول کشت میشود.
دركنار اين مهم كمبود صنايع تبديلي وفرآوري ازجمله مشكلاتي است
كه به شدت اين صنعت را تحت شعاع خود قرار داده است ، البته مشكلات تنها به اين
موارد ختم نمي شود چرا كه به گفته دست اندر كاران اين محصول ، پایین بودن درجه مکانیزاسیون به خصوص در مراحل کاشت، داشت، برداشت و
فرآوری، افزایش هزینه های تولید به ویژه هزینه های نیروی انسانی به واسطه کشت و
کار سنتی، فراهم نبودن زمینه های متنوع بهره برداری اقتصادی از محصول بادام
زمینی،نبود صنایع فرآوری و تکمیلی بادام زمینی، کوچک بودن قطعات تولیدی، عدم
وجود مرکز تحقیقاتی بادام زمینی، نبود ارقام مناسب در منطقه، ورود بی رویه بادام
زمینی بصورت قاچاق از دیگر کشورها، عدم پوشش بیمه ایازعمده مشکلات این محصول
مهم است ،موضوع مهمي كه به گفته کارشناسان صنایع غذایی و کشاورزی در صورت فرآوری
این محصول می توان به کشت محصول رونق بیشتری داد و اراضی بیشتری را زیر کشت برد، ازطرفي صنایع و کارخانه های تبدیلی محصولات کشاورزی و باغی می تواند
در جهت رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال در این بخش بسیار موثر باشد و مسئولان باید در
راستای تحقق این امر تلاش کنند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان
جهادکشاورزی گیلان دراين خصوص مي گويد:« نبود صنایع تبدیلی، تکمیلی وبسته بندی بادام زمینی در منطقه باعث شده
هر ساله این محصول مهم به صورت فله ای بدون فرآوری از شهرستان و استان خارج شود در
صورتیکه ایجاد کارخانه های فرآوری و بسته بندی بادام در آستانه اشرفیه
اقتصاد منطقه را دگرگون خواهد کرد.»
جهانساز مي افزايد:«ا ستان گیلان به ویژه شهرستان آستانه اشرفیه قطب تولید بادام زمینی در
کشور است که باید برای توسعه صنایع تبدیلی، تکمیلی و بسته بندی این محصول مهم
توجهی ویژه شود زیراایجاد صنایع تبدیلی در حمایت از صنعت باغداری و کشاورزی
منطقه اثرگذار است و زمینه توسعه پایدار و رونق اقتصادی منطقه را موجب می شود.»
وي ادامه مي دهد:« مزایای ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخش کشاورزی
شاملافزایشتوان صنعت منطقه ای و ملی، افزایش بهره وری تولیدات، ارتقاء
درآمد خانوارهای کم درآمد روستایی، ایجاد فرصتهای تکمیلی در کنار فعالیتهای
"درون مزرعه"، زمینه سازی برایاشتغال نوین در مناطق روستایی، کاهش
ریسک و ایجاد توازن در چرخه درآمد خانوارهای روستایی، تنوع بخشیو پایداری به
درآمدهای روستائیان، تسهیل کننده و ارتقاء دهنده فعالیتهایکشاورزیمی
شود.»
به گفته وي ،محصولات کشاورزی استان به رغم
کیفیت بالا،به خاطرعدم فرآوری و ذخیره سازی به قیمت نازلی عرضه می شود، كه ایجاد
و توسعه صنایع تبدیلی کشاورزی می تواند در توجیه اقتصادی آن موثر باشد و ارزش
افزوده محصولات کشاورزان را تقویت کند.
اين اظهارات درحالي است كه توسعه صنایع
تبدیلی و تکمیلی در کنار امنیت غذایی كه در سند چشم انداز20 ساله کشورنيزمدنظر
قرارگرفته، و اجراي آن مي تواند اقدام مثبتي درزمينه توليد اين محصول به شمارآيد.
